Samenvatting Hoorcolleges en Artikels Schaal, Plaats en Ruimte SPR ISW/ASW UvA

Hoorcolleges Schaal, Plaats en Ruimte

Hoorcollege 1 Introductie
Human geography/sociale geografie = kernconcepten zorgen voor scheiding met andere disciplines
Psychische geografie = geografie in vorm van aardrijkskunde en natuurkunde (exacte wetenschap)
Planoloog = houdt zich bezig met het beleid omtrent dynamiek
Geograaf = houdt zich bezig met dynamiek

Kijken met een geografische bril→ bekijken op verschillende schaalniveaus en waarom dat dan zo is
(bijv. kijken hoe Nederland aan de hand van leeftijd verdeeld is en vervolgens vergelijken of kijken
naar vergrijzing en in hoeverre dat problematisch is en consequenties heeft voor de bevolking)

Geografisch perspectief = Relaties tussen (groepen van) mensen en ruimte. Vraagstelling: ‘Waar zie
je een bepaald fenomeen en waarom daar?’ Kernbegrippen ► plaats, schaal en tijd

Observatie met geografische bril:
 Observatie = een onderzoeksmethode die onderzoekers in staat stelt om systematisch het
gedrag, de acties en interacties van mensen te observeren.
 Kwalitatief onderzoek (met focusgroup, diepte-interview)
 Bruikbaar als introductie (verkenning van het onderzoeksgebied)
 Specifiek plaats beschrijven om acties van mensen in een bepaalde context te kunnen
begrijpen en te verklaren.

Je observeert → mensen, acties, body language, plaatsen en sociale setting waarin dit plaatsvindt
(focus op plaats).

Typen observatie:
 Participeren
 Niet-participeren
 Gebruik van visuele middelen
 Etnografie

Waar kijkt een economisch geograaf naar en hoe kijkt hij daar naar?

Een geografische benadering van het economisch proces:
 Economische activiteiten zijn ongelijk verdeeld tussen landen. Geograaf kijken daar naar en
proberen het te verklaren.
 In ruimtelijke economie geïnteresseerd, niet gewone economie
 Soort vragen economische geograaf→ Waar en waarom vinden economische activiteiten op
een bepaalde plaat plaats? Wat is de impact hiervan op de omgeving? Neem iedereen in
dezelfde mate deel aan die economische activiteiten binnen die sociale ruimte? Op welk
schaalniveau vindt dit plaats of onderzoeken we dit? Zijn er veranderingen geweest, zo ja in
welke zin?

Global economy = internationale uitwisseling van goederen, diensten, mensen, date en informatie,
wereldwijd en uitgedrukt in een geldwaarde (in opkomst).

Gevolg global economy → is dat kennis een belangrijke rol speelt, transnationale organisaties aan de
macht komen en de mogelijkheden van individuele landen om economie te reguleren beperkter

, worden. Economische globalisering is zeer ongelijk verdeeld, te maken met het feit dat veel landen
een hele digitale infrastructuur hebben en hierom een voorsprong hebben.

De 21ste eeuwse stad in global economy:
 Zo’n stad is belangrijk omdat er veel van zulke steden toenemen en ook de trek naar zo’n
stad toeneemt
 Je ziet in zo’n wereld/globale stad een verbinding met andere steden en mensen. Ook zie je
veel veranderingen die hierdoor plaatsvinden.

Definities steden afhankelijk van:
 Omvang
 Functies
 Stedelijke vorm
 Schaal.

World city = Knooppunt in de global economy, veel kennis, zeer sterk verbonden en zeer veel macht.

Megacity = Meer dan 10 miljoen inwoners (Meeste in global south).

Stedelijke regio = Meerdere kernen, polycentrisch, verschillende functies en wisselende dichtheid

Mega-regio = Combinatie van world cities en hun regio’s. Economisch zeer belangrijke regio.
Gebieden die continu verlicht zijn, een bevolking van meer dan 5miljoen inwoners hebben en twee
world cities en hun regio’s omvatten en economische productie van meer dan 300 miljard doller.

Definitie van ‘World city’ (Friedmann) =
 Belangrijke concentraties van geld/kapitaal
 Belangrijke productieplekken in de economie
 Belangrijke bestemmingen voor immigranten
 Belangrijke centra van macht

Relaties tussen steden vergeleken en tot hiërarchie van steden te komen is afhankelijk van →
Economie, Leefbaarheid, Onderzoek & Ontwikkeling (R&D), Culturele interactie, Omgeving en
Toegankelijkheid

21ste eeuwse stad:
 Derde stedelijke revolutie → economische globalisering en vertrekken van industrie naar elders
in de wereld. Daarnaast ook de opkomst van de kenniseconomie wereldwijd
 Stedelijk landschap is nu vaak ‘Blendscapes’ = verschillende soorten landschappen met nog
hun oude functies die nu door elkaar vermengt zijn.
 Verbinding met andere steden (wereldwijd)
 Stedelijke regio’s, world cities, mega-cities en mega-regio’s
 Cultureel diverse stad (migratie)
 Hedendaagse vraagstukken over: Armoede, ongelijkheid, culturele diversiteit, duurzaamheid
en veerkracht (resilience)




Artikel Sassen