Uitwerkingen toets matrijs
Levensfase
Inhoud
Fysiologie................................................................................................................................................3
Modellen van het zenuwstelsel..........................................................................................................3
Hiërarchisch model.........................................................................................................................3
Stimulus-respons model (reflexmodel)...........................................................................................4
Units van Luria................................................................................................................................5
Centraal zenuwstelsel.........................................................................................................................6
Ontwikkeling centraal zenuwstelsel...............................................................................................6
Segmentale organisatie ruggenmerg..............................................................................................7
Neuroanatomie centrale zenuwstelsel...........................................................................................9
Het perifere zenuwstelsel...............................................................................................................9
Prikkelvorming, -geleiding en -overdracht........................................................................................10
Zenuwcellen en prikkelontvangst.................................................................................................10
Prikkelgeleiding............................................................................................................................12
Prikkeloverdracht.........................................................................................................................14
Neuroplasticiteit...............................................................................................................................17
Synaptische plasticiteit en leren...................................................................................................17
Vegetatieve zenuwstelsel.................................................................................................................23
Parasympathisch...........................................................................................................................23
(Ortho)sympathisch......................................................................................................................24
Neuroanatomie................................................................................................................................25
Groei- en ontwikkelingsstoornissen.....................................................................................................26
Beenlengteverschil...........................................................................................................................26
Osgood schlatter...............................................................................................................................26
Jumpers knee....................................................................................................................................27
Ziekte van Perthes............................................................................................................................28
Oorzaken......................................................................................................................................28
Scoliose.............................................................................................................................................28
Kyfose...............................................................................................................................................29
Scheuermann....................................................................................................................................30
Spondylolyse.....................................................................................................................................30
, Spondylolisthesis..............................................................................................................................30
Beweegrichtlijnen.................................................................................................................................31
Kinderen...........................................................................................................................................31
Adolescenten en volwassenen.........................................................................................................31
Fysiologie van groei en veroudering.....................................................................................................32
Groei.................................................................................................................................................32
Groeihormoon..............................................................................................................................32
Schildklierhormoon.......................................................................................................................32
Hormonen van de calciumhomeostase........................................................................................33
Geslachtshormonen......................................................................................................................34
Veroudering......................................................................................................................................35
Organen en veroudering...............................................................................................................38
Immuunsysteem en veroudering..................................................................................................38
Zenuwstelsel en veroudering........................................................................................................38
Spieren en veroudering................................................................................................................39
Botweefsel en veroudering...........................................................................................................39
Gewrichten en veroudering..........................................................................................................39
Hart en veroudering.....................................................................................................................39
Vaten en veroudering...................................................................................................................39
Longen en veroudering.................................................................................................................40
Mond en veroudering...................................................................................................................40
Frailty (kwetsbaarheid......................................................................................................................40
Gerontologie en geriatrie.....................................................................................................................42
Artrose / artritis................................................................................................................................42
Ouderen en artrose......................................................................................................................43
Stress....................................................................................................................................................45
Fysiologie van stress.........................................................................................................................45
Spanningsregulatie...........................................................................................................................46
Motorische ontwikkeling en motorisch leren.......................................................................................47
Bio-ecologische systeemtheorie.......................................................................................................47
Belasting en belastbaarheid.................................................................................................................49
Stadia van persoonlijkheidsontwikkeling Erikson.............................................................................49
Dynamische systeemtheorie............................................................................................................50
Sociaal-cognitieve leertheorie..........................................................................................................51
Centrale verwerking van pijn................................................................................................................51
,Fysiologie
Modellen van het zenuwstelsel
Hiërarchisch model
Hiërarchisch model = model dat een verband legt tussen de manier waarop het zenuwstelsel is
georganiseerd en de manier waarop het zenuwstelsel zich heeft ontwikkeld. Je kunt op twee
manieren naar deze ontwikkeling kijken; vanuit de ontwikkeling van de soort (fylogenese) en vanuit
de embryonale ontwikkeling van het individu (ontogenese).
Archiniveau = eerste aangelegd in onze ontwikkeling. Bij het ruggenmerg komen alle reflexen naar
boven. De reflexen gebeuren op archiniveau. Het bestaat uit neuronen in het ruggenmerg (grijze
stof) en neuronengroepen (kernen) in de hersenstam. Ze regelen eenvoudige automatisch
verlopende processen, zoals reflexen ten behoeve van de homeostase en het voortbestaan
(mictiereflex, terugtrekreflex).
