Samenvatting Technische Uitrusting 3 (volledig)

Samenvatting TU3 – examenperiode
1/2026

Inhoudstafel

ENERGIEDOELSTELLINGEN (PPT – LES 1)..........................................................2

VERWARMING......................................................................................... 3

DISTRIBUTIESYSTEEM...................................................................................8
AFGIFTESYSTEEM........................................................................................8

WARMWATERINSTALLATIES..................................................................... 9

VERWARMING – ENERGIEBRONNEN (PPT – LES 5).................................... 10

AARDGAS...............................................................................................10
BIOMASSA..............................................................................................16

INBRAAK.............................................................................................. 27

,Energiedoelstellingen (PPT – Les 1)

 Europa:
o 2030:
 minder uitstoot broeikasgassen
 meer hernieuwbare energie
 meer energie-efficiëntie
o 2050:
 klimaatneutraal  GEEN uitstoot broeikasgassen (Green
Deal)
 België:
o 2030:
 Nationaal energie- en klimaatplan (t.o.v. 2005)
 minder uitstoot broeikasgassen
 meer hernieuwbare energie
 meer energie-efficiëntie
o Brussel (t.o.v. 1990):
 2030:
 minder uitstoot broeikasgassen
 2040:
 overheidsgebouwen minstens EPC C
 2050:
 GEEN uitstoot broeikasgassen
 gebouwen minstens EPC C
o Wallonië (t.o.v. 1990):
 2030:
 minder uitstoot broeikasgassen
 2050:
 bijna geen uitstoot broeikasgassen
o Vlaanderen (t.o.v. 2005):
 2040:
 minder uitstoot broeikasgassen
 2050:
 woongebouwen minstens EPC-klasse A of A+
 niet-woongebouwen koolstofneutraal
 Energieprestatiecertificaat (EPC)= label + aanbeveling
verbetering woning (F  A)
 Bijna-Energie-Neutrale (BEN-)woningen:
 sinds 2021  nieuwbouw standaard
 weinig energie verbruik + hernieuwbare bronnen




2

,Verwarming
Warmte= (hoeveelheid) energie (verplaatsing van)
 Geleiding/conductie= warmteoverdracht via direct contact medium
 Convectie= warmteoverdracht via stroming van vloeistof of gas
 Straling/radiatie= warmteoverdracht zonder medium
Temperatuur= hoe warm of hoe koud iets aanvoelt

Eenheden:
 Bouwsector: joule (J) of kilowattuur (kWh)
 Verwarmingsinstallaties: vermogen (kW) (= hoeveel energie per
tijdseenheid geleverd kan worden)

Decentrale verwarming= afzonderlijke toestellen voor verwarming van
verschillende ruimtes
Centrale verwarming= 1 warmteopwekker voor verwarming van gehele
woning
o warmteopwekker (bv.: Cv-ketel), distributiesysteem via
warmtegeleider (bv.: water), afgiftesysteem via
verwarmingstoestellen (bv.: radiator) en regelsysteem (via
expansievat, pomp, trekonderbreker, …)
1. condenserende ketels
o gesloten toestel (zuurstof uit buitenlucht en rookgassen naar
buitenlucht)
o condenswater  riolering
o hoog rendement (normrendement >
90%)

Drukmeter (1-3 bar):
 te lage druk  water aanvullen
 te hoge druk  overstortventiel gaat open door
stoom gecreëerd door te hoge druk
Ontluchtingsventiel: lucht uit systeem (slechte
verdeling voorkomen)
Condensatietechniek (PPT – Les 2):
rookgassen langs koude leidingen (temperatuur
retourwater kouder dan dauwpunt  dus best
afgiftetoestellen die met lage temperaturen
werken (zoals vloerverwarming)) laten afkoelen
waardoor waterdamp condenseert om extra
warmte te recupereren
Herkennen:
 afvoerleiding condensaat
 wandtoestel
 muur-/dakdoorvoer & parallelle/concentrische buis
 label:
3

, o gas  HR-top
o stookolie  Optimaz elite
2. gesloten, niet-condenserende ketels
o gesloten toestel
o GEEN condenswater
o gemiddeld rendement (normrendement 80-90%)
ALLES ZELFDE ALS 1 MAAR GEEN CONDENSAAT!
3. open, atmosferische ketels
o open toestel (zuurstof uit binnenlucht ruimte, rookgassen via
schouw weg)
o GEEN condenswater
o laag rendement (normrendement 65-85%)
Zonder ventilator: aanvoer binnenlucht voor verbranding
o trekonderbreker: zodat trek in verbrandingskamer
onafhankelijk is van trek in schoorsteen
Met ventilator: even bij opstart
Herkennen:
o wand-/vloertoestel
o trekonderbreker
o groot

extra:
 Oude toestellen: >15j
o rendement <80%
o hogere onderhouds- en energiekosten
 Welk ketelvermogen is nodig om een vrijstaande eengezinswoning te
verwarmen met een klassieke verwarmingsketel op gas of stookolie?
30-40kW
 Wat is het rendement van een klassieke ketel (ong. 20 jaar oud?) 70-
80%
 Wat is het rendement van een hoogrendementsketel (gas)? >86,6%
 Wat is het rendement van een gascondensatieketel (nominaal
vermogen)? 95%(+)

3 punten die mee zorgen voor een zo hoog mogelijk rendement bij
een HR+ gasketel:
1. ketel kan afkoelen (min. van ong. 25 °C)
2. lage temperatuurketel met afgiftesysteem op lage temperatuur
3. lucht voor verbranding wordt voorverwarmd door de warme
verbrandingsgassen (concentrische buis) en aangevoerd met een
ventilator voor optimale menging lucht/gas
Rendementsverliezen (drastisch lager bij nieuwere (condenserende)
installaties, vergeleken met oude toestellen):
 schoorsteenverliezen
 omgevingsverliezen of stralingsverliezen  verliezen vanuit ketel

4