samenvatting psychologie

Inhoud
1. LES 1: Psychologie inleiding...............................................................................................................................3
1.1 Definitie van psychologie.............................................................................................................................3
1.2 Taken/nut psychologie.................................................................................................................................3
1.3 Doelen van psychologie...............................................................................................................................4
1.4 De wetenschappelijke methode..................................................................................................................5
1.4.1 Literatuurstudie....................................................................................................................................5
1.4.2 Naturalistische observatie.....................................................................................................................5
1.4.3 Vragenlijsten-onderzoek.......................................................................................................................5
1.4.4 Interviews.............................................................................................................................................5
1.4.5 Gestandaardiseerde tests.....................................................................................................................5
1.4.6 Gevalstudies (case study)......................................................................................................................6
1.4.7 Het experiment.....................................................................................................................................6
1.5 Een kritische kijk:.........................................................................................................................................7
LES 2: Waarneming/perceptie...............................................................................................................................7
2.1 Wat is waarneming?....................................................................................................................................7
2.2 Verklaring van perceptie via mentale processen:........................................................................................8
2.2.1: Bottom-up stadia in de perceptie........................................................................................................8
2.2.2 Top-down processen: Predictive Processing theorie..........................................................................10
2.2.3 Perceptie en leren:..............................................................................................................................12
LES 3: Aandacht, bewustzijn en cognitieve controle............................................................................................13
3.1: DEEL I: AANDACHT....................................................................................................................................13
3.1.1 Onderzoek naar aandacht:..................................................................................................................13
3.1.2 Mentale procestheorieën (m.b.t. aandacht).......................................................................................14
3.1.3 Problemen met aandacht:..................................................................................................................14
3.2 DEEL II: BEWUSTZIJN..................................................................................................................................15
3.2.1 Wetenschappelijke bevindingen over bewustzijn...............................................................................15
3.2.2 Mentale procestheorieën (over bewustzijn).......................................................................................17
3.3 DEEL III: COGNITIEVE CONTROLE...............................................................................................................17
LES 4: MOTIVATIE EN POSITIEVE PSYCHOLOGIE..................................................................................................20
4.1: DEEL I: WAT IS MOTIVATIE........................................................................................................................20
4.1.1 Motivatie en behoeften......................................................................................................................20
4.1.2 Motivatie en doelen............................................................................................................................21
4.2: DEEL II: PRESTATIEMOTIVATIE..................................................................................................................23
4.3: DEEL III: POSITIEVE PSYCHOLOGIE............................................................................................................25
LES 5: KLASSIEKE CONDITIONERING:...................................................................................................................28

, 5.1: Verwerving................................................................................................................................................28
5.2: Rol bij Psychisch lijden..............................................................................................................................29
5.3 Het proces van verwerving........................................................................................................................30
5.4 De voorwaarden van verwerving...............................................................................................................31
5.5 Extinctie.....................................................................................................................................................32
5.6 Recente ontwikkeling: symbolisch perspectief op evaluatieve conditionering..........................................33
LES 6: OPERANTE CONDITIONERING....................................................................................................................34
6.1 wat is leren?...............................................................................................................................................34
6.2 Thorndike (experiment operante conditionering):....................................................................................35
6.3 Wat wordt er geleerd? M.b.t. het proces..................................................................................................36
6.4 Bijzondere vormen van bekrachtiging........................................................................................................37
6.5 Extinctie.....................................................................................................................................................38
6.6 doelgerichtheidsperspectief......................................................................................................................39
LES 7: GEHEUGEN................................................................................................................................................41
LES 8: EMOTIE......................................................................................................................................................47
8.1 Voorwaarden/componenten en theorieën van emoties...........................................................................47
8.2 Oorzaken van emoties...............................................................................................................................50
8.2.1 De ideale emotietheorie:....................................................................................................................50
8.3 Doelgerichtheidsperspectief (Cfr. Les operante conditionering)...............................................................53
LES 9: PSYCHOPATHOLOGIE en THERAPIEËN.......................................................................................................55
9.1 DEEL I: Psychopathologie...........................................................................................................................55
9.1.1 Wat zijn mentale stoornissen?............................................................................................................55
9.1.2 Specifieke mentale stoornissen..........................................................................................................55
9.2 DEEL II: Therapieën....................................................................................................................................55
9.2.1 Behandeling van mentale stoornissen................................................................................................55
9.2.2 Specifieke therapieën.........................................................................................................................55
9.2.3 Effectiviteit psychotherapie................................................................................................................55

