Hoofdstuk 2: de Grieken (SO=1-2-3-4 / PW=1-2-3-5-6)
Paragraaf 1: Oriëntatie
Hoe heet het tijdvak dat in dit hoofdstuk behandeld wordt? En wat is een andere naam voor deze tijd?
- De tijd van Grieken en Romeinen.
- De oudheid.
Wanneer begint dit tijdvak? Rond welk jaar namen de Romeinen de Griekse cultuur over?
- Begint rond 3000 v.C.
- Namen de Griekse cultuur over rond 200 v.C.
Romeinen namen de Griekse beeldhouwkunst over. Wat namen ze nog meer over van de Grieken?
- De goden (met andere namen).
Paragraaf 2: het leven in een Griekse stadstaat
Begrippen:
Polis (meervoud poleis) : Griekse stadstaat (een stad met omringend land)
Ongelijkheid: Verschillen tussen mensen in bezit, macht of rechten
Slavernij: Systeem waarin mensen het eigendom zijn van iemand anders, niet vrij zijn en geen rechten hebben.
Burgerrecht: het recht dat gegeven was aan de bewoners die land bezaten. Mannen met burgerrecht mochten de
stad besturen
Akropolis: Letterlijk=Hoge stad, waarop een burcht of tempel staat (belangrijk voor geloof en veiligheid)
Agora: verzamelplaats voor handel, rechtspraak of ontmoetingsplek
De Pnyx: Hier vergaderen de Atheense burgers en hier werden belangrijke beslissingen genomen (bestuur)
Wanneer was de Griekse geschiedenis in de tijd van de Grieken en de Romeinen?
- 3000 v.C. tot 500 n.C.
Wanneer ontstonden in Griekenland verschillende stadstaten (Griekse poleis)?
- Rond 750 v. C.
Waar leefden de Grieken van:
- Landbouw, vooral graan, druiven en olijven. Olijfboom → vruchten→olie en hout en Druiven→ wijn
Waarom verbouwden de Grieken veel olijven?
- Olijfbomen groeien als een van de weinig bomen ook goed op onvruchtbare grond en in Griekenland was
veel onvruchtbare grond.
Er werd ook handelgedreven, welke?
- Grieken waren goede scheepsbouwers en handelden in het hele Middellandse zeegebied. Ze verkochten
aardewerk, wijn en olijfolie. Hiervan konden ze weer graan kopen.
Taken van de man:
- Werken op het land / Handelen / Hij zorgde voor het inkomen / Hij was het hoofd van het gezin en neemt
alle beslissingen in het gezin / Hij bepaalde met wij zijn dochters trouwde / Hij kon zijn zonen onterven / Hij
neemt alle beslissingen in de politiek
Wat kregen alleen jongens:
- Alleen jongens kregen onderwijs, ze leerden rekenen, schrijven en lezen
- Sport was een belangrijk onderdeel van de opvoeding
- Jongens uit arme gezinnen kregen minder lang onderwijs als uit rijke gezinnen
Taken van vrouwen uit rijke families:
- Vrouwen stonden aan het hoofd van de huishouding / Zij hielden toezicht op de huisslaven / Zij beheerden
het geld
Taken van vrouwen uit arme families:
- Werken buitenshuis
1
, Taken van dochters:
- Werden opgevoed tot toekomstige echtgenotes en werden voorbereid op het huwelijk.
De Spartanen hadden in de 8e eeuw v.C. hun buurland veroverd, welke was dat?
- Messenië
De burgers uit Messenië die nu bezit waren van de Spartanen, werden ook wel genoemd?
- Heloten
Spartaanse jongens werden opgeroepen voor dienstplicht, vanaf welke leeftijd moesten ze beginnen en op welke
leeftijd waren ze klaar? Waarvoor werden ze getraind?
- vanaf 7 jaar tot hun 30e jaar.
- Ze werden getraind om pijn, honger, dorst, kou en slaapgebrek te verdragen.
Als ze alles goed afgerond hadden, wat kregen ze dan?
- Een stuk land, dat werd bewerkt door de slaven.
Waaruit bestond de wapenuitrusting van een Griek?
- Een panoplie (pantser) een helm, een gordel en scheenbeschermers
Wanneer trouwden Spartaanse meisjes?
- tussen hun 18e en 20e, het huishouden hoefden ze niet zelf te doen, dat deden de heloten.
