Samenvatting - Veterinaire volksgezondheid partim 2: Voedsel en milieuchemie (1053FBDDIE)

Deel 1: prof. Knapen
Hoofdstuk 1: Milieurisicobeoordeling

Milieuchemie

Algemeen
 effect onderzoeken door vergelijken met een plaats waar nauwelijks vervuiling is
o moeilijk waar te maken
o willen hier zo dicht mogelijk bij komen
o de hoeveelheid en effecten onderzoeken v/d vervuilende stoffen
 componenten
o analytische chemie
 betrokken stoffen kunnen meten in het milieu en/of de proefopstellingen
o fysiologie en biochemie
 kennis van het normale
o toxicologie
 begrijpen hoe de stoffen de normale fysiologie en biochemie beïnvloeden
 goede integratie nodig vr het begrijpen

Verschillende milieucompartimenten
 stof w geloosd in een v/d compartimenten
 zal vanuit het ene compartiment in het andere terecht kunnen komen
 verschillende compartimenten
o anthrosfeer
 dingen in het dagelijks leven dat we gebruiken
 bv. lapt op, stoel …
o atmosfeer
 lucht
o hydrosfeer
 water, vloeistof
o geosfeer
 bodem
o biosfeer
 planten
 nu regelgeving om zowel menselijke als het leefmilieu te beschermen
o beide als 1 zien
o vroeger werd het als 2 gezien
 vr elke chemische vervuiling bestuderen wat het effect is over alle milieucompartimenten
o theoretische modellen wat het effect is v/e bepaald geneesmiddel overheen de
compartimenten
o bv.: geneesmiddel vr runderen, komt via mest in grond in drinkwater …




1

,5 stappen vr de workflow v/e beoordeling
 natuurlijke niveaus van stoffen in het milieu
o onvervuild milieu
 meten van stoffen in het milieu
 analyse v/d verspreiding v/d stoffen in de milieucompartimenten
 beoordeling van blootstelling aan deze stoffen
 evalueren v/d effecten van deze stoffen
o wat de mogelijke schadelijke effecten zijn op de mens, dieren, planten …
o op basis v/d informatie uit de eerste 4 stappen

Risicobeoordeling en normstelling

Algemeen
 milieurisicobeoordeling
o niet enkel de natuur mee bedoelt
o bij het milieu w de mens ook meegerekend
o bevat dus de componenten
 humane risicobeoordeling
 ecologische risicobeoordeling
 risico vs. gevaar
o gevaar
 een haai is een gevaar, want die kan je doodbijten
 iets wat schade kan toedienen
o risico
 wat is het risico om doodgebeten te worden door een haai?
 blootstelling aan de haai is 0, dus het risico is 0
 hoe groot is de kans dat die schade optreedt?
 afhankelijk v/d blootstelling aan die stof
o identificatie gevaar, risico v/h gevaar berekenen
 hoe erg is het gevaar?
 wat is de kans dat je blootgesteld w aan het gevaar?
o risico = hoe potent is de stof * kans blootstelling gevaar
 potent
 bv. een stof die enorm kankerverwekkend is, is zeer potent
 kans op blootstelling
 bv. zeer kankerverwekkende stof, mr die komt niet in het milieu vr
o risico op kanker is dus 0
 risico is dus een getal
 hoe groot is de kans dat je schade ondervindt ten gevolge v/h gevaar
 risico’s w dus kwantitatief berekend
o hier kan regelgeving iets mee doen
o voorbeeld: 2 mensen in de zon, 2 mensen in schaduw
 het gevaar is exact hetzelfde
 schadelijk UV-licht
 het verschil zit in de blootstelling aan het gevaar
 ene duo w niet blootgesteld
 het risico verschilt dus tss de beide duo’s

2

,  schema
o afkomstig v/d regelgeving
o het gevaar w geïdentificeerd
o effect beoordeling
 bij welke concentratie treedt het effect op?
 is het effect ernstig? amplitude v/h effect
o blootstelling beoordeling
o uit die 2 het risico berekenen

Effectbeoordeling
 wat zijn de effecten die we willen vermijden?
o w hieraan gekoppeld
 nooit meer mogelijk in een volledig niet-gecontamineerde omgeving te leven
 wat is een voldoende groot risico dat we het willen vermijden?
 grafiek
o assen
 x-as: fysiologie
 y-as: gezondheidsstatus
o initieel kan een biologisch systeem compenseren vr een bepaalde verstoring
 vr de aanwezigheid v/e toxische stof
o bij te hoge of te lange blootstelling w de grens van compensatie overschreden
 fase v/d toxicologie waarbij het fysiologische systeem schade ondervindt
 de schade zou nog omkeerbaar kunnen zijn indien stof w weggenomen
o dan grens waarbij overschrijding betekent dat er permanente schade optreedt
 permanente schade aan het fysiologische systeem
 hoe indirecter de stof, hoe moeilijker het effect te onderzoeken is
o bv. een effect dat jaren nodig heeft om duidelijk zichtbaar te zijn
 regelgeving
o welke zone vinden we aanvaardbaar?




3

, Regulatorische beslissing
 overheid die zegt dat er maximaal zoveel v/e bepaalde stof in het milieu mag zitten
 nooit gebaseerd op 0-risico
o volledig geen risico is tegenwoordig niet meer haalbaar
 hoeveel risico willen we toelaten?
 verschillende componenten vr de beslissing
o onderzoek
 data geven waarmee regelgevers een beslissing kunnen nemen
o economische inpakt v/e beslissing
 bv. bedrijven die niet genoeg kunnen aanpassen vr minder stof uit te stoten
 regelgevers moeten hier ook rekening mee houden
o technische haalbaarheid
o sociale factoren
 zoals werkloosheid
o politieke factoren

REACH-wetgeving
 Europese wetgeving
o vanaf 2007
 betrekking tot de risico’s van chemische stoffen
o producenten moeten vr alle chemische stoffen met een productie van meer dan 1
ton per jaar een registratiedossier indienen
o dossier moet gegevens over de veiligheid met inbegrip van ecotoxiciteit en humane
toxiciteit v/h product bevatten
 eerste grote stap
o grote bedrijven hebben de stoffen waarmee ze werken moeten registreren
o vr de wet was er geen idee welke stoffen er allemaal gebruikt werden
o op dat moment 3000 getest op gevaren, effecten …
o toen meer dan 100.000 stoffen waarvan we niet wisten of ze gevaarlijk waren
 gevonden stoffen werden vervolgens verder onderzocht
 voordeel
o samenwerking tss bedrijven vr de beoordeling van eenzelfde stof dat ze gebruiken
o want bedrijven moeten zelf betalen etc. vr de onderzoeken v/d stof
 doel: stoffen met een hoog risico moeten geleidelijk aan verdwijnen en w vervangen




4