,1. LES 1: Psychologie inleiding

1.1 Definitie van psychologie
 Pscyhologie: wetenschap die gedrag bestudeert
o Psyche + logos  alles wat te maken heeft met de studie van de geest
 Wetenschap:
o Gedrag beschrijven + verklaren
o Verklaren ≠ op basis van intuïtie (niet zomaar een definitie geven) Gedrag bestuderen:
 Wat is gedrag?
o Gedrag is een reactie
o = verandering in toestand van een systeem
o = veroorzaakt door een gebeurtenis in de omgeving (= stimulus)
 Stimulus: iets waarneembaars in de omgeving
 (bv. Blaffende hond).
o Overt gedrag : observeerbaar door anderen
 BV. Weglopen van een hond
o Covert gedrag : observeerbaar enkel voor JEZELF (gedachten, gevoelens binnenin jezelf)
 Bv. Bang worden van een blaffende hond



1.2 Taken/nut psychologie
 Psychologie = wetenschap waarbij gedrag wordt bestudeerd
o Bestuderen: d.m.v. beschrijven en verklaren
 Beschrijven = benoemen van gedrag
 Welk gedrag? Hoe vaak? In combinatie met ander soort gedrag? Context?
 Kritisch op basis van argumenten gaan beschrijven
 Verklaren = 3 Niveaus waarop je wetenschappelijke verklaringen kan gaan situeren.
(wanneer met gedrag worden geconfronteerd kan men naar elk van deze niveaus
kijken)
Bv. Het gedrag: ‘iemand maakt seksuele avances’:


1. Omgevingsfactoren Gedrag gekoppeld aan iets wat in omgeving
(functioneel) gebeurde.
Bv. Kans dat iemand gedrag stelt m.b.t. seksuele
avances is groter wanneer je op café bent.
(Omgeving café vergroot de kans dat gedrag zich
voordoet)
2. Mentale processen Informatie-verwerkingsprocessen die zich in
(Cognitief) hoofd afspelen.
Kans op seksuele avances is groter als er een doel
is.
Bv. Doel aan verbondenheid (met je bro’s, je hebt
een kinderwens,..)
3. Welke biologische processen spelen er.
Fysieke/Biologische Een gedrag dat te maken heeft met
processen fysiologie/genetica
(Implementationeel) Bv. Meer testosteron dat leidt tot tonen van
seksuele avances

,  Dus zowel nadenken, voelen en het aanmaken van adrenaline = voorbeelden
van gedrag
 Elk soort gedrag kan je verklaren vanuit de 3 niveaus!
 “Hij slaat want hij is agressief” ≠ verklaring
o Waarom slaat hij? Omdat hij agressief is? Waarom is hij agressief?
Omdat hij slaat? Is een cirkelredenering  dit is gedrag linken aan
andere gedragingen (dit is geen verklaring zoeken), en niet aan een
oorzaak
o Verklaring obv 3 niveaus: Will Smith die Chris Rock een lap geeft:
 Omgeving: Will bevindt zich in een publieke situatie en wordt
geprovoceerd door Chris.
 Mentale processen: Will heeft het gevoel dat Chris met zijn
vrouw aan het lachen is en haar kwetst.
 Biologische processen: Hij maakt adrenaline en testosteron
aan en daarom sloeg hij.

o Op basis van wetenschap (wetenschap als methode voor psychologie)
 O.b.v. theorieën, studies  evidence-based handelen

 Sommige onderzoekers leggen ook nadruk op onderling verband tussen 3 domeinen:
o VB. Grommende hond en iemand begint te gillen
 Persoon begint te gillen kan je verklaren door aanwezigheid van stimulus (aka
grommende hond) = functionele causaliteit (indien er geen grommend hond was (s),
was er ook geen gillend kind(g))
 G (gedrag) als functie (f) van een stimulus (s)
G= f(s)
 Cognitief niveau (= soort van tussenstap): waarom begint persoon te gillen (welk pad
loopt er tussen hond en gillen)  mentale mechanismen (cfr. een mechanisme met
radertjes, radertjes werken in op elkaar a.k.a. informatieverwerking)
 hele reeks overtuigingen in hoofd die leiden tot gedrag Bv. Overtuiging dat
honden bijten


1.3 Doelen van psychologie
Heuristisch nut Ik wil gedrag kunnen begrijpen
 Ik wil observatie (gedragingen) makkelijker begrijpen
Predictief nut Ik wil gedrag kunnen voorspellen in de toekomst
 Een hypothese opstellen en kijken of deze klopt
Impact nut Ik wil het gedrag kunnen beïnvloeden
 Interventie opbouwen en kijken of deze efficiënt is


 Eenmaal mensen een overtuiging hebben  geneigd om dit niet los te laten = confirmatiebias
o Mensen zien vaak hun eigen ideeën bevestigd omdat ze zien wat ze willen zien
 Bv. School shootings: republikeinen: we moeten meer wapens hebben om ons te
kunnen verdedigen tegen de schietincidenten. Democraten: we moeten de
wapenwet verstrengen want er zijn zo veel schietincidenten.

 Behaviourisme:
o Gedrag meer wetenschappelijk gaan bestuderen
o Focus op overt gedrag = gedrag dat te observeren valt