BMZ2023: KIJKEN IN DE
ZORG
Beleid, Management en Evaluatie van de Zorg
Faculty of Health Medicine and Life Sciences (FHML)
Bachelor Health Sciences
1
,Inhoudsopgave
1 Patiënt empowerment................................................................................................................................ 3
1.1 Castro – Patiënt Empowerment.....................................................................................................................4
1.2 Palumbo – Patiënt Empowerment.................................................................................................................8
1.3 Verschillen tussen Castro en Palumbo.........................................................................................................11
1.4 Randvoorwaarden Patient Empowerment..................................................................................................12
1.5 Effecten Patient Empowerment...................................................................................................................14
1.6 Co-creation of value.....................................................................................................................................15
1.7 Co-production of services.............................................................................................................................16
1.8 Verschil tussen landen in Patiënt Empowerment.........................................................................................17
2. Het meten van uitkomsten van ervaringen met ontvangen zorg...............................................................18
2.1 Patient Reported Outcomes.........................................................................................................................18
2.2 Patient Reported Outcome Measures..........................................................................................................20
2.3 Patient Reported Experience Measures.......................................................................................................23
2.4 Gebruik van PROMs en PREMs.....................................................................................................................26
2.5 Effecten van PROMs en PREMs....................................................................................................................29
2.6 In de praktijk.................................................................................................................................................30
3. Samen beslissen....................................................................................................................................... 32
3.1 Hulpmiddelen bij SDM..................................................................................................................................36
3.2 Implementatie samen beslissen...................................................................................................................39
3.3 Effecten SDM................................................................................................................................................42
4 Value based healthcare............................................................................................................................. 43
4.1 Implementatie van Value Based Health Care..............................................................................................45
4.2 Effecten VBHC...............................................................................................................................................50
4.3 VBHC en PE...................................................................................................................................................51
4.4 VBHC en PROMs en PREMs..........................................................................................................................51
4.5 VBHC en SDM...............................................................................................................................................51
4.6 VBHC in Nederland.......................................................................................................................................52
4.7 Samenvattend VHBC....................................................................................................................................52
2
,1 Patiënt empowerment
Waarom patiënt empowerment?
- Patiënt empowerment en gerelateerde concepten worden veel gebruikt in de
gezondheidszorg en in onderzoek.
- Onduidelijkheid over de exacte betekenis van deze concepten.
- Onduidelijkheid over de samenhang tussen de concepten.
- Deze onduidelijkheid heeft geleid tot:
o Problemen in communicatie hierover tussen onderzoekers, zorgverleners en
beleidsmakers.
o Problemen met het meten en vergelijken van resultaten tussen zorgorganisaties.
Belangrijk om meer consensus te creëren!
Patiënt empowerment
WHO: “A process in which patients understand their role, are given the knowledge and skills by their
health-care provided to perform a task in an environment that recognizes community and cultural
differences and encourages patient participation.”
Oorsprong patiënt empowerment
PE is geïntroduceerd om uitdrukking te geven aan de actieve rol die patiënten spelen in het
besluitvormingsproces over hun gezondheid en kwaliteit van leven.
- Vanaf de jaren ’60 is er steeds meer aandacht voor PE.
- Hoog op de agenda!
Patiënt empowerment is een belangrijk concept:
- Het kent verschillende niveaus:
o Micro
Patiënt en professional
o Meso
Zorgorganisaties
o Macro
Overheidsbeleid
- Het ken verschillende perspectieven:
o Patiënt
o Zorgaanbieder
o Zorgsysteem
- Het kent verschillende opvattingen:
o Proces
o Interventie
o Uitkomst
3
, 1.1 Castro – Patiënt Empowerment
Definitie Castro (2016)
Patiënt empowerment heeft 2 componenten:
- Individueel
Een proces dat patiënten in staat stelt om meer invloed uit te oefenen over hun individuele
gezondheid door het vergroten van hun vaardigheden om meer controle te krijgen over
zaken die voor hen belangrijk zijn.
- Collectief
Een proces dat groepen de mogelijkheid geeft hun behoeften te benoemen en actie te
ondernemen om tegemoet te komen aan deze behoeften en hun kwaliteit van leven te
verbeteren.
In het literatuuronderzoek van Castro bekijkt hij 4 aspecten:
- Antecedenten: gebeurtenissen of kenmerken die voorafgaan aan het optreden van het
concept.
- Attributen: de kenmerken die het concept uniek maken en onderscheiden van andere
concepten.
- Consequenties: de zaken die een gevolg zijn van het optreden van het concept.
- Empirical referents: de manieren waarop het concept gemeten kan worden.
