STUVIA - Extra literatuur
Constitutioneel recht (RGBUSBR005)
Week 1................................................................................................................................... 2
Hirsch Ballin, rechtsstaat: wachten op nieuwe dageraad?.................................................2
Staatscommissie rechtsstaat: gebroken belofte rechtsstaat...............................................2
Lage Drempels, Hoge Dijken.............................................................................................2
Week 2................................................................................................................................... 4
Hendriks, Vitale democratie, Theorie van democratie in actie............................................4
Vugt & Gennip, ‘Herijking van grondwetsherzieningsprocedure’........................................4
Week 3................................................................................................................................... 6
Ommeren: legaliteitsbeginsel in wetgevingsbeleid.............................................................6
Jurgen Goossens, terugkeer van staatsrecht.....................................................................6
Week 4................................................................................................................................... 8
Raad van State, Jaarverslag 2019. Evenwicht in rechtsstaat: beschouwing......................8
Week 5................................................................................................................................... 9
Schutgens, ‘Het rookverbod en de bevoegdheid van de Hoge Raad om wetgeving aan
verdragen te toetsen’......................................................................................................... 9
Week 6................................................................................................................................. 10
Leijten & Loven, ‘Rechterlijke toetsing aan de grondwettelijke grondrechtenbepalingen:.10
............................................................................................................................................. 11
Week 7................................................................................................................................. 12
Leijten, ‘De Urgenda-zaak als mensenrechtelijke proeftuin..............................................12
, Week 1
Hirsch Ballin, rechtsstaat: wachten op nieuwe dageraad?
De auteur onderzoekt de positie van de rechtsstaat nu onafhankelijke rechtspraak en
grondrechten onder druk staan. De rechtsstaat moet volgens hem gewild, gevierd en
gedragen worden.
De bestuurder moet dan niet openlijk kritiek gaan uiten op de (macht van de) rechter.
Democratie en rechtsstaat zijn onlosmakelijk verbonden en moeten actief worden verdedigd.
Staatscommissie rechtsstaat: gebroken belofte rechtsstaat
De staatscommissie stelt voor om de rechtsstaat te versterken door rechtsstatelijk
leiderschap te tonen en een Planbureau voor de rechtsstaat op te richten. Dit bureau zou
onafhankelijke rapportages leveren en een jaarlijks debat over de "Staat van de
Rechtsstaat" ondersteunen. Daarnaast wordt gepleit voor een aparte begrotingspost voor
rechtsbescherming, zodat deze niet afhankelijk is van kortetermijnpolitiek.
Om het vertrouwen in de overheid te herstellen, worden drie concrete maatregelen
voorgesteld:
1. Openbaar maken van alle nevenfuncties van politici, bestuurders en rechters.
2. Betere handhaving van regels rondom benoemingen, nevenfuncties en financiële
belangen.
3. Vaststellen en openbaar maken van duidelijke benoemingsregels om informele
afspraken te voorkomen.
Lage Drempels, Hoge Dijken
Het rapport van de staatscommissie parlementair stelsel analyseert de uitdagingen van de
Nederlandse democratische rechtsstaat en doet voorstellen om deze te verbeteren.
Geconstateerde problemen:
1. Beperkte controle op de regering door monisme – Sinds de jaren ‘60 binden
regeringsfracties zich aan het regeerakkoord, waardoor een monistische
verhouding ontstaat tussen de parlementaire meerderheid en de regering. Dit
beperkt de onafhankelijkheid van de Tweede Kamer en verlaagt de ruimte voor
kritische controle, wat juist in een dualistisch systeem sterker zou zijn.
2. Kwetsbaarheid van politieke partijen – Kiezers wisselen steeds vaker van partij,
terwijl traditionele partijen in ledenaantal en invloed afnemen. Dit brengt de stabiliteit
van de democratie in gevaar.
3. Gebrekkige machtenscheiding – Politici bemoeien zich soms met rechtszaken en
rechters kunnen wetgeving terzijde schuiven met een beroep op internationale
verdragen. Daarnaast is de legitimiteit van zelfstandige bestuursorganen niet altijd
duidelijk.
