JURIDISCHE DATABANKEN
Deel 1 (inleiding)
Betekenis
• Rechtsmethodologie = is de studie van hoe juridische bronnen, zoals wetten, rechtspraak en
rechtsleer, te vinden, te analyseren en toe te passen zijn om een juridische vraag te beantwoorden
• Juridische bronnenstudie = is het onderzoek naar de verschillende bronnen waaruit juridische
regels voortkomen, zoals wetten, jurisprudentie (rechterlijke uitspraken), verdragen, gewoonten en
juridische doctrine (de leer van rechtsgeleerden). Het doel is om te begrijpen hoe het recht tot stand
komt, hoe het zich ontwikkelt en welke principes daaraan ten grondslag liggen.
1) opzoeken van
2) bestuderen van
3) analyseren van
4) verwijzen (voetnoten/bibliografie) naar
bronnen van het recht.
2. Bronnen van het recht
a) Vijf belangrijke groepen:
1. Internationale bronnen
2. Federale bronnen
3. Regionale bronnen
4. Provinciale bronnen
5. Lokale bronnen
Concrete bronnen, voorwerp van dit OLOD:
WETGEVING
RECHTSPRAAK
RECHTSLEER
(let op de volgorde = hiërarchie)
Voor wie is dit belangrijk?
-Student (graduaatsproef, project, studeren, …)
Jurist
Advocaat
Magistraat
Referendaris
...
Opbouw PPT
,Vier delen van bronnen
1. Bronnen Algemeen
2. Bronnen Nationaal
3. Bronnen Europees
4. Bronnen Internationaal
Deel 1
1.3. Bronnen van het recht
1. Materiële bronnen en formele bronnen van het recht
a) Materiële bronnen
DEFINITIE = Materiële bronnen zijn bronnen die de BASIS vormen van het recht. Zij dragen bij tot de
noodzaak om recht in te voeren, aan te passen/uit te breiden, te ontwikkelen, te updaten, …
voorbeelden?
Specifieke kenmerken van materiële bronnen
- Waarom is recht ontstaan? Bv ; Redenen gebeurtenissen feiten aanleiding tot
onstaan van recht dus klimaat verandering
- Wat is de inhoud?
- Dragen bij tot het vormen van formele bronnen
b) Formele bronnen
DEFINITIE - Formele bronnen zijn de vormen waarin het recht aan ons wordt voorgesteld (‘forma’ =
latijn voor vorm), dus de “verschijningsvorm” van het recht.
Wordt ook wel het POSITIEF recht genoemd (= actueel en dus ‘vigerend’ recht)
voorbeelden?
Specifieke kenmerken van formele bronnen:
- Mooi afgebakend: nl. beperkt tot wet, rechtspraak (hierna RS), gewoonterecht, billijkheid, algemene
rechtsbeginselen
- Sommige rechtsgeleerden: ook rechtsleer (hierna RL) en overeenkomsten…
Bv ; Grondwet wetten in het algemeen
Politie zaak vorm dus wat is het uiterlijk van het recht
Gewoonte recht iets dat in gebruik bv de koning heeft een belangrijke rol bij het vormen van bij de
reging dus ondersteuenen dus dat diue blijven lopen goed en vlot en snel mogelijk lijdt tot een goede
regering
Voorbeelden uit de powerpoint artikels!!
,Duidelijke link tussen materiële en formele bronnen
Wraakporno -> maatschappelijk probleem (materiële bron) -> leidt tot nieuwe wetgeving:
Wet van 4 mei 2020 ter bestrijding van de niet-consensuele verspreiding van seksueel getinte beelden
en opnames (formele bron + officiële bron)
Hoedanigheid van premier -> functie premier werd niet opgenomen in de Belgische Grondwet -> toch
sedert begin 20ste eeuw in de praktijk toegepast (gewoonterecht = formele bron) -> aanvaard door
iedereen -> KB in 1918 vermeldt voor het eerst de functie van premier (= formele + officiële bron van
het recht)
https://www.belgium.be/nl/over_belgie/overheid/federale_overheid/federale_regering/
eerste_minister/functie (officieuze bron, want tekst die toelichting geeft, ondanks afkomstig van de
overheid!)
Het internationaal gewoonterecht:
è een Staat
= bevolking
+ welbepaald grondgebied
+ regering met daadwerkelijk en effectief gezag
+ bekwaamheid met andere Staten betrekkingen te onderhouden (zaken te regelen)
2. Begrippen inzake de bronnen van het recht
• Geschreven >< niet geschreven
• Vb. wet >< gewoonterecht
- geschreven in een document in een officeel document.