Grijze stof = het deel van het centrale zenuwstelsel dat de cellichamen van de zenuwcellen, de
dendrieten en de korte axonen bevat.
Een deel van het ruggenmerg
De formatio reticularis
= verantwoordelijk voor de regulatie van de
activatietoestand (arousal) van het zenuwstelsel. Je
bewustzijn wordt geregeld. Bestaat uit een netwerk
van onderling nauw verbonden zenuwcellen en ligt
voor het grootste deel in de hersenstam.
De achicerebellum.
Paleoniveau = Iets later dan het archiniveau. Het
paleoniveau zorgt voor de automatische motoriek, zoals
lopen. Ook de regulering van emoties komen uit dit niveau.
Het bestaat uit neuronengebieden onder in de hersenen:
Het limbische systeem
De basale kernen
Amygdala
Hypothalamus
Neoniveau = jongste deel van de hersenen. Het neoniveau maakt bewuste acties. Daar waar de
cognities en het plannen plaatsvinden. Het omvat het grootste deel van de hersenschors.
Witte stof = deel van het centrale zenuwstelsel dat de axonen, de gemyeliniseerde uitlopers
(neurieten) van zenuwcellen bevatten. Deze axonen verbinden de verschillende hersengebieden met
grijze stof met elkaar en geleiden de zenuwimpulsen tussen neuronen.
De hersenschors
Neocerebellum
Corpus calosum
Thalamus
Als we het hiërarchische model zouden tekenen zou het
archiniveau onderaan staan, daarboven het paleoniveau
en bovenaan het neoniveau.
Alle niveaus zijn tegelijkertijd actief. Het neoniveau
bestuurt daarbij de lagere niveaus, anders zouden er
reflexen continu het gericht bewegen verstoren.
, Stimulus-respons model (reflexmodel)
Dit model is er om te laten zien hoe het zenuwstelsel werkt. Het model gaat ervan uit dat een prikkel
of stimulus een stereotype reactie of respons oproept.
Er zijn verschillende soorten reflexen:
In het animale / willekeurige zenuwstelsel
Terugtrekreflex
Als je met je blote voet in een punaise stapt, til je je voet al op voor je je er bewust van bent.
In je andere been worden spieren aangespannen om te voorkomen dat je omvalt. Vlak na het
optillen van je voet wordt je je wel bewust van de pijn, omdat er ook impulsen naar de grote
hersenen gaan.
Myotatische reflex (spierrekkingsreflex)
De spier reageert op een plotselinge verlenging met een contractiebeweging. Dit proces
verloopt via sensoren in de spier of in de pees die de verlenging waarnemen., over een zenuw
die het signaal doorgeeft naar het ruggenmerg, waarna al in het ruggenmerg zonder
tussenkomst van de hersenen het bevel tot corrigerende contractie wordt gegeven in de
motorische voorhoorncel. Dit signaal wordt dan weer via een motorische zenuw naar de spier
geleid kniepeesreflex
In het vegetatieve / onwillekeurige zenuwstelsel
Mictiereflex
Wanneer de blaas voller raakt dan 500 ml zullen de zenuwreceptoren in de blaaswand een
mictiereflex uitlokken, bekend als het plasgevoel of de aandrang.
Baroreceptorreflex
Is het primaire homeostatische regelsysteem van het lichaam dat zorgt voor de
instandhouding van de bloeddruk in het lichaam. Speciale rek-gevoelige zintuigen die zich
onder andere bevinden aan weerszijden aan de binnenzijde van de halsslagaders en in de
aortaboog.
Reflexmatige reacties op prikkels zijn er wel, maar ze bepalen niet de hele actie of het hele gedrag.
Zoals dat je een hete pan langer kan vasthouden wanneer je deze moet verplaatsen.
Onderzoek van de reflexen geeft informatie over plaats, aard en ernst van een neurologische
aandoening.
Reflexen die bij een baby normaal zijn in de loop van de ontwikkeling ‘verdwijnen’, worden soms
weer zichtbaar als het zenuwstelsel is beschadigd. Zo is bij een baby de zoekreflex aanwezig: bij
aanraken van zijn lippen of wang, draait de baby zijn hoofdje naar de aangeraakte kant.
Bij iemand die een beroerte heeft gehad, gaat het hoofd ook een kant op wanneer je die wang
bijvoorbeeld scheert.
