,Inleiding in de criminologie
Wat is criminaliteit?
Criminaliteit is constant in de media, maar is het een objectief onderwerp?
→ criminologen houden zich niet bezig met benadelingen binnen criminologie
- concept criminaliteit = in wezen betwist (= concepten waar geen consensus over bestaat)
→ normatief = criminologen hebben dit lang ontkent
!! het moet erkend worden, het is noodzakelijk normatief !!
→ complex = veel opvattingen van criminaliteit
⇒ bekijken uit moreel perspectief
Strafrechtelijke definities van criminaliteit stellen een anker
→ complexe debatten zorgen voor een standpunt binnen criminologie = anker
⇒ enkel op mechanische wijze
‘Criminaliteit is een daad of nalatigheid, die wordt beschouwd als een misdrijf dat wordt bestraft
via het strafrecht’ → definitie van criminaliteit
Maar zijn deze strafrechtelijke definities voldoende?
⇒ Ze worden vaak gebruikt en zijn voldoende, ..
Voorbeelden crimineel of niet?
1. een accident = criminele daad of nalatigheid?
→ Dat weten we niet, eenzelfde feit kan behandeld worden vanuit verschillende
perspectieven
2. klimaatacties = veroorzaken overlast en angst (net zoals een winkeldiefstal)
→ Dezelfde feiten kunnen behandeld worden vanuit verschillende procedures
3. cannabis winkel = in België is het een crimineel feit, maar in veel landen is het legaal
4. Jezus, Martin Luther King, … = werden in hun tijd in de ogen van de overheid als
criminelen gezien en behandeld
Beperkingen van strafrechtelijke definities van criminaliteit
- gaan niet dieper in op ware aard van criminaliteit
- dynamisch = veranderen in loop van tijd
- niet steeds duidelijk = dezelfde feiten kunnen als crimineel gezien worden en anderen niet
- verschillen tussen landen
- gedragingen voordelig voor sociale vooruitgang
!! Ondanks deze beperkingen volgen de meeste positivisten zonder meer strafrechtelijke definities !!
,Andere problemen met strafrechtelijke definities
- burgers of experts weten niet precies wat crimineel is
→ denken aan criminaliteit = we denken aan de meest voorkomende, omdat we vaak de
nieuwe misdrijven niet kennen
⇒ veel nieuwe misdrijven worden opgenomen zonder dat burgers dit weten
- volgens Stuntz omvat strafrecht 2 onderdelen
→ beperkt aantal kernmisdrijven = kent iedereen
→ al het overige dat strafrecht opneemt = mensen weten er niets van
- verschil tussen formele en daadwerkelijke criminalisering
⇒ voorbeeld: een coffee shop → Nl. heeft strenge durgsregels op papier, maar worden na
een periode niet meer nageleefd (‘70)
- onmogelijk om strafrecht op inhoudelijke wijze te definiëren
→ Ashworth: strafrecht = ‘een verloren zaak vanuit principieel oogpunt’
→ Europees Hof van de Rechten van de Mens gebruikt enkel formele bepalingen om
strafrecht van burgerlijk recht te onderscheiden
⇒ strafrecht hanteert geen duidelijke wijze om te definiëren
- geen richtlijnen + principes uit oude wetten
Constructivisme = de uitdaging van het legalisme tot nihilisme
Vanaf deze periode → geen ontologische realiteit
Criminaliteit heeft geen afzonderlijke kenmerken, maar is resultaat van interactie van veel burgers,
media’s, overheid → proces ingeleid → leidde tot formele definities en interacties om te bepalen of
die uitgevoerd moeten worden
- vanaf ‘60 → constructivisten dagen strafrechtelijke definities uit
→ volgens Hulsman kent criminologie geen ontologische realiteit
→ criminaliteit ligt niet aan basis strafrechtelijk beleid, maar is een product ervan
- intussen consensus in sociale wetenschappen dat constructivisme kern van waarheid bevat
→ positivisten hebben positie verdedigd dat criminele feiten die ze bestuderen duidelijk te
onderscheiden zijn van niet criminele feiten
- constructivistische benadering niet onverenigbaar met legalistische definities
→ Sutherland’s definitie van criminologie heeft constructivistische insteek
- MAAR sommige constructivisten vervallen in relativisme en nihilisme
Ook gevaren
→ constructivisten gaan te ver → hanteren dat er geen objectieve realiteit is, maar wel sprake van
debat rond criminaliteit + vervallen in relativisme en nihilisme
⇒ geen zin meer om wetenschappelijk onderzoek uit te voeren
, !! Constructivisme is goed, maar niet tot in het extreme !!