- Ongeschreven wilt zeggen dat is nergens te lezen niet meer geschreven in een officeel
document bv het gewoonte recht
- Bijvoorbeeld wetgeving versus gewoonterecht.
• Geschreven >< gepubliceerd
• Vb. vonnis vrederechter >< uitspraak Grondwettelijk Hof
- Het wordt er wel beschreven maar is niet het zelfde
-een geschreven bron het is neergeschreven maar wordt niet gepubliceerd voor andere
mensen
, - Een vonnis van een vrederechter wordt bijvoorbeeld niet altijd gepubliceerd, terwijl uitspraken
van het Grondwettelijk Hof wel worden gepubliceerd.
• Bindend >< gezaghebbend (opgelet: delicaat onderscheid met uitz.!)
• Vb. wetgeving of annulatieberoep Raad van State >< vonnis van de
Rb.
• Wet, gewoonterecht, algemene rechtsbeginselen >< RS, RL
-Uitspraak wordt wel gepubliceerd
- We moeten dat naleven bv wetgeving binded
Sommige bronnen zijn dwingend (bijv. wetgeving), terwijl andere enkel richtinggevend zijn (bijv.
rechtsleer).
• Gedrukt >< elektronisch
• Vb. tijdschrift ><Jura
- Gedrukt is niet digitaal kunnen lezen, elektronisch kan je wel online lezen
• Officiële >< officieuze
• Vb. BS (Belgisch Staatsblad) officele bekend making>< VRG Codex
- Er moet in een officele site bekenbaar zijn
Vindplaatsen
• Vinden => zoeken => dus alleen “geschreven” bronnen komen in aanmerking
Gedrukt
Elektronisch soms overlappend
Officieel vb. officieel en elektronisch (cfr. BS)
Officieus vb. gedrukt en online (cfr. Juristenkrant)
=> Belang voor onze cursus? -> zeker eerst officiële bronnen raadplegen, aanvullen kan
(moet) met officieuze bronnen!
Belangrijke Zoekstrategie
Begin altijd bij officiële bronnen.
Deel 1 (inleiding)
Betekenis
• Rechtsmethodologie = is de studie van hoe juridische bronnen, zoals wetten, rechtspraak en
rechtsleer, te vinden, te analyseren en toe te passen zijn om een juridische vraag te beantwoorden
• Juridische bronnenstudie = is het onderzoek naar de verschillende bronnen waaruit juridische
regels voortkomen, zoals wetten, jurisprudentie (rechterlijke uitspraken), verdragen, gewoonten en
juridische doctrine (de leer van rechtsgeleerden). Het doel is om te begrijpen hoe het recht tot stand
komt, hoe het zich ontwikkelt en welke principes daaraan ten grondslag liggen.
1) opzoeken van
2) bestuderen van
3) analyseren van
4) verwijzen (voetnoten/bibliografie) naar
bronnen van het recht.
2. Bronnen van het recht
a) Vijf belangrijke groepen:
1. Internationale bronnen
2. Federale bronnen
3. Regionale bronnen
4. Provinciale bronnen
5. Lokale bronnen
Concrete bronnen, voorwerp van dit OLOD:
WETGEVING
RECHTSPRAAK
RECHTSLEER
(let op de volgorde = hiërarchie)
Voor wie is dit belangrijk?
-Student (graduaatsproef, project, studeren, …)
Jurist
Advocaat
Magistraat
Referendaris
...
Opbouw PPT
,Vier delen van bronnen
1. Bronnen Algemeen
2. Bronnen Nationaal
3. Bronnen Europees
4. Bronnen Internationaal
Deel 1
1.3. Bronnen van het recht
1. Materiële bronnen en formele bronnen van het recht
a) Materiële bronnen
DEFINITIE = Materiële bronnen zijn bronnen die de BASIS vormen van het recht. Zij dragen bij tot de
noodzaak om recht in te voeren, aan te passen/uit te breiden, te ontwikkelen, te updaten, …
voorbeelden?
Specifieke kenmerken van materiële bronnen
- Waarom is recht ontstaan? Bv ; Redenen gebeurtenissen feiten aanleiding tot
onstaan van recht dus klimaat verandering
- Wat is de inhoud?