Constitutioneel recht (RGBUSBR005)
Week 1................................................................................................................................... 2
Hirsch Ballin, rechtsstaat: wachten op nieuwe dageraad?.................................................2
Staatscommissie rechtsstaat: gebroken belofte rechtsstaat...............................................2
Lage Drempels, Hoge Dijken.............................................................................................2
Week 2................................................................................................................................... 4
Hendriks, Vitale democratie, Theorie van democratie in actie............................................4
Vugt & Gennip, ‘Herijking van grondwetsherzieningsprocedure’........................................4
Week 3................................................................................................................................... 6
Ommeren: legaliteitsbeginsel in wetgevingsbeleid.............................................................6
Jurgen Goossens, terugkeer van staatsrecht.....................................................................6
Week 4................................................................................................................................... 8
Raad van State, Jaarverslag 2019. Evenwicht in rechtsstaat: beschouwing......................8
Week 5................................................................................................................................... 9
Schutgens, ‘Het rookverbod en de bevoegdheid van de Hoge Raad om wetgeving aan
verdragen te toetsen’......................................................................................................... 9
Week 6................................................................................................................................. 10
Leijten & Loven, ‘Rechterlijke toetsing aan de grondwettelijke grondrechtenbepalingen:.10
............................................................................................................................................. 11
Week 7................................................................................................................................. 12
Leijten, ‘De Urgenda-zaak als mensenrechtelijke proeftuin..............................................12
, Week 1
Hirsch Ballin, rechtsstaat: wachten op nieuwe dageraad?
De auteur onderzoekt de positie van de rechtsstaat nu onafhankelijke rechtspraak en
grondrechten onder druk staan. De rechtsstaat moet volgens hem gewild, gevierd en
gedragen worden.
De bestuurder moet dan niet openlijk kritiek gaan uiten op de (macht van de) rechter.
Democratie en rechtsstaat zijn onlosmakelijk verbonden en moeten actief worden verdedigd.
Staatscommissie rechtsstaat: gebroken belofte rechtsstaat
De staatscommissie stelt voor om de rechtsstaat te versterken door rechtsstatelijk
leiderschap te tonen en een Planbureau voor de rechtsstaat op te richten. Dit bureau zou
onafhankelijke rapportages leveren en een jaarlijks debat over de "Staat van de
Rechtsstaat" ondersteunen. Daarnaast wordt gepleit voor een aparte begrotingspost voor
rechtsbescherming, zodat deze niet afhankelijk is van kortetermijnpolitiek.
Om het vertrouwen in de overheid te herstellen, worden drie concrete maatregelen
voorgesteld:
1. Openbaar maken van alle nevenfuncties van politici, bestuurders en rechters.
2. Betere handhaving van regels rondom benoemingen, nevenfuncties en financiële
belangen.
3. Vaststellen en openbaar maken van duidelijke benoemingsregels om informele
afspraken te voorkomen.
Lage Drempels, Hoge Dijken
Het rapport van de staatscommissie parlementair stelsel analyseert de uitdagingen van de
Nederlandse democratische rechtsstaat en doet voorstellen om deze te verbeteren.
Geconstateerde problemen:
1. Beperkte controle op de regering door monisme – Sinds de jaren ‘60 binden
regeringsfracties zich aan het regeerakkoord, waardoor een monistische
verhouding ontstaat tussen de parlementaire meerderheid en de regering. Dit
beperkt de onafhankelijkheid van de Tweede Kamer en verlaagt de ruimte voor
kritische controle, wat juist in een dualistisch systeem sterker zou zijn.
2. Kwetsbaarheid van politieke partijen – Kiezers wisselen steeds vaker van partij,
terwijl traditionele partijen in ledenaantal en invloed afnemen. Dit brengt de stabiliteit
van de democratie in gevaar.
3. Gebrekkige machtenscheiding – Politici bemoeien zich soms met rechtszaken en
rechters kunnen wetgeving terzijde schuiven met een beroep op internationale
verdragen. Daarnaast is de legitimiteit van zelfstandige bestuursorganen niet altijd
duidelijk.