Zonder strafrecht geen criminaliteit?
Alternatieve definities criminaliteit
- Sellin(‘38) = gevolg van conflicterende gedragsregels
- Schwendigers (‘74) = schendingen mensenrechten
- Hirschi en Gottfredson (‘90) = daden van geweld of fraude worden ondernomen uit
eigenbelang
⇒ verschillende groepen in maatschappij die verschillende perspectieven hanteren
- andere wetenschappen = deviantie ipv criminaliteit
⇒ mensen praten over deviantie ipv criminaliteit, kijken niet naar formele definities van overheid
⇒ kijken naar gewelddadig gedrag
⇒ zeggen dat begrip criminaliteit moet afgeschaft worden
Begrip criminaliteit afschaffen?
- veel criminologen vertrekken vanuit strafrechtelijke definities
- kritische criminologen pleiten voor afschaffing
→ Christie = zegt dat criminaliteit ‘een geschil tussen aanwijsbare partijen’ is
- MAAR bepaalde positivisten pleiten hier ook voor
→ Gottfredson ondersteunt ‘crime-free-criminology’
- zemiologen (Hillyard / Tombs) willen criminaliteit vervangen door ‘schade’
→ Greenfield + Paoli (2013/22) kiezen middenweg = strafrechtelijke definities + erkenning
centraliteit schade + pleidooi voor beleidsevaluatie
Schade
- moord = schadevol
- drug (transporteren) = niet schadevol
⇒ maar wel allebei criminaliteit
Wat is criminologie?
Klassieke indeling van wetenschapsdomeinen
- materieel voorwerp = studieobject
→ Wat is studieobject van criminologie?
- formeel voorwerp = wijze waarop wetenschap wordt bedreven, methode en achterliggende
theorie (opvatting van mensen / methodes)
→ Bestaat een specifieke criminologische invalshoek?
→ Is criminologie een zelfstandige discipline?
⇒ JA? Criminologie is een eigen discipline (maar niet gemakkelijk)
Wat is criminaliteit?
Criminaliteit is constant in de media, maar is het een objectief onderwerp?
→ criminologen houden zich niet bezig met benadelingen binnen criminologie
- concept criminaliteit = in wezen betwist (= concepten waar geen consensus over bestaat)
→ normatief = criminologen hebben dit lang ontkent
!! het moet erkend worden, het is noodzakelijk normatief !!
→ complex = veel opvattingen van criminaliteit
⇒ bekijken uit moreel perspectief
Strafrechtelijke definities van criminaliteit stellen een anker
→ complexe debatten zorgen voor een standpunt binnen criminologie = anker
⇒ enkel op mechanische wijze
‘Criminaliteit is een daad of nalatigheid, die wordt beschouwd als een misdrijf dat wordt bestraft
via het strafrecht’ → definitie van criminaliteit
Maar zijn deze strafrechtelijke definities voldoende?
⇒ Ze worden vaak gebruikt en zijn voldoende, ..
Voorbeelden crimineel of niet?
1. een accident = criminele daad of nalatigheid?
→ Dat weten we niet, eenzelfde feit kan behandeld worden vanuit verschillende
perspectieven
2. klimaatacties = veroorzaken overlast en angst (net zoals een winkeldiefstal)
→ Dezelfde feiten kunnen behandeld worden vanuit verschillende procedures
3. cannabis winkel = in België is het een crimineel feit, maar in veel landen is het legaal
4. Jezus, Martin Luther King, … = werden in hun tijd in de ogen van de overheid als
criminelen gezien en behandeld
Beperkingen van strafrechtelijke definities van criminaliteit
- gaan niet dieper in op ware aard van criminaliteit
- dynamisch = veranderen in loop van tijd
- niet steeds duidelijk = dezelfde feiten kunnen als crimineel gezien worden en anderen niet
- verschillen tussen landen
- gedragingen voordelig voor sociale vooruitgang
!! Ondanks deze beperkingen volgen de meeste positivisten zonder meer strafrechtelijke definities !!