Levensfase
Inhoud
Fysiologie................................................................................................................................................3
Modellen van het zenuwstelsel..........................................................................................................3
Hiërarchisch model.........................................................................................................................3
Stimulus-respons model (reflexmodel)...........................................................................................4
Units van Luria................................................................................................................................5
Centraal zenuwstelsel.........................................................................................................................6
Ontwikkeling centraal zenuwstelsel...............................................................................................6
Segmentale organisatie ruggenmerg..............................................................................................7
Neuroanatomie centrale zenuwstelsel...........................................................................................9
Het perifere zenuwstelsel...............................................................................................................9
Prikkelvorming, -geleiding en -overdracht........................................................................................10
Zenuwcellen en prikkelontvangst.................................................................................................10
Prikkelgeleiding............................................................................................................................12
Prikkeloverdracht.........................................................................................................................14
Neuroplasticiteit...............................................................................................................................17
Synaptische plasticiteit en leren...................................................................................................17
Vegetatieve zenuwstelsel.................................................................................................................23
Parasympathisch...........................................................................................................................23
(Ortho)sympathisch......................................................................................................................24
Neuroanatomie................................................................................................................................25
Groei- en ontwikkelingsstoornissen.....................................................................................................26
Beenlengteverschil...........................................................................................................................26
Osgood schlatter...............................................................................................................................26
Jumpers knee....................................................................................................................................27
Ziekte van Perthes............................................................................................................................28
Oorzaken......................................................................................................................................28
Scoliose.............................................................................................................................................28
Kyfose...............................................................................................................................................29
Scheuermann....................................................................................................................................30
Spondylolyse.....................................................................................................................................30
, Spondylolisthesis..............................................................................................................................30
Beweegrichtlijnen.................................................................................................................................31
Kinderen...........................................................................................................................................31
Adolescenten en volwassenen.........................................................................................................31
Fysiologie van groei en veroudering.....................................................................................................32
Groei.................................................................................................................................................32
Groeihormoon..............................................................................................................................32
Schildklierhormoon.......................................................................................................................32
Hormonen van de calciumhomeostase........................................................................................33
Geslachtshormonen......................................................................................................................34
Veroudering......................................................................................................................................35
Organen en veroudering...............................................................................................................38
Immuunsysteem en veroudering..................................................................................................38
Zenuwstelsel en veroudering........................................................................................................38
Spieren en veroudering................................................................................................................39
Botweefsel en veroudering...........................................................................................................39
Gewrichten en veroudering..........................................................................................................39
Hart en veroudering.....................................................................................................................39
Vaten en veroudering...................................................................................................................39
Longen en veroudering.................................................................................................................40
Mond en veroudering...................................................................................................................40
Frailty (kwetsbaarheid......................................................................................................................40
Gerontologie en geriatrie.....................................................................................................................42
Artrose / artritis................................................................................................................................42
Ouderen en artrose......................................................................................................................43
Stress....................................................................................................................................................45
Fysiologie van stress.........................................................................................................................45
Spanningsregulatie...........................................................................................................................46
Motorische ontwikkeling en motorisch leren.......................................................................................47
Bio-ecologische systeemtheorie.......................................................................................................47
Belasting en belastbaarheid.................................................................................................................49
Stadia van persoonlijkheidsontwikkeling Erikson.............................................................................49
Dynamische systeemtheorie............................................................................................................50
Sociaal-cognitieve leertheorie..........................................................................................................51
Centrale verwerking van pijn................................................................................................................51
,Fysiologie
Modellen van het zenuwstelsel
Hiërarchisch model
Hiërarchisch model = model dat een verband legt tussen de manier waarop het zenuwstelsel is
georganiseerd en de manier waarop het zenuwstelsel zich heeft ontwikkeld. Je kunt op twee
manieren naar deze ontwikkeling kijken; vanuit de ontwikkeling van de soort (fylogenese) en vanuit
de embryonale ontwikkeling van het individu (ontogenese).
Archiniveau = eerste aangelegd in onze ontwikkeling. Bij het ruggenmerg komen alle reflexen naar
boven. De reflexen gebeuren op archiniveau. Het bestaat uit neuronen in het ruggenmerg (grijze
stof) en neuronengroepen (kernen) in de hersenstam. Ze regelen eenvoudige automatisch
verlopende processen, zoals reflexen ten behoeve van de homeostase en het voortbestaan
(mictiereflex, terugtrekreflex).
