Sociaal methodisch werken:
Deel 1: Inleidende begrippen
1) Begrippen
Methode (W) = een systematische, doelgerichte en procesmatige
handelingswijze die bewust wordt ingezet.
o Specifieke manier van handelen om een bepaald doel te bereiken
o Het is een gesystematiseerde manier van werken in een
bepaalde situatie om een bepaald doel te bereiken.
o Wat je doet of laat met een cliënt, gebeurt altijd met een goede
reden.
Methodiek (W) = de leer van een methode.
Een methodiek is een duidelijk beschreven praktijktheorie die
het waarom, de visie en de theoretische uitgangspunten van een
aanpak beschrijft. Draagt bij tot bewust en verantwoord kiezen en
handelen.
Het omvat een handelingsmodel (hoe te handelen) en de
onderliggende verklaringstheorieën, empirische en ethische
grondslagen.
Ontwikkelt zich in een uitwisseling tussen theorie en praktijk
(wetenschappelijk – evidence based W ) practice based
evidence
Het is een relatief gesloten geheel van mens- en
maatschappijbeelden, gedragswetenschappelijke inzichten en
benaderingswijzen, waarin passende methoden en technieken
geordend zijn.
Een methodiek:
Draagt bij aan verantwoord kiezen en handelen, door aan te geven
voor wie en in welke situaties een bepaalde handeling geschikt is,
inclusief de betrokkenheid van de omgeving.
Steunt op ethische en normatieve kaders, zoals rechtvaardigheid,
respect en mensenrechten. Dit vereist kritische reflectie, afweging
van dilemma's en overleg met collega's om tot zorgvuldige keuzes
te komen.
Ontwikkelt zich door uitwisseling tussen theorie en praktijk
(wetenschap). Wat in theorie is ontwikkeld, wordt in de praktijk
toegepast, geëvalueerd en bijgestuurd. Evidence-based werken (wat
, werkt en tegen welke prijs) is hierin een belangrijk kwaliteitsprincipe
geworden.
Methodisch werken (W)
o Gebruikmaken van verschillende methodieken tijdens het
hulpverlenen, waarvan de effectiviteit is aangetoond door
praktijkervaring en (wetenschappelijk) onderzoek.
o Een vorm van procesaansturing met als doel iets op een
overdachte, gestructureerde en gecontroleerde wijze te laten
verlopen bewust, doelgericht, systematisch en procesmatig
werken vanuit een beroepsethiek en visie.
2) Kenmerken van methodisch handelen
Methodisch werken – 3 kenmerken
Doelgerichtheid: gericht op het behalen van doelstellingen, die
regelmatig worden bijgesteld. Betekent niet persee dat je doelen groot
zijn. Soms is het primaire doel van een cliënt stabiliteit behouden in
plaats van verandering, door beperkte mogelijkheden. Pas je doelen en
het tempo altijd aan de cliënt aan, want vaak zijn tussenstappen nodig
om het einddoel te berealen
Oplossen van een probleem.
Doelen moeten haalbaar, realistisch zijn.
Doelen worden bepaald in DIALOOG met je cliënt en/of zijn
omgeving.
Doelen worden regelmatig geëvalueerd en bijgesteld.
Systematisch werken: Volgt een logisch geordende werkvolgorde
(stappenplan). Kennis en vaardigheden worden ingezet volgens vooraf
geplande, ordelijke stappen.
Verschillende stappen / fasen die we doorlopen.
In een bepaalde logische volgorde.
Procesmatig werken: Gericht op diverse processen in de hulpverlening
(hoe pak ik het aan, omgang met cliënt). Iedere fase of iedere stap in
de hulpverlening vereist specifieke interventies of technieken. Je gaat
bewust met je interventies om zodat het proces voor de cliënt zo
optimaal verloopt.
, Dit omvat:
Probleemafwikkeling: Bepalen en bijstellen van te bereiken
doelen, oplossen van de hulpvraag. Rekening houdend met
het tempo van de cliënt. Gericht op de cliënt sterker
Interactieontwikkeling: Inzetten op een correcte
samenwerkingsrelatie. Afgestemd op de vraag van de cliënt.
Keuze van passende interacties.
Cliëntontwikkeling: De cliënt sterker maken vanuit
empowerment en emancipatorische begeleiding, zodat deze
greep krijgt op het eigen leven. Per fase een passende
tussenkomst / interventie op basis van tempo van de cliënt.
Mensen tot hun recht laten komen.
Belangrijk!
3) 4 lagen van een methode
Elke methode heeft 4-lagen
- Doelstelling: specifieke, omschreven doelen bereiken, gericht op
welzijn of welbevinden.
- Visie: een uitgangspunt, gedachtengoed, inclusief theoretische en
ethische grondslagen.
- Relatie: de manier waarop de hulpverlener de cliënt benadert; een
goede werkrelatie is cruciaal.
