Zie studiewijzer voor leerdoelen per HC
Vraag als er nog een vragenuurtje komt van Di2: kijk in docuemtn MTE-offline
Referentiewaardes
Ademhaling
• Rund: 10-30
• Schaap: 10-30
• Paard: 4-18?
• Hond: 10-30
• Kat: 20-30?
Pols
• Rund: 50-80
• Schaap: 70-90
• Paard: 28-40
• Hond: 60-120
• Kat: 120-180
• Varken:
Temperatuur
• Varken
− Big (neonatus) 39,0 – 40,0 (in boek staat t/m 39,5
− Vleesvarken 39-40
− Zeugen, beren 38-39,0
• Rund:
− Volwassen: 38-39
− Pasgeboren kalf: 38,5-39,5
− Kalveren tot 1 jaar: 38,5-39,5
• Schaap en geit: 38,5-40
• Paard:
• Hond:
• Kat:
Hoorcollege 1 – Introductie digestie 2 en secreties
De student kan de verschillende vormen van totstandkoming van secretie in het maagdarmkanaal
uitleggen.
Voorbereiding
Nvt
,Aantekeningen HC1
Dia 8
De sappen uit speekselklieren, maag, darmen, pancreas en lever bestaan uit water, mucus, enzymen, en
de elektrolyten HCO3-, H+, Cl-, K+, Na+
We drinken 7 L/dag vgm
Bij rund zo veel secreties uit digestietractus omdat ook veel speeksel
We secrete more fluid than we ingest -> Risico dehydratie als er niet geresorbeerd wordt
Dia 9
- Cephale fase
Speekselklieren zoals sublinguale
Kauwen
- Gastrische fase
- Intestinale fase
Dia 11
Amylase = heeft mens en varken (omnivoren), maar de andere diersoorten hebben geen amylase!!
,Cortisol wordt uitgescheiden via speeksel dus aan speeksel kan je zien hoe gestrest dieren zijn.
Bij een voormagensysteem is speeksel er ook voor zuur base regulatie. -> Pens heeft pH van 7, want
bacteriën kunnen niet tegen heel zuur milieu. De bacteriën produceren wel zuur dus moet gebufferd
worden door bicarbonaat in speeksel.
Dia 12
Herkauwers hebben dus veel bicarbonaat voor bufferende werking!!
Herkauwers hebben ook het meeste PO42- in hun speeksel
Dia 13
Acinaire cellen geven isotone vloeistof af, en in ductuscellen wordt het speeksel van isotoon naar
hypotoon en basisch gemaakt. Meer kalium en bicarbonaat in het speeksel, natrium en chloor juist weer
weg uit speeksel. Bij enorme speekselvloed zoals bv tijdens de maaltijd, wordt dat minder, speekselklier
heeft daar dan niet genoeg tijd voor.
Dia 14
Minder deeltjes in speeksel, meer kalium en bicarbonaat juist wel in speeksel.
Links zit basale zijde. Het natrium gradiënt wordt door Na K ATPase behouden aan basolaterale zijde.
Na K ATPase is actief, de rest passief.
Dia 15
Alleen via nervus vagus wordt speekselsecretie gereguleerd, dus parasympatisch zenuwstelsel
ANS = autonoom ZS
ENS = enterisch ZS
Speekselklieren worden alleen gereguleerd door ANS, maag en darmen door beiden en pancreas alleen
ANS en humoraal, maar later staat wel dat pancreas ook ENS heeft dus onthoud dat.
Dia 16
Maagsap bestaat vnl uit HCl en eiwitsplitser die geactiveerd wordt door zure milieu, e je moet zorgen
voor bescherming voor de maag tegen zure milieu
Dia 17
Denaturatie door zure maagsap
Bacteriën niet onschadelijk maken = voedselvergiftiging
Dia 18
Hier heb je aan lumenzijde een ATPase, protonenpomp, hier rechts (en bij speeksel zat de ATPase juist
aan bloedzijde), antiport met K en H. hier kunnen we farmacologisch iets mee als er bv te veel maagsap
wordt geproduceerd bij bv maagzweren, dan wil je minder zuur.