Grijze stof = het deel van het centrale zenuwstelsel dat de cellichamen van de zenuwcellen, de
dendrieten en de korte axonen bevat.
Een deel van het ruggenmerg
De formatio reticularis
= verantwoordelijk voor de regulatie van de
activatietoestand (arousal) van het zenuwstelsel. Je
bewustzijn wordt geregeld. Bestaat uit een netwerk
van onderling nauw verbonden zenuwcellen en ligt
voor het grootste deel in de hersenstam.
De achicerebellum.
Paleoniveau = Iets later dan het archiniveau. Het
paleoniveau zorgt voor de automatische motoriek, zoals
lopen. Ook de regulering van emoties komen uit dit niveau.
Het bestaat uit neuronengebieden onder in de hersenen:
Het limbische systeem
De basale kernen
Amygdala
Hypothalamus
Neoniveau = jongste deel van de hersenen. Het neoniveau maakt bewuste acties. Daar waar de
cognities en het plannen plaatsvinden. Het omvat het grootste deel van de hersenschors.
Witte stof = deel van het centrale zenuwstelsel dat de axonen, de gemyeliniseerde uitlopers
(neurieten) van zenuwcellen bevatten. Deze axonen verbinden de verschillende hersengebieden met
grijze stof met elkaar en geleiden de zenuwimpulsen tussen neuronen.
De hersenschors
Neocerebellum
Corpus calosum
Thalamus
Als we het hiërarchische model zouden tekenen zou het
archiniveau onderaan staan, daarboven het paleoniveau
en bovenaan het neoniveau.
Alle niveaus zijn tegelijkertijd actief. Het neoniveau
bestuurt daarbij de lagere niveaus, anders zouden er
reflexen continu het gericht bewegen verstoren.
, Stimulus-respons model (reflexmodel)
Dit model is er om te laten zien hoe het zenuwstelsel werkt. Het model gaat ervan uit dat een prikkel
of stimulus een stereotype reactie of respons oproept.
Er zijn verschillende soorten reflexen:
In het animale / willekeurige zenuwstelsel
Terugtrekreflex
Als je met je blote voet in een punaise stapt, til je je voet al op voor je je er bewust van bent.
In je andere been worden spieren aangespannen om te voorkomen dat je omvalt. Vlak na het
optillen van je voet wordt je je wel bewust van de pijn, omdat er ook impulsen naar de grote
hersenen gaan.
Myotatische reflex (spierrekkingsreflex)
De spier reageert op een plotselinge verlenging met een contractiebeweging. Dit proces
verloopt via sensoren in de spier of in de pees die de verlenging waarnemen., over een zenuw
die het signaal doorgeeft naar het ruggenmerg, waarna al in het ruggenmerg zonder
tussenkomst van de hersenen het bevel tot corrigerende contractie wordt gegeven in de
motorische voorhoorncel. Dit signaal wordt dan weer via een motorische zenuw naar de spier
geleid kniepeesreflex
In het vegetatieve / onwillekeurige zenuwstelsel
Mictiereflex
Wanneer de blaas voller raakt dan 500 ml zullen de zenuwreceptoren in de blaaswand een
mictiereflex uitlokken, bekend als het plasgevoel of de aandrang.
Baroreceptorreflex
Is het primaire homeostatische regelsysteem van het lichaam dat zorgt voor de
instandhouding van de bloeddruk in het lichaam. Speciale rek-gevoelige zintuigen die zich
onder andere bevinden aan weerszijden aan de binnenzijde van de halsslagaders en in de
aortaboog.
Reflexmatige reacties op prikkels zijn er wel, maar ze bepalen niet de hele actie of het hele gedrag.
Zoals dat je een hete pan langer kan vasthouden wanneer je deze moet verplaatsen.
Onderzoek van de reflexen geeft informatie over plaats, aard en ernst van een neurologische
aandoening.
Reflexen die bij een baby normaal zijn in de loop van de ontwikkeling ‘verdwijnen’, worden soms
weer zichtbaar als het zenuwstelsel is beschadigd. Zo is bij een baby de zoekreflex aanwezig: bij
aanraken van zijn lippen of wang, draait de baby zijn hoofdje naar de aangeraakte kant.
Bij iemand die een beroerte heeft gehad, gaat het hoofd ook een kant op wanneer je die wang
bijvoorbeeld scheert.