Antecedenten ( randvoorwaarden)
- Effectieve communicatie tussen zorgverlener en patiënt
- Afstemmen van zorg op wensen/ behoeften/ omstandigheden patiënt (patiëntgerichtheid)
- Vergroten van de competenties van de patiënt (kennis, vaardigheden en attitude)
- Actieve participatie van patiënten in de zorg
4
ZORG
Beleid, Management en Evaluatie van de Zorg
Faculty of Health Medicine and Life Sciences (FHML)
Bachelor Health Sciences
1
,Inhoudsopgave
1 Patiënt empowerment................................................................................................................................ 3
1.1 Castro – Patiënt Empowerment.....................................................................................................................4
1.2 Palumbo – Patiënt Empowerment.................................................................................................................8
1.3 Verschillen tussen Castro en Palumbo.........................................................................................................11
1.4 Randvoorwaarden Patient Empowerment..................................................................................................12
1.5 Effecten Patient Empowerment...................................................................................................................14
1.6 Co-creation of value.....................................................................................................................................15
1.7 Co-production of services.............................................................................................................................16
1.8 Verschil tussen landen in Patiënt Empowerment.........................................................................................17
2. Het meten van uitkomsten van ervaringen met ontvangen zorg...............................................................18
2.1 Patient Reported Outcomes.........................................................................................................................18
2.2 Patient Reported Outcome Measures..........................................................................................................20
2.3 Patient Reported Experience Measures.......................................................................................................23
2.4 Gebruik van PROMs en PREMs.....................................................................................................................26
2.5 Effecten van PROMs en PREMs....................................................................................................................29
2.6 In de praktijk.................................................................................................................................................30
3. Samen beslissen....................................................................................................................................... 32
3.1 Hulpmiddelen bij SDM..................................................................................................................................36
3.2 Implementatie samen beslissen...................................................................................................................39
3.3 Effecten SDM................................................................................................................................................42
4 Value based healthcare............................................................................................................................. 43
4.1 Implementatie van Value Based Health Care..............................................................................................45
4.2 Effecten VBHC...............................................................................................................................................50
4.3 VBHC en PE...................................................................................................................................................51
4.4 VBHC en PROMs en PREMs..........................................................................................................................51
4.5 VBHC en SDM...............................................................................................................................................51
4.6 VBHC in Nederland.......................................................................................................................................52
4.7 Samenvattend VHBC....................................................................................................................................52
2
,1 Patiënt empowerment
Waarom patiënt empowerment?
- Patiënt empowerment en gerelateerde concepten worden veel gebruikt in de
gezondheidszorg en in onderzoek.
- Onduidelijkheid over de exacte betekenis van deze concepten.
- Onduidelijkheid over de samenhang tussen de concepten.
- Deze onduidelijkheid heeft geleid tot:
o Problemen in communicatie hierover tussen onderzoekers, zorgverleners en
beleidsmakers.
o Problemen met het meten en vergelijken van resultaten tussen zorgorganisaties.
Belangrijk om meer consensus te creëren!
Patiënt empowerment
WHO: “A process in which patients understand their role, are given the knowledge and skills by their
health-care provided to perform a task in an environment that recognizes community and cultural
differences and encourages patient participation.”
Oorsprong patiënt empowerment
PE is geïntroduceerd om uitdrukking te geven aan de actieve rol die patiënten spelen in het
besluitvormingsproces over hun gezondheid en kwaliteit van leven.
- Vanaf de jaren ’60 is er steeds meer aandacht voor PE.
- Hoog op de agenda!
Patiënt empowerment is een belangrijk concept:
- Het kent verschillende niveaus:
o Micro
Patiënt en professional
o Meso
Zorgorganisaties
o Macro
Overheidsbeleid
- Het ken verschillende perspectieven:
o Patiënt
o Zorgaanbieder
o Zorgsysteem
- Het kent verschillende opvattingen:
o Proces
o Interventie
o Uitkomst
3
, 1.1 Castro – Patiënt Empowerment
Definitie Castro (2016)
Patiënt empowerment heeft 2 componenten:
- Individueel
Een proces dat patiënten in staat stelt om meer invloed uit te oefenen over hun individuele
gezondheid door het vergroten van hun vaardigheden om meer controle te krijgen over
zaken die voor hen belangrijk zijn.
- Collectief
Een proces dat groepen de mogelijkheid geeft hun behoeften te benoemen en actie te
ondernemen om tegemoet te komen aan deze behoeften en hun kwaliteit van leven te
verbeteren.
In het literatuuronderzoek van Castro bekijkt hij 4 aspecten:
- Antecedenten: gebeurtenissen of kenmerken die voorafgaan aan het optreden van het
concept.
- Attributen: de kenmerken die het concept uniek maken en onderscheiden van andere
concepten.
- Consequenties: de zaken die een gevolg zijn van het optreden van het concept.
- Empirical referents: de manieren waarop het concept gemeten kan worden.
Antecedenten ( randvoorwaarden)
- Effectieve communicatie tussen zorgverlener en patiënt
- Afstemmen van zorg op wensen/ behoeften/ omstandigheden patiënt (patiëntgerichtheid)
- Vergroten van de competenties van de patiënt (kennis, vaardigheden en attitude)
- Actieve participatie van patiënten in de zorg
4
