Samenvatting Verbintenissenrecht & Ondernemingsrecht
Hoofdstuk 1 t/m 12 en 16 t/m 23 2019-2020
Hoofdstuk 1
Recht: alle (gedrags)regels bij elkaar → door overheid vastgesteld
Eigenrichting: zelf voor rechter spelen → niet toegestaan
Vindplaatsen van
het recht
Rechtsbron
Wetten Verdragen Jurisprudentie Gewoonte(recht)
Geschreven Internationale Uitspraken van Ongeschreven
rechtsregel overeenkomst rechters recht → niet in
tussen twee of wet vastgelegd
meer landen
Codificeren: Interpreteren:
systematisch wet uitleggen Sprake van
Bevat bepalingen
opnemen van gewoonte als
gericht tot landen
regels in wetten bepaald gebruik
en burgers of tot Vonnis: uitspraak
een tijd voortduurt
verdragsluitende van rechtbank
Wet in materiële
landen
zin: wet die voor
Samenleving
herhaalde Arrest: uitspraak
Self-executing: vindt dat het
toepassing van gerechtshof
verdragsbepaling juridisch gezien
vatbaar is en of Hoge Raad
bindt de burger zo hoort
algemene regels
bevat rechtstreeks
Wet in formele Gevolg SE → ze
zin: wet gemaakt kunnen nationale
door regering en regels (= nationale
Staten-Generaal wetgeving) beperken
of opzijzetten
Privaatrecht: regelt relatie tussen burgers onderling
Publiekrecht: regelt relatie tussen overheden onderling + tussen overheid en burger
Objectief recht: geheel van geