Domein D: Markt - Opgaven
Opgave 1
Hogere benzineprijs: rijden we er minder om?
Halverwege 2005 begonnen de olieprijzen zeer sterk te stijgen: van $ 50 per vat in
het tweede kwartaal naar $ 70 per vat in het derde kwartaal. Dit leidde tot een sterke
stijging van de benzineprijzen: van € 1,30 naar € 1,50 per liter. Een ander gevolg
was dat Shell in het derde kwartaal van 2005 4% minder benzine verkocht, maar
toch veel meer winst maakte.
De winststijging kwam niet alleen door een stijging van de omzet.
Shell betrekt haar olie voor een deel uit eigen olievelden en koopt de rest in op de
wereldoliemarkt.
In Nederland nam de vraag naar installaties voor autogas in het derde kwartaal van
2005 met 40% toenam.
De prijs van olie wordt bepaald door vraag en aanbod op de wereldmarkt.
Stel dat de vraag- en aanbodfuncties van olie in het tweede kwartaal van 2005
luidden:
(1) Qa = P – 5 P = prijs per vat olie in dollars.
(2) Qv = -0,5P + Qa, Qv = aantal miljoenen aangeboden en gevraagde vaten per
70 dag
In het derde kwartaal van 2005 is er een afname van het aanbod bij elke prijs van
olie met 30 miljoen vaten per dag, waardoor vergelijking (1) verandert in: (1’) Qa = P
– 35
De vraagfunctie verandert niet.
Velen pleiten ervoor door extra belastingen op energie het olieverbruik terug te
dringen om de negatieve externe effecten tegen te gaan en de duurzame
ontwikkeling te bevorderen.
1. Leg uit dat olieverbruik negatieve externe effecten kan hebben.
2. Leg uit dat extra belastingen op energieverbruik nodig kunnen zijn voor het
bevorderen van een duurzame ontwikkeling.
3. Bereken de evenwichtsprijs van olie in het tweede kwartaal van 2005.
4. Bereken de verhandelde hoeveelheid olie in de evenwichtssituatie.
5. Teken in de bijlage de vraaglijn (V) en de aanbodlijn (A1) van olie in het
tweede kwartaal van 2005 in de figuur.
6. Toon met een berekening met behulp van de vraag- en aanbodfunctie aan dat
de gegeven olieprijs in het derde kwartaal klopt.
7. Teken in de figuur de aanbodfunctie van olie in het derde kwartaal van 2005.
Zet bij deze lijn A2.
8. Bereken of de vraag naar olie prijselastisch of prijsinelastisch is als de prijs s
tijgt van $ 50 naar $ 70 per vat.
9. Bereken de prijselasticiteit van de vraag naar benzine van Shell bij de
prijsstijging van € 1,30 naar € 1,50 per liter. Rond af op twee decimalen.
,10. Zal de benzineomzet van Shell in het derde kwartaal vergeleken met het
tweede kwartaal van 2005 toenemen, afnemen of gelijk blijven? Verklaar het
antwoord.
11. Geef naast de stijging van de omzet nog een verklaring voor de winststijging
van Shell.
12. Verklaar de toename van de vraag naar installaties voor autogas met behulp
van de gegevens.
, Opgave 2
uit een krant (november 2009):
Arbeidsmarkt op drift
Het Economisch Analyse Bureau (EAB) van een land heeft de arbeidsmarkt
onderzocht.
Uit dit onderzoek blijkt dat:
− als gevolg van de mondiale kredietcrisis en de daaropvolgende
laagconjunctuur, bij ongewijzigd overheidsbeleid, de onvrijwillige werkloosheid
toeneemt;
− er op de arbeidsmarkt sprake is van loonstarheid. Het gaat hierbij om een
jaarloon van € 24.000 per persoon per jaar.
De onderstaande figuur komt uit dit onderzoek.
Arbeidsmarkt voor en na de kredietcrisis
Toelichting:
Het aanbod van arbeid bedraagt maximaal 8,1 miljoen personen.
Het EAB adviseert de overheid van dit land voor een periode van maximaal één jaar
deeltijd-WW in te voeren. Bij deeltijd-WW moeten bedrijven werknemers die
ontslagen dreigen te worden, maar die voor het bedrijf onmisbaar zijn als de
economie weer aantrekt, voor 50% van de contracttijd in dienst houden, terwijl die
werknemers voor de overige 50% tijdelijk een werkloosheidsuitkering (WW-uitkering)
krijgen. In de tijd dat er geen werk is moeten de betrokken werknemers zich om-, bij-
of herscholen. Het EAB schat dat voor deeltijd-WW maximaal een bedrag van € 950
miljoen nodig is. Deeltijd-WW maakt wel een verhoging van de, door de werkgever
te betalen, WW-premie nodig. Het EAB denkt dat de deeltijd-WW niet langer dan
Opgave 1
Hogere benzineprijs: rijden we er minder om?
Halverwege 2005 begonnen de olieprijzen zeer sterk te stijgen: van $ 50 per vat in
het tweede kwartaal naar $ 70 per vat in het derde kwartaal. Dit leidde tot een sterke
stijging van de benzineprijzen: van € 1,30 naar € 1,50 per liter. Een ander gevolg
was dat Shell in het derde kwartaal van 2005 4% minder benzine verkocht, maar
toch veel meer winst maakte.
De winststijging kwam niet alleen door een stijging van de omzet.
Shell betrekt haar olie voor een deel uit eigen olievelden en koopt de rest in op de
wereldoliemarkt.
In Nederland nam de vraag naar installaties voor autogas in het derde kwartaal van
2005 met 40% toenam.
De prijs van olie wordt bepaald door vraag en aanbod op de wereldmarkt.
Stel dat de vraag- en aanbodfuncties van olie in het tweede kwartaal van 2005
luidden:
(1) Qa = P – 5 P = prijs per vat olie in dollars.
(2) Qv = -0,5P + Qa, Qv = aantal miljoenen aangeboden en gevraagde vaten per
70 dag
In het derde kwartaal van 2005 is er een afname van het aanbod bij elke prijs van
olie met 30 miljoen vaten per dag, waardoor vergelijking (1) verandert in: (1’) Qa = P
– 35
De vraagfunctie verandert niet.
Velen pleiten ervoor door extra belastingen op energie het olieverbruik terug te
dringen om de negatieve externe effecten tegen te gaan en de duurzame
ontwikkeling te bevorderen.
1. Leg uit dat olieverbruik negatieve externe effecten kan hebben.
2. Leg uit dat extra belastingen op energieverbruik nodig kunnen zijn voor het
bevorderen van een duurzame ontwikkeling.
3. Bereken de evenwichtsprijs van olie in het tweede kwartaal van 2005.
4. Bereken de verhandelde hoeveelheid olie in de evenwichtssituatie.
5. Teken in de bijlage de vraaglijn (V) en de aanbodlijn (A1) van olie in het
tweede kwartaal van 2005 in de figuur.
6. Toon met een berekening met behulp van de vraag- en aanbodfunctie aan dat
de gegeven olieprijs in het derde kwartaal klopt.
7. Teken in de figuur de aanbodfunctie van olie in het derde kwartaal van 2005.
Zet bij deze lijn A2.
8. Bereken of de vraag naar olie prijselastisch of prijsinelastisch is als de prijs s
tijgt van $ 50 naar $ 70 per vat.
9. Bereken de prijselasticiteit van de vraag naar benzine van Shell bij de
prijsstijging van € 1,30 naar € 1,50 per liter. Rond af op twee decimalen.
,10. Zal de benzineomzet van Shell in het derde kwartaal vergeleken met het
tweede kwartaal van 2005 toenemen, afnemen of gelijk blijven? Verklaar het
antwoord.
11. Geef naast de stijging van de omzet nog een verklaring voor de winststijging
van Shell.
12. Verklaar de toename van de vraag naar installaties voor autogas met behulp
van de gegevens.
, Opgave 2
uit een krant (november 2009):
Arbeidsmarkt op drift
Het Economisch Analyse Bureau (EAB) van een land heeft de arbeidsmarkt
onderzocht.
Uit dit onderzoek blijkt dat:
− als gevolg van de mondiale kredietcrisis en de daaropvolgende
laagconjunctuur, bij ongewijzigd overheidsbeleid, de onvrijwillige werkloosheid
toeneemt;
− er op de arbeidsmarkt sprake is van loonstarheid. Het gaat hierbij om een
jaarloon van € 24.000 per persoon per jaar.
De onderstaande figuur komt uit dit onderzoek.
Arbeidsmarkt voor en na de kredietcrisis
Toelichting:
Het aanbod van arbeid bedraagt maximaal 8,1 miljoen personen.
Het EAB adviseert de overheid van dit land voor een periode van maximaal één jaar
deeltijd-WW in te voeren. Bij deeltijd-WW moeten bedrijven werknemers die
ontslagen dreigen te worden, maar die voor het bedrijf onmisbaar zijn als de
economie weer aantrekt, voor 50% van de contracttijd in dienst houden, terwijl die
werknemers voor de overige 50% tijdelijk een werkloosheidsuitkering (WW-uitkering)
krijgen. In de tijd dat er geen werk is moeten de betrokken werknemers zich om-, bij-
of herscholen. Het EAB schat dat voor deeltijd-WW maximaal een bedrag van € 950
miljoen nodig is. Deeltijd-WW maakt wel een verhoging van de, door de werkgever
te betalen, WW-premie nodig. Het EAB denkt dat de deeltijd-WW niet langer dan