,Andere problemen met strafrechtelijke definities
- burgers of experts weten niet precies wat crimineel is
→ denken aan criminaliteit = we denken aan de meest voorkomende, omdat we vaak de
nieuwe misdrijven niet kennen
⇒ veel nieuwe misdrijven worden opgenomen zonder dat burgers dit weten
- volgens Stuntz omvat strafrecht 2 onderdelen
→ beperkt aantal kernmisdrijven = kent iedereen
→ al het overige dat strafrecht opneemt = mensen weten er niets van
- verschil tussen formele en daadwerkelijke criminalisering
⇒ voorbeeld: een coffee shop → Nl. heeft strenge durgsregels op papier, maar worden na
een periode niet meer nageleefd (‘70)
- onmogelijk om strafrecht op inhoudelijke wijze te definiëren
→ Ashworth: strafrecht = ‘een verloren zaak vanuit principieel oogpunt’
→ Europees Hof van de Rechten van de Mens gebruikt enkel formele bepalingen om
strafrecht van burgerlijk recht te onderscheiden
⇒ strafrecht hanteert geen duidelijke wijze om te definiëren
- geen richtlijnen + principes uit oude wetten
Constructivisme = de uitdaging van het legalisme tot nihilisme
Vanaf deze periode → geen ontologische realiteit
Criminaliteit heeft geen afzonderlijke kenmerken, maar is resultaat van interactie van veel burgers,
media’s, overheid → proces ingeleid → leidde tot formele definities en interacties om te bepalen of
die uitgevoerd moeten worden
- vanaf ‘60 → constructivisten dagen strafrechtelijke definities uit
→ volgens Hulsman kent criminologie geen ontologische realiteit
→ criminaliteit ligt niet aan basis strafrechtelijk beleid, maar is een product ervan
- intussen consensus in sociale wetenschappen dat constructivisme kern van waarheid bevat
→ positivisten hebben positie verdedigd dat criminele feiten die ze bestuderen duidelijk te
onderscheiden zijn van niet criminele feiten
- constructivistische benadering niet onverenigbaar met legalistische definities
→ Sutherland’s definitie van criminologie heeft constructivistische insteek
- MAAR sommige constructivisten vervallen in relativisme en nihilisme
Ook gevaren
→ constructivisten gaan te ver → hanteren dat er geen objectieve realiteit is, maar wel sprake van
debat rond criminaliteit + vervallen in relativisme en nihilisme
⇒ geen zin meer om wetenschappelijk onderzoek uit te voeren
, !! Constructivisme is goed, maar niet tot in het extreme !!
Zonder strafrecht geen criminaliteit?
Alternatieve definities criminaliteit
- Sellin(‘38) = gevolg van conflicterende gedragsregels
- Schwendigers (‘74) = schendingen mensenrechten
- Hirschi en Gottfredson (‘90) = daden van geweld of fraude worden ondernomen uit
eigenbelang
⇒ verschillende groepen in maatschappij die verschillende perspectieven hanteren
- andere wetenschappen = deviantie ipv criminaliteit
⇒ mensen praten over deviantie ipv criminaliteit, kijken niet naar formele definities van overheid
⇒ kijken naar gewelddadig gedrag
⇒ zeggen dat begrip criminaliteit moet afgeschaft worden
Begrip criminaliteit afschaffen?
- veel criminologen vertrekken vanuit strafrechtelijke definities
- kritische criminologen pleiten voor afschaffing
→ Christie = zegt dat criminaliteit ‘een geschil tussen aanwijsbare partijen’ is
- MAAR bepaalde positivisten pleiten hier ook voor
→ Gottfredson ondersteunt ‘crime-free-criminology’
- zemiologen (Hillyard / Tombs) willen criminaliteit vervangen door ‘schade’
→ Greenfield + Paoli (2013/22) kiezen middenweg = strafrechtelijke definities + erkenning
centraliteit schade + pleidooi voor beleidsevaluatie
Schade
- moord = schadevol
- drug (transporteren) = niet schadevol
⇒ maar wel allebei criminaliteit
Wat is criminologie?
Klassieke indeling van wetenschapsdomeinen
- materieel voorwerp = studieobject
→ Wat is studieobject van criminologie?
- formeel voorwerp = wijze waarop wetenschap wordt bedreven, methode en achterliggende
theorie (opvatting van mensen / methodes)
→ Bestaat een specifieke criminologische invalshoek?
→ Is criminologie een zelfstandige discipline?
⇒ JA? Criminologie is een eigen discipline (maar niet gemakkelijk)