, CA = koolzuurannhydrase.
Bicarbonaat gaat naar het bloed, zodat de reactievergelijking door blijft lopen naar rechts.
Je ziet hoe de vergelijking dingen doet met stoffen die de cel in worden gedaan en dan worden er
stoffen gemaakt die de cel weer uitgaan. Volg de stoffen van links naar rechts.
Parietale cel doet maagsapproductie!
Dia 19
Vagus heeft invloed op maagsapsecretie, hormonen endocrien (bloedbaan) en paracrien (nabijgelegen
cellen), en ENS speelt rol dmv rek.
Humoraal is denk ik door stoffen en hormonen enzo, dus niet zenuwen/neuronen, zie later
Neurohumorale secretie itt neurale bij speeksel
Dia 20!!
Gastrinecellen zitten in maagwand en duodenum.
Paracrien = lokale invloed. Histamine met H2 receptoren, ook voor farmaco belangrijk
Somatostasine = remming maagsapsecretie
Stimulatie: rek, geknipte eiwitten, aanwezigheid van voedsel in duodenum.
Balans tussen aanmaak en remmen.
Dia 21
Endocrien = in bloedbaan
Stimuli: pH te hoog in maag = er moet meer maagsap geproduceerd worden, want dan zit er blijkbaar
meer inhoud in. En rek ook
Histamine wordt aangestuurd door gastrine of via vagus (ACh).
Stomatostasine: endogeen
Enterogastronen komen we zo op
Dia 22
Als eten in mond zit, dan gaat de maag al voorbereiden
Dia 23
Feedforward mechanisme!!
Dia 24
De vagus/vagovagale reflex en ENS stimuleert ook direct parietale cellen, maar AZ en ptpiden stimuleren
alleen G cellen en die stimuleren dan parietale cellen
Vraag als er nog een vragenuurtje komt van Di2: kijk in docuemtn MTE-offline
Referentiewaardes
Ademhaling
• Rund: 10-30
• Schaap: 10-30
• Paard: 4-18?
• Hond: 10-30
• Kat: 20-30?
Pols
• Rund: 50-80
• Schaap: 70-90
• Paard: 28-40
• Hond: 60-120
• Kat: 120-180
• Varken:
Temperatuur
• Varken
− Big (neonatus) 39,0 – 40,0 (in boek staat t/m 39,5
− Vleesvarken 39-40
− Zeugen, beren 38-39,0
• Rund:
− Volwassen: 38-39
− Pasgeboren kalf: 38,5-39,5
− Kalveren tot 1 jaar: 38,5-39,5
• Schaap en geit: 38,5-40
• Paard:
• Hond:
• Kat:
Hoorcollege 1 – Introductie digestie 2 en secreties
De student kan de verschillende vormen van totstandkoming van secretie in het maagdarmkanaal
uitleggen.
Voorbereiding
Nvt
,Aantekeningen HC1
Dia 8
De sappen uit speekselklieren, maag, darmen, pancreas en lever bestaan uit water, mucus, enzymen, en
de elektrolyten HCO3-, H+, Cl-, K+, Na+
We drinken 7 L/dag vgm
Bij rund zo veel secreties uit digestietractus omdat ook veel speeksel
We secrete more fluid than we ingest -> Risico dehydratie als er niet geresorbeerd wordt
Dia 9
- Cephale fase
Speekselklieren zoals sublinguale
Kauwen
- Gastrische fase
- Intestinale fase
Dia 11
Amylase = heeft mens en varken (omnivoren), maar de andere diersoorten hebben geen amylase!!
,Cortisol wordt uitgescheiden via speeksel dus aan speeksel kan je zien hoe gestrest dieren zijn.