- Dragen bij tot het vormen van formele bronnen
b) Formele bronnen
DEFINITIE - Formele bronnen zijn de vormen waarin het recht aan ons wordt voorgesteld (‘forma’ =
latijn voor vorm), dus de “verschijningsvorm” van het recht.
Wordt ook wel het POSITIEF recht genoemd (= actueel en dus ‘vigerend’ recht)
voorbeelden?
Specifieke kenmerken van formele bronnen:
- Mooi afgebakend: nl. beperkt tot wet, rechtspraak (hierna RS), gewoonterecht, billijkheid, algemene
rechtsbeginselen
- Sommige rechtsgeleerden: ook rechtsleer (hierna RL) en overeenkomsten…
Bv ; Grondwet wetten in het algemeen
Politie zaak vorm dus wat is het uiterlijk van het recht
Gewoonte recht iets dat in gebruik bv de koning heeft een belangrijke rol bij het vormen van bij de
reging dus ondersteuenen dus dat diue blijven lopen goed en vlot en snel mogelijk lijdt tot een goede
regering
Voorbeelden uit de powerpoint artikels!!
,Duidelijke link tussen materiële en formele bronnen
Wraakporno -> maatschappelijk probleem (materiële bron) -> leidt tot nieuwe wetgeving:
Wet van 4 mei 2020 ter bestrijding van de niet-consensuele verspreiding van seksueel getinte beelden
en opnames (formele bron + officiële bron)
Hoedanigheid van premier -> functie premier werd niet opgenomen in de Belgische Grondwet -> toch
sedert begin 20ste eeuw in de praktijk toegepast (gewoonterecht = formele bron) -> aanvaard door
iedereen -> KB in 1918 vermeldt voor het eerst de functie van premier (= formele + officiële bron van
het recht)
https://www.belgium.be/nl/over_belgie/overheid/federale_overheid/federale_regering/
eerste_minister/functie (officieuze bron, want tekst die toelichting geeft, ondanks afkomstig van de
overheid!)
Het internationaal gewoonterecht:
è een Staat
= bevolking
+ welbepaald grondgebied
+ regering met daadwerkelijk en effectief gezag
+ bekwaamheid met andere Staten betrekkingen te onderhouden (zaken te regelen)
2. Begrippen inzake de bronnen van het recht
• Geschreven >< niet geschreven
• Vb. wet >< gewoonterecht
- geschreven in een document in een officeel document.
- Ongeschreven wilt zeggen dat is nergens te lezen niet meer geschreven in een officeel
document bv het gewoonte recht
- Bijvoorbeeld wetgeving versus gewoonterecht.
• Geschreven >< gepubliceerd
• Vb. vonnis vrederechter >< uitspraak Grondwettelijk Hof
- Het wordt er wel beschreven maar is niet het zelfde
-een geschreven bron het is neergeschreven maar wordt niet gepubliceerd voor andere
mensen
, - Een vonnis van een vrederechter wordt bijvoorbeeld niet altijd gepubliceerd, terwijl uitspraken
van het Grondwettelijk Hof wel worden gepubliceerd.
• Bindend >< gezaghebbend (opgelet: delicaat onderscheid met uitz.!)
• Vb. wetgeving of annulatieberoep Raad van State >< vonnis van de
Rb.
• Wet, gewoonterecht, algemene rechtsbeginselen >< RS, RL
-Uitspraak wordt wel gepubliceerd
- We moeten dat naleven bv wetgeving binded
Sommige bronnen zijn dwingend (bijv. wetgeving), terwijl andere enkel richtinggevend zijn (bijv.
rechtsleer).
• Gedrukt >< elektronisch
• Vb. tijdschrift ><Jura
- Gedrukt is niet digitaal kunnen lezen, elektronisch kan je wel online lezen
• Officiële >< officieuze
• Vb. BS (Belgisch Staatsblad) officele bekend making>< VRG Codex
- Er moet in een officele site bekenbaar zijn
Vindplaatsen
• Vinden => zoeken => dus alleen “geschreven” bronnen komen in aanmerking
Gedrukt
Elektronisch soms overlappend
Officieel vb. officieel en elektronisch (cfr. BS)
Officieus vb. gedrukt en online (cfr. Juristenkrant)
=> Belang voor onze cursus? -> zeker eerst officiële bronnen raadplegen, aanvullen kan
(moet) met officieuze bronnen!
Belangrijke Zoekstrategie
Begin altijd bij officiële bronnen.