Slavernij was in het oude Griekenland heel normaal. Noem kenmerken van slaven?
- Een slaaf was iemands eigendom/bezit
- Een slaaf had geen rechten
- Je was slaaf als je ouders slaaf waren
- Of als je gevangen was genomen tijdens de oorlog.
- Slaven werken in mijnen, als roeier op schepen, in het huishouden en als leraar. Heel soms werden slaven
vrijgelaten of konden ze zichzelf vrij kopen.
Welk recht had je met het burgerrecht?
- Je mocht meebeslissen in de volksvergadering. Je mocht de stad helpen besturen.
Wie kregen alleen het burgerrecht in de meeste poleis, om mee te beslissen in de politiek van een polis?
- alleen rijke vrije mannen die land en een wapenuitrusting hadden.
Welke Spartanen kregen het burgerrecht?
- alleen de Spartanen die de militaire training en dienstplicht hadden volbracht.
Waarom hoefden de Spartanen niet meer als boer te werken?
- Omdat de heloten al het werk op het land deden.
Hoofdstuk 2, paragraaf 3 Het bestuur: Athene en Sparta
Begrippen:
Monarchie: vorm van bestuur met een erfelijke koning (monarch) aan het hoofd
Aristocratie: vorm van bestuur waarbij een kleine groep mensen met voorrechten de macht heeft (edelen)
Tirannie: vorm van bestuur waarbij 1 persoon alle macht in handen krijgt. (tiran)
Democratie: vorm van het bestuur waarbij het volk via stemming beslist wie de bestuurders zijn (Demos = volk)
Aristoteles: Atheense wetenschapper en filosoof, hij onderzocht hoe de Griekse samenleving in elkaar zat
Politiek: Alles wat te maken heeft met het besturen van een stad of een land
Wat moest een vrouw kunnen, volgens de Spartaanse wet? En waarom moesten zij zo sportief zijn?
- Hardlopen, worstelen, discuswerpen en speerwerpen.
- Spartaanse vrouwen moesten sterk en gezond zijn om kinderen te baren die later gezonde soldaten en
moeders zouden worden. Ook werd er eens in de 4 jaar in Olympia een hardloopwedstrijd voor ongetrouwde
vrouwen georganiseerd ter ere van de godin Hera ( de vrouw van Zeus)
2
Paragraaf 1: Oriëntatie
Hoe heet het tijdvak dat in dit hoofdstuk behandeld wordt? En wat is een andere naam voor deze tijd?
- De tijd van Grieken en Romeinen.
- De oudheid.
Wanneer begint dit tijdvak? Rond welk jaar namen de Romeinen de Griekse cultuur over?
- Begint rond 3000 v.C.
- Namen de Griekse cultuur over rond 200 v.C.
Romeinen namen de Griekse beeldhouwkunst over. Wat namen ze nog meer over van de Grieken?
- De goden (met andere namen).
Paragraaf 2: het leven in een Griekse stadstaat
Begrippen:
Polis (meervoud poleis) : Griekse stadstaat (een stad met omringend land)
Ongelijkheid: Verschillen tussen mensen in bezit, macht of rechten
Slavernij: Systeem waarin mensen het eigendom zijn van iemand anders, niet vrij zijn en geen rechten hebben.
Burgerrecht: het recht dat gegeven was aan de bewoners die land bezaten. Mannen met burgerrecht mochten de
stad besturen
Akropolis: Letterlijk=Hoge stad, waarop een burcht of tempel staat (belangrijk voor geloof en veiligheid)
Agora: verzamelplaats voor handel, rechtspraak of ontmoetingsplek
De Pnyx: Hier vergaderen de Atheense burgers en hier werden belangrijke beslissingen genomen (bestuur)
Wanneer was de Griekse geschiedenis in de tijd van de Grieken en de Romeinen?
- 3000 v.C. tot 500 n.C.
Wanneer ontstonden in Griekenland verschillende stadstaten (Griekse poleis)?
- Rond 750 v. C.
Waar leefden de Grieken van:
- Landbouw, vooral graan, druiven en olijven. Olijfboom → vruchten→olie en hout en Druiven→ wijn
Waarom verbouwden de Grieken veel olijven?
- Olijfbomen groeien als een van de weinig bomen ook goed op onvruchtbare grond en in Griekenland was
veel onvruchtbare grond.
Er werd ook handelgedreven, welke?
