Samenvatting Publiek recht sem 1

Publiek recht samenvatting:
Hoofdstuk 1 – Het begrip recht:

Objectief recht – definitie en elementen:
Definitie: Het (objectief) recht is een geheel van gedragsregels die
rechtsregels zijn omdat de overheid ze heeft uitgewerkt en verplicht
oplegt aan de burgers ter bescherming van vitale maatschappelijke
belangen.

De drie elementen uit de definitie:

1. Geheel van gedragsregels

Rechtsregel = gedragsregels omschreven als plichten

Rechtsregels zijn normatief: zij bevatten gebodsbepalingen (je moet ...) en
verbodsbepalingen (je mag niet ...). Het recht regelt uitwendig
waarneembaar gedrag en koppelt rechtsfeiten aan rechtsgevolgen.

 Rechtsregel (objectief recht) → Rechtsfeit → Rechtsgevolg
 De rechtsregel koppelt een rechtsfeit aan een rechtsgevolg
 Een feit wordt een rechtsfeit doordat de rechtsregel er een
rechtsgevolg aan koppelt
 Een rechtsgevolg is het gevolg dat de rechtsregel aan een rechtsfeit
verbindt

Rechtsfeiten: soorten
 Rechtshandelingen: handelingen waarbij men beoogde rechtsgevolgen
wil tot stand brengen (bv. koop, huwelijk, testament).
 Feitelijke handelingen: niet gericht op rechtsgevolgen tot stand
brengen maar door te handelen de gevolgen toch tot stand brengen
(bv. onrechtmatige daad, misdrijf, aanvaarding nalatenschap door
feitelijke handelingen).
 niet alle feitelijke handelingen zijn een rechtsfeit enkel als er een
rechtsgevolg aan te pas komt
 Blote rechtsfeiten: feiten die zich voordoen en waaraan de rechtsregel
rechtsgevolgen koppelt, dingen die gewoon gebeuren (bv. geboorte,
overlijden, verjaring).

2. Door de overheid uitgewerkt en afdwingbaar
Een gedragsregel wordt pas een rechtsregel wanneer een bevoegde
overheid ze oplegt en afdwingt via sancties die hiervoor een
overheidsapparaat gebruikt: politie, inspecteurs allerhande, openbaar
ministerie, gerechtsdeurwaarders, notarissen, rechters, staatsveiligheid
etc….

,Een sanctie is dus een reactie van de overheid op het niet naleven van de
rechtsregel.

 Overheid maakt de regels  wetgevende & uitvoerende macht
 Overheid dwingt de rechtsregels af door middel van sancties 
rechterlijke macht

Afdwinging gebeurt door twee hoofdroutes:




Burgerlijke sancties:
= procedure tussen particulieren, eiser en verweerder, enkel private
belangen in uiteenlopende domeinen
 Burgerlijke rechter
 Welke rechtbanken?
 Vredegerecht
 Rechtbank van eerste aanleg
 Arbeidsrechtbank
 Rechtbank van koophandel
 Hof van beroep (burgerlijke kamer)

Burgerlijke procedure:
- Gerechtelijke wetboek:
Ø Regelt organisatie van de rechtbanken
Ø En de procedure in burgerlijke zaken: welke rechtbank is
bevoegd, hoe moet de zaak ingeleid worden, hoe verloopt de
procedure

Burgerrechtelijke sancties:
 Gedwongen uitvoering
 Een geldsom niet betaald
 Veroordeling tot betaling  bij niet betaling volgt beslag op
goederen door gerechtsdeurwaarder
 Vb. huurgelden niet betaald, lening niet betaald, koopprijs niet
betaald

,  Iets te doen of niet te doen
 Veroordeling tot uitvoering in natura (de plicht nakomen),
zo niet  dwangsom, zo niet  uitvoering “manu militari”
(dwanguitvoering) door gerechtsdeurwaarder
 Vb. omgangsregeling kinderen, geen lawaai maken na 22u
 Herstel
 Schade veroorzaakt
 Veroordeling tot schadevergoeding voor de geleden schade
(materieel of moreel) of andere vormen van herstel (recht van
antwoord, verwijdering van een publicatie, nietigheid van een
rechtshandeling)
 Fout – schade – oorzakelijk verband

Dwangsom is geen geldboete
Dwangsom:
 Burgerrechtelijke sanctie opgelegd door een burgerlijke rechter na
een eerdere veroordeling om iets te doen of niet te doen
 Als eerste veroordeling niet wordt nageleefd legt rechter een te
betalen som op per dag vertraging of uitstel
 Grootte van de som wordt door de burgerlijke rechter zaak per zaak
beoordeeld
 Te betalen aan de tegenpartij

Geldboete:
 Strafrechtelijke sanctie opgelegd door een strafrechter te
veroordeling van een dader die een misdrijf pleegde
 Grootte van geldboete is bepaald door de strafwet, rechter heeft
enkel marge tussen minimum en maximum door de strafwet
bepaald
 Te betalen aan de staat

Strafrechtelijke sancties:
= tussen een verdachte, beklaagde, beschuldigde en de maatschappij
vertegenwoordigd door het OM (Openbaar Ministerie) of Het Parket
 Wetboek van Strafvordering, VRG Codex 3, regelt de procedure in
strafzaken

Strafprocedure:
Drie fasen:
1) Onderzoek
Het onderzoek naar de feiten en de dader door:

, - Politie is er meestal als eerste bij, politie is verplicht het OM te
verwittigen, politie mag niet handelen zonder toestemming van
parket in een onderzoek
- Politie arresteert (48u)  langer? Naar de onderzoeksrechter (bevel
aanhouding  5 dagen)

- Politie onder leiding van:
 Het Openbaar Ministerie (OM)  opsporingsonderzoek
 Of onderzoeksrechter  gerechtelijk onderzoek
Ø Onderzoeksrechter bewaakt onze fundamentele
rechten, alle dingen die je fundamentele rechten
schenden moeten onder leiding van de
onderzoeksrechter, bv. Huiszoekingsbevel
- Einde onderzoek
 Seponeren – niet vervolgen
 Vervolgen – uitoefenen van de strafvordering door het OM

- Bij opsporingsonderzoek  OM beslist als dader naar strafrechter
moet  seponeren of vervolgen
- Bij gerechtelijk onderzoek  raadkamer beslist  doorverwijzen
(strafrechter) of buiten vervolging stellen

Iedereen wordt geacht onschuldig te zijn tot de schuld is bewezen 
mogelijke dader = verdachte
 Onderzoek is geheim
 Rechten van verdediging

Je weet snel heel veel via sociale media maar het moet maar eens de
verkeerde zijn  belangrijk dat onderzoek geheim blijft

Het OM
 Magistratuur
 Zittende magistratuur = rechters/raadsheren
 Staande magistratuur = OM (Parket
 Per gerechtelijke arrondissement is er een OM o.l.v. De Procureur
des Konings (Pdk) (valt samen met provincies)

Pdk  1e substituten  substituten  parketjuristen  criminologen
Pdk leidt dit hele team  Substituten oefenen functie van Pdk uit

 In elk rechtsgebied (5) is er een Parket – Generaal onder leiding van
de Procureur-Generaal