Inhoudsopgave
I. BASISCONCEPTEN ............................................................................................................... 3
a) Soevereiniteit .......................................................................................................................... 3
b) Globalisering........................................................................................................................... 4
c) Global governance .................................................................................................................. 5
d) Intergouvernementele organisatie ............................................................................................ 5
e) Liberale Internationale Orde..................................................................................................... 6
f) Regime complex...................................................................................................................... 7
g) Regionalisering ....................................................................................................................... 8
h) Hervorming ............................................................................................................................. 8
i) Groepsvorming ....................................................................................................................... 8
j) Problemen .............................................................................................................................. 9
k) Overige ................................................................................................................................. 10
II. DE VERENIGDE NATIES ........................................................................................................ 10
a) Handvest van de VN: ............................................................................................................. 12
b) Falklandeilanden: ................................................................................................................. 12
c) Lidmaatschap VN: ................................................................................................................. 13
d) Hoofdorganen VN: ................................................................................................................. 16
III. Internationaal Monetair Fonds (IMF) ................................................................................. 24
a) Bretton Woods ...................................................................................................................... 24
b) IMF ....................................................................................................................................... 25
IV. Wereldhandelsorganisatie (WTO) / United Nations Conference on Trade and Development
(UNCTAD) .................................................................................................................................... 29
a) Wereldhandelsorganisatie (WTO) ........................................................................................... 30
b) Verhouding UNCTAD.............................................................................................................. 34
V. Groepen .............................................................................................................................. 34
a) BRIC(s/S) .............................................................................................................................. 35
b) Multilateralisme & multipolariteit ........................................................................................... 35
c) Groepen ............................................................................................................................... 37
VI. Noord-Atlantische Verdragsorganisatie (NAVO) ................................................................. 39
a) Achtergrondconcepten .......................................................................................................... 39
b) NAVO.................................................................................................................................... 39
,VII. Afrika .............................................................................................................................. 43
Afrikaanse Unie ............................................................................................................................. 44
De Westelijke Sahara: .................................................................................................................... 44
Soedan/Zuid-Soedan: .................................................................................................................... 45
VIII. Amerika en Poolgebieden ................................................................................................ 48
a) Regionale organisaties in Amerika .......................................................................................... 48
b) Inheemse volkeren ................................................................................................................ 49
c) Regionale organisatie in de Poolgebieden: .............................................................................. 50
IX. Azië................................................................................................................................. 50
a) ASEAN .................................................................................................................................. 51
b) China ................................................................................................................................... 51
c) WHO .................................................................................................................................... 53
X. De Arabische Wereld ........................................................................................................... 55
De Arabische Liga (AL): .................................................................................................................. 55
Gulf Cooperation Council (GCC):.................................................................................................... 56
Organisation for Islamic Countries (OIC) ......................................................................................... 57
Tricontinentalisme ......................................................................................................................... 57
,I. BASISCONCEPTEN
a) Soevereiniteit
§ = het principe dat een staat exclusieve en volledige macht heeft
over wat er binnen zijn grondgebied gebeurt, zonder inmenging
van externe actoren
§ Het fundament van het klassieke internationale systeem
§ Soevereiniteit verwijst naar het hoogste gezag binnen een politiek
systeem. Dit gezag:
o Is supreem (er bestaat geen hoger gezag)
o Is exclusief (geen gedeeld gezag)
o Is gekoppeld aan een actor
o Sinds de Vrede van Westfalen (1648) wordt deze actor in het
internationale systeem beschouwd als de staat.
§ Dankzij Westfaalse systeem: staat als primaire actor in
internationale politiek
o Een staat heeft rechten: de regering heeft de volledige en
exclusieve bevoegdheid om het gezag over haar
grondgebied uit te oefenen (zelfbeschikking)
(= juridische basis van het internationaal recht)
§ Soevereiniteit als machtsappel: het Britse voorbeeld
o In het Verenigd Koninkrijk fungeerde soevereiniteit
historisch als een machtsappel: een symbool van
rijksmacht, geassocieerd met imperium-denken
o Het Britse imperialisme werd gelegitimeerd via drie
kernbegrippen:
• Christianity – religieuze missie
• Civilization – beschavingsideaal
• Commerce – economische expansie
Deze drie C’s verklaarden de uitbreiding en het zelfbeeld van
het Britse Rijk.
è Imperium-denken kan verklaard worden door:
christianity, civilization, commerce
§ Restanten van het Britse Rijk:
o De Britse Overzeese Gebieden
§ Mét Britse soevereiniteit
§ Géén onafhankelijke staten
o De Commonwealth
§ Geen Britse soevereiniteit
, § Bestaat uit onafhankelijke staten
§ Is een internationale organisatie: opgericht in 1949
via de London Declaration
§ Commonwealth als internationale organisatie: De Commonwealth
is een intergouvernementele organisatie (IGO) met:
o 56 lidstaten (realms)
o Formeel opgericht via politieke beslissing (geen klassiek
verdrag)
o Samenwerking gericht op: taal en cultuur, sport, handel en
zaken
o Vormde inspiratie voor de Commonwealth of Independent
States (CIS)
o Brexit zorgde voor hernieuwde aandacht voor de
Commonwealth als mogelijk alternatief netwerk voor het VK
o Realms willen vaak republiek worden (vragen bij Brits
verleden)
§ Dus: soevereiniteit vormt het fundament van het internationale
systeem
o Sinds Westfalen zijn staten de dragers van soevereiniteit en
daardoor ook:
• De primaire actoren
• De leden van internationale organisaties
o Internationale organisaties, zoals de Commonwealth,
bestaan dankzij soevereine staten
b) Globalisering
§ “The global village”: de wereld wordt een dorp → dubbele
verandering, namelijk zowel kwantitatief als kwalitatief: meer
contacten, maar ook diepere contacten
§ Globaliseringsgolven (1450-1850; 1850-1945) → golven van
openen, maar vaak dan ook gevolgd door golven van sluiten
§ Globalisering einde Koude Oorlog: gekenmerkt door golven van
openen:
o Thick globalisation (omvang, intensiteit, snelheid, impact)
§ Vandaag de dag ligt globalisering onder druk (deglobalisation,
slowbalisation,…)
o Slowbalisation ook door coronacrisis en klimaatcrisis
§ Globalisering als oorzaak voor snelle verspreiding COVID-19
(pandemisch karakter) en product-/productieafhankelijkheid +
oorzaak voor energie-afhankelijkheid
I. BASISCONCEPTEN ............................................................................................................... 3
a) Soevereiniteit .......................................................................................................................... 3
b) Globalisering........................................................................................................................... 4
c) Global governance .................................................................................................................. 5
d) Intergouvernementele organisatie ............................................................................................ 5
e) Liberale Internationale Orde..................................................................................................... 6
f) Regime complex...................................................................................................................... 7
g) Regionalisering ....................................................................................................................... 8
h) Hervorming ............................................................................................................................. 8
i) Groepsvorming ....................................................................................................................... 8
j) Problemen .............................................................................................................................. 9
k) Overige ................................................................................................................................. 10
II. DE VERENIGDE NATIES ........................................................................................................ 10
a) Handvest van de VN: ............................................................................................................. 12
b) Falklandeilanden: ................................................................................................................. 12
c) Lidmaatschap VN: ................................................................................................................. 13
d) Hoofdorganen VN: ................................................................................................................. 16
III. Internationaal Monetair Fonds (IMF) ................................................................................. 24
a) Bretton Woods ...................................................................................................................... 24
b) IMF ....................................................................................................................................... 25
IV. Wereldhandelsorganisatie (WTO) / United Nations Conference on Trade and Development
(UNCTAD) .................................................................................................................................... 29
a) Wereldhandelsorganisatie (WTO) ........................................................................................... 30
b) Verhouding UNCTAD.............................................................................................................. 34
V. Groepen .............................................................................................................................. 34
a) BRIC(s/S) .............................................................................................................................. 35
b) Multilateralisme & multipolariteit ........................................................................................... 35
c) Groepen ............................................................................................................................... 37
VI. Noord-Atlantische Verdragsorganisatie (NAVO) ................................................................. 39