- Grieken waren goede scheepsbouwers en handelden in het hele Middellandse zeegebied. Ze verkochten
aardewerk, wijn en olijfolie. Hiervan konden ze weer graan kopen.
Taken van de man:
- Werken op het land / Handelen / Hij zorgde voor het inkomen / Hij was het hoofd van het gezin en neemt
alle beslissingen in het gezin / Hij bepaalde met wij zijn dochters trouwde / Hij kon zijn zonen onterven / Hij
neemt alle beslissingen in de politiek
Wat kregen alleen jongens:
- Alleen jongens kregen onderwijs, ze leerden rekenen, schrijven en lezen
- Sport was een belangrijk onderdeel van de opvoeding
- Jongens uit arme gezinnen kregen minder lang onderwijs als uit rijke gezinnen
Taken van vrouwen uit rijke families:
- Vrouwen stonden aan het hoofd van de huishouding / Zij hielden toezicht op de huisslaven / Zij beheerden
het geld
Taken van vrouwen uit arme families:
- Werken buitenshuis
1
, Taken van dochters:
- Werden opgevoed tot toekomstige echtgenotes en werden voorbereid op het huwelijk.
De Spartanen hadden in de 8e eeuw v.C. hun buurland veroverd, welke was dat?
- Messenië
De burgers uit Messenië die nu bezit waren van de Spartanen, werden ook wel genoemd?
- Heloten
Spartaanse jongens werden opgeroepen voor dienstplicht, vanaf welke leeftijd moesten ze beginnen en op welke
leeftijd waren ze klaar? Waarvoor werden ze getraind?
- vanaf 7 jaar tot hun 30e jaar.
- Ze werden getraind om pijn, honger, dorst, kou en slaapgebrek te verdragen.
Als ze alles goed afgerond hadden, wat kregen ze dan?
- Een stuk land, dat werd bewerkt door de slaven.
Waaruit bestond de wapenuitrusting van een Griek?
- Een panoplie (pantser) een helm, een gordel en scheenbeschermers
Wanneer trouwden Spartaanse meisjes?
- tussen hun 18e en 20e, het huishouden hoefden ze niet zelf te doen, dat deden de heloten.
Slavernij was in het oude Griekenland heel normaal. Noem kenmerken van slaven?
- Een slaaf was iemands eigendom/bezit
- Een slaaf had geen rechten
- Je was slaaf als je ouders slaaf waren
- Of als je gevangen was genomen tijdens de oorlog.
- Slaven werken in mijnen, als roeier op schepen, in het huishouden en als leraar. Heel soms werden slaven
vrijgelaten of konden ze zichzelf vrij kopen.
Welk recht had je met het burgerrecht?
- Je mocht meebeslissen in de volksvergadering. Je mocht de stad helpen besturen.
Wie kregen alleen het burgerrecht in de meeste poleis, om mee te beslissen in de politiek van een polis?
- alleen rijke vrije mannen die land en een wapenuitrusting hadden.
Welke Spartanen kregen het burgerrecht?
- alleen de Spartanen die de militaire training en dienstplicht hadden volbracht.
Waarom hoefden de Spartanen niet meer als boer te werken?
- Omdat de heloten al het werk op het land deden.
Hoofdstuk 2, paragraaf 3 Het bestuur: Athene en Sparta
Begrippen:
Monarchie: vorm van bestuur met een erfelijke koning (monarch) aan het hoofd
Aristocratie: vorm van bestuur waarbij een kleine groep mensen met voorrechten de macht heeft (edelen)
Tirannie: vorm van bestuur waarbij 1 persoon alle macht in handen krijgt. (tiran)
Democratie: vorm van het bestuur waarbij het volk via stemming beslist wie de bestuurders zijn (Demos = volk)
Aristoteles: Atheense wetenschapper en filosoof, hij onderzocht hoe de Griekse samenleving in elkaar zat
Politiek: Alles wat te maken heeft met het besturen van een stad of een land
Wat moest een vrouw kunnen, volgens de Spartaanse wet? En waarom moesten zij zo sportief zijn?
- Hardlopen, worstelen, discuswerpen en speerwerpen.
- Spartaanse vrouwen moesten sterk en gezond zijn om kinderen te baren die later gezonde soldaten en
moeders zouden worden. Ook werd er eens in de 4 jaar in Olympia een hardloopwedstrijd voor ongetrouwde
vrouwen georganiseerd ter ere van de godin Hera ( de vrouw van Zeus)
2