Bij een voormagensysteem is speeksel er ook voor zuur base regulatie. -> Pens heeft pH van 7, want
bacteriën kunnen niet tegen heel zuur milieu. De bacteriën produceren wel zuur dus moet gebufferd
worden door bicarbonaat in speeksel.
Dia 12
Herkauwers hebben dus veel bicarbonaat voor bufferende werking!!
Herkauwers hebben ook het meeste PO42- in hun speeksel
Dia 13
Acinaire cellen geven isotone vloeistof af, en in ductuscellen wordt het speeksel van isotoon naar
hypotoon en basisch gemaakt. Meer kalium en bicarbonaat in het speeksel, natrium en chloor juist weer
weg uit speeksel. Bij enorme speekselvloed zoals bv tijdens de maaltijd, wordt dat minder, speekselklier
heeft daar dan niet genoeg tijd voor.
Dia 14
Minder deeltjes in speeksel, meer kalium en bicarbonaat juist wel in speeksel.
Links zit basale zijde. Het natrium gradiënt wordt door Na K ATPase behouden aan basolaterale zijde.
Na K ATPase is actief, de rest passief.
Dia 15
Alleen via nervus vagus wordt speekselsecretie gereguleerd, dus parasympatisch zenuwstelsel
ANS = autonoom ZS
ENS = enterisch ZS
Speekselklieren worden alleen gereguleerd door ANS, maag en darmen door beiden en pancreas alleen
ANS en humoraal, maar later staat wel dat pancreas ook ENS heeft dus onthoud dat.
Dia 16
Maagsap bestaat vnl uit HCl en eiwitsplitser die geactiveerd wordt door zure milieu, e je moet zorgen
voor bescherming voor de maag tegen zure milieu
Dia 17
Denaturatie door zure maagsap
Bacteriën niet onschadelijk maken = voedselvergiftiging
Dia 18
Hier heb je aan lumenzijde een ATPase, protonenpomp, hier rechts (en bij speeksel zat de ATPase juist
aan bloedzijde), antiport met K en H. hier kunnen we farmacologisch iets mee als er bv te veel maagsap
wordt geproduceerd bij bv maagzweren, dan wil je minder zuur.
, CA = koolzuurannhydrase.
Bicarbonaat gaat naar het bloed, zodat de reactievergelijking door blijft lopen naar rechts.
Je ziet hoe de vergelijking dingen doet met stoffen die de cel in worden gedaan en dan worden er
stoffen gemaakt die de cel weer uitgaan. Volg de stoffen van links naar rechts.
Parietale cel doet maagsapproductie!
Dia 19
Vagus heeft invloed op maagsapsecretie, hormonen endocrien (bloedbaan) en paracrien (nabijgelegen
cellen), en ENS speelt rol dmv rek.
Humoraal is denk ik door stoffen en hormonen enzo, dus niet zenuwen/neuronen, zie later
Neurohumorale secretie itt neurale bij speeksel
Dia 20!!
Gastrinecellen zitten in maagwand en duodenum.
Paracrien = lokale invloed. Histamine met H2 receptoren, ook voor farmaco belangrijk
Somatostasine = remming maagsapsecretie
Stimulatie: rek, geknipte eiwitten, aanwezigheid van voedsel in duodenum.
Balans tussen aanmaak en remmen.
Dia 21
Endocrien = in bloedbaan
Stimuli: pH te hoog in maag = er moet meer maagsap geproduceerd worden, want dan zit er blijkbaar
meer inhoud in. En rek ook
Histamine wordt aangestuurd door gastrine of via vagus (ACh).
Stomatostasine: endogeen
Enterogastronen komen we zo op
Dia 22
Als eten in mond zit, dan gaat de maag al voorbereiden
Dia 23
Feedforward mechanisme!!
Dia 24
De vagus/vagovagale reflex en ENS stimuleert ook direct parietale cellen, maar AZ en ptpiden stimuleren
alleen G cellen en die stimuleren dan parietale cellen