a) Achtergrondconcepten .......................................................................................................... 39
b) NAVO.................................................................................................................................... 39
,VII. Afrika .............................................................................................................................. 43
Afrikaanse Unie ............................................................................................................................. 44
De Westelijke Sahara: .................................................................................................................... 44
Soedan/Zuid-Soedan: .................................................................................................................... 45
VIII. Amerika en Poolgebieden ................................................................................................ 48
a) Regionale organisaties in Amerika .......................................................................................... 48
b) Inheemse volkeren ................................................................................................................ 49
c) Regionale organisatie in de Poolgebieden: .............................................................................. 50
IX. Azië................................................................................................................................. 50
a) ASEAN .................................................................................................................................. 51
b) China ................................................................................................................................... 51
c) WHO .................................................................................................................................... 53
X. De Arabische Wereld ........................................................................................................... 55
De Arabische Liga (AL): .................................................................................................................. 55
Gulf Cooperation Council (GCC):.................................................................................................... 56
Organisation for Islamic Countries (OIC) ......................................................................................... 57
Tricontinentalisme ......................................................................................................................... 57
,I. BASISCONCEPTEN
a) Soevereiniteit
§ = het principe dat een staat exclusieve en volledige macht heeft
over wat er binnen zijn grondgebied gebeurt, zonder inmenging
van externe actoren
§ Het fundament van het klassieke internationale systeem
§ Soevereiniteit verwijst naar het hoogste gezag binnen een politiek
systeem. Dit gezag:
o Is supreem (er bestaat geen hoger gezag)
o Is exclusief (geen gedeeld gezag)
o Is gekoppeld aan een actor
o Sinds de Vrede van Westfalen (1648) wordt deze actor in het
internationale systeem beschouwd als de staat.
§ Dankzij Westfaalse systeem: staat als primaire actor in
internationale politiek
o Een staat heeft rechten: de regering heeft de volledige en
exclusieve bevoegdheid om het gezag over haar
grondgebied uit te oefenen (zelfbeschikking)
(= juridische basis van het internationaal recht)
§ Soevereiniteit als machtsappel: het Britse voorbeeld
o In het Verenigd Koninkrijk fungeerde soevereiniteit
historisch als een machtsappel: een symbool van
rijksmacht, geassocieerd met imperium-denken
o Het Britse imperialisme werd gelegitimeerd via drie
kernbegrippen:
• Christianity – religieuze missie
• Civilization – beschavingsideaal
• Commerce – economische expansie
Deze drie C’s verklaarden de uitbreiding en het zelfbeeld van
het Britse Rijk.
è Imperium-denken kan verklaard worden door:
christianity, civilization, commerce
§ Restanten van het Britse Rijk:
o De Britse Overzeese Gebieden
§ Mét Britse soevereiniteit
§ Géén onafhankelijke staten
o De Commonwealth
§ Geen Britse soevereiniteit
, § Bestaat uit onafhankelijke staten
§ Is een internationale organisatie: opgericht in 1949
via de London Declaration
§ Commonwealth als internationale organisatie: De Commonwealth
is een intergouvernementele organisatie (IGO) met:
o 56 lidstaten (realms)
o Formeel opgericht via politieke beslissing (geen klassiek
verdrag)
o Samenwerking gericht op: taal en cultuur, sport, handel en
zaken
o Vormde inspiratie voor de Commonwealth of Independent
States (CIS)
o Brexit zorgde voor hernieuwde aandacht voor de
Commonwealth als mogelijk alternatief netwerk voor het VK
o Realms willen vaak republiek worden (vragen bij Brits
verleden)
§ Dus: soevereiniteit vormt het fundament van het internationale
systeem
o Sinds Westfalen zijn staten de dragers van soevereiniteit en
daardoor ook:
• De primaire actoren
• De leden van internationale organisaties
o Internationale organisaties, zoals de Commonwealth,
bestaan dankzij soevereine staten
b) Globalisering
§ “The global village”: de wereld wordt een dorp → dubbele
verandering, namelijk zowel kwantitatief als kwalitatief: meer
contacten, maar ook diepere contacten
§ Globaliseringsgolven (1450-1850; 1850-1945) → golven van
openen, maar vaak dan ook gevolgd door golven van sluiten
§ Globalisering einde Koude Oorlog: gekenmerkt door golven van
openen:
o Thick globalisation (omvang, intensiteit, snelheid, impact)
§ Vandaag de dag ligt globalisering onder druk (deglobalisation,
slowbalisation,…)
o Slowbalisation ook door coronacrisis en klimaatcrisis
§ Globalisering als oorzaak voor snelle verspreiding COVID-19
(pandemisch karakter) en product-/productieafhankelijkheid +
oorzaak voor energie-afhankelijkheid