- Technieken (W): kleine, afgegrensde handelingseenheden of
interventies binnen een methodiek (bv. actief luisteren, doorvragen,
samenvatten, gevoelsreflecties).
4) Eerste vorm van methodisch handelen: social casework
Social casework (W)
o De oudste methode van hulpverlening in het sociaal werk (vanaf de
20e eeuw)
o Oorspronkelijk ‘de methode individuele hulpverlening’, later
verruimd onder invloed van systeemdenken.
o Grondleggers: Marie Kamphuis en Florence Hollis.
Van een boom met 3 takken... naar een boom met veel takken!
Social casework
Opbouwwerk
Groepsmaatschappelijk werk
Deze 3 methodieken hadden hun eigen stroming en kenden eigen
accenten, en werden vaak gezien als de 3 takken van de methodiekboom.
, Maatschappelijk groepswerk of groepsmaatschappelijk werk
= helpt personen hun maatschappelijk functioneren te verbeteren door
middel van
o Doelgerichte groepservaringen bv. VriendENtaal
o Persoonlijke moeilijkheden en problemen in groep beter te laten
verwerken bv. assertiviteitstrainingen – praatgroepen rond diverse
thema’s (rouw, lotgenotengroepen Parkinson, dementie, Similes…)
Samenlevingsopbouw of opbouwwerk
= aanpak van maatschappelijke problemen met participatie van de
doelgroep bv. SAAMO – buurtopbouwwerk - … (versterken cohesie,
ontmoetingsruimte voor jongeren, samenbrengen van verschillende
culturen, …)
Tegenwoordig een brede kruin met vele vertakkingen en diverse
methodieken, zoals:
Groepsmaatschappelijk werk (bv. VriendENtaal,
assertiviteitstrainingen, praatgroepen)
Samenlevingsopbouw / Opbouwwerk (bv. SAAMO,
buurtopbouwwerk)
Taakgerichte hulpverlening
Systeembenadering
Oplossingsgerichte benadering
Genderspecifieke benadering
Outreachend werken
Crisishulpverlening
Bindkracht
Online hulpverlening
Maatzorg
Presentiebenadering van Baart
Dé methodiek of methode voor het sociaal werk BESTAAT NIET!
iedereen heeft andere problemen, alle sociaal werkers zijn anders,
werken op maat, heel veel verschillende methodes
(was examen vraag)
Het huidige sociaal werk wordt gekenmerkt door een grote diversiteit aan
methodieken.
VERTREKPUNT: Global Definitie van het Sociaal Werk Beroep (2014)
Deel 1: Inleidende begrippen
1) Begrippen
Methode (W) = een systematische, doelgerichte en procesmatige
handelingswijze die bewust wordt ingezet.
o Specifieke manier van handelen om een bepaald doel te bereiken
o Het is een gesystematiseerde manier van werken in een
bepaalde situatie om een bepaald doel te bereiken.
o Wat je doet of laat met een cliënt, gebeurt altijd met een goede
reden.
Methodiek (W) = de leer van een methode.
Een methodiek is een duidelijk beschreven praktijktheorie die
het waarom, de visie en de theoretische uitgangspunten van een
aanpak beschrijft. Draagt bij tot bewust en verantwoord kiezen en
handelen.
Het omvat een handelingsmodel (hoe te handelen) en de
onderliggende verklaringstheorieën, empirische en ethische
grondslagen.
Ontwikkelt zich in een uitwisseling tussen theorie en praktijk
(wetenschappelijk – evidence based W ) practice based
evidence
Het is een relatief gesloten geheel van mens- en
maatschappijbeelden, gedragswetenschappelijke inzichten en
benaderingswijzen, waarin passende methoden en technieken
geordend zijn.
Een methodiek:
Draagt bij aan verantwoord kiezen en handelen, door aan te geven
voor wie en in welke situaties een bepaalde handeling geschikt is,
inclusief de betrokkenheid van de omgeving.
Steunt op ethische en normatieve kaders, zoals rechtvaardigheid,
respect en mensenrechten. Dit vereist kritische reflectie, afweging
van dilemma's en overleg met collega's om tot zorgvuldige keuzes
te komen.
Ontwikkelt zich door uitwisseling tussen theorie en praktijk
(wetenschap). Wat in theorie is ontwikkeld, wordt in de praktijk
toegepast, geëvalueerd en bijgestuurd. Evidence-based werken (wat
, werkt en tegen welke prijs) is hierin een belangrijk kwaliteitsprincipe
geworden.
Methodisch werken (W)
o Gebruikmaken van verschillende methodieken tijdens het
hulpverlenen, waarvan de effectiviteit is aangetoond door
praktijkervaring en (wetenschappelijk) onderzoek.
o Een vorm van procesaansturing met als doel iets op een
overdachte, gestructureerde en gecontroleerde wijze te laten
verlopen bewust, doelgericht, systematisch en procesmatig
werken vanuit een beroepsethiek en visie.
2) Kenmerken van methodisch handelen
Methodisch werken – 3 kenmerken
Doelgerichtheid: gericht op het behalen van doelstellingen, die
regelmatig worden bijgesteld. Betekent niet persee dat je doelen groot
zijn. Soms is het primaire doel van een cliënt stabiliteit behouden in
plaats van verandering, door beperkte mogelijkheden. Pas je doelen en
het tempo altijd aan de cliënt aan, want vaak zijn tussenstappen nodig
om het einddoel te berealen
Oplossen van een probleem.
Doelen moeten haalbaar, realistisch zijn.
Doelen worden bepaald in DIALOOG met je cliënt en/of zijn
omgeving.
Doelen worden regelmatig geëvalueerd en bijgesteld.
Systematisch werken: Volgt een logisch geordende werkvolgorde
(stappenplan). Kennis en vaardigheden worden ingezet volgens vooraf
geplande, ordelijke stappen.
Verschillende stappen / fasen die we doorlopen.
In een bepaalde logische volgorde.
Procesmatig werken: Gericht op diverse processen in de hulpverlening
(hoe pak ik het aan, omgang met cliënt). Iedere fase of iedere stap in
de hulpverlening vereist specifieke interventies of technieken. Je gaat
bewust met je interventies om zodat het proces voor de cliënt zo
optimaal verloopt.
, Dit omvat:
Probleemafwikkeling: Bepalen en bijstellen van te bereiken
doelen, oplossen van de hulpvraag. Rekening houdend met
het tempo van de cliënt. Gericht op de cliënt sterker
Interactieontwikkeling: Inzetten op een correcte
samenwerkingsrelatie. Afgestemd op de vraag van de cliënt.
Keuze van passende interacties.
Cliëntontwikkeling: De cliënt sterker maken vanuit
empowerment en emancipatorische begeleiding, zodat deze
greep krijgt op het eigen leven. Per fase een passende
tussenkomst / interventie op basis van tempo van de cliënt.
Mensen tot hun recht laten komen.
Belangrijk!
3) 4 lagen van een methode
Elke methode heeft 4-lagen
- Doelstelling: specifieke, omschreven doelen bereiken, gericht op
welzijn of welbevinden.
- Visie: een uitgangspunt, gedachtengoed, inclusief theoretische en
ethische grondslagen.
- Relatie: de manier waarop de hulpverlener de cliënt benadert; een
goede werkrelatie is cruciaal.
- Technieken (W): kleine, afgegrensde handelingseenheden of
interventies binnen een methodiek (bv. actief luisteren, doorvragen,
samenvatten, gevoelsreflecties).
4) Eerste vorm van methodisch handelen: social casework
Social casework (W)
o De oudste methode van hulpverlening in het sociaal werk (vanaf de
20e eeuw)
o Oorspronkelijk ‘de methode individuele hulpverlening’, later
verruimd onder invloed van systeemdenken.
o Grondleggers: Marie Kamphuis en Florence Hollis.
Van een boom met 3 takken... naar een boom met veel takken!
Social casework
Opbouwwerk
Groepsmaatschappelijk werk
Deze 3 methodieken hadden hun eigen stroming en kenden eigen
accenten, en werden vaak gezien als de 3 takken van de methodiekboom.
, Maatschappelijk groepswerk of groepsmaatschappelijk werk
= helpt personen hun maatschappelijk functioneren te verbeteren door
middel van
o Doelgerichte groepservaringen bv. VriendENtaal
o Persoonlijke moeilijkheden en problemen in groep beter te laten
verwerken bv. assertiviteitstrainingen – praatgroepen rond diverse
thema’s (rouw, lotgenotengroepen Parkinson, dementie, Similes…)
Samenlevingsopbouw of opbouwwerk
= aanpak van maatschappelijke problemen met participatie van de
doelgroep bv. SAAMO – buurtopbouwwerk - … (versterken cohesie,
ontmoetingsruimte voor jongeren, samenbrengen van verschillende
culturen, …)
Tegenwoordig een brede kruin met vele vertakkingen en diverse
methodieken, zoals:
Groepsmaatschappelijk werk (bv. VriendENtaal,
assertiviteitstrainingen, praatgroepen)
Samenlevingsopbouw / Opbouwwerk (bv. SAAMO,
buurtopbouwwerk)
Taakgerichte hulpverlening
Systeembenadering
Oplossingsgerichte benadering
Genderspecifieke benadering
Outreachend werken
Crisishulpverlening
Bindkracht
Online hulpverlening
Maatzorg
Presentiebenadering van Baart
Dé methodiek of methode voor het sociaal werk BESTAAT NIET!
iedereen heeft andere problemen, alle sociaal werkers zijn anders,
werken op maat, heel veel verschillende methodes
(was examen vraag)
Het huidige sociaal werk wordt gekenmerkt door een grote diversiteit aan
methodieken.
VERTREKPUNT: Global Definitie van het Sociaal Werk Beroep (2014)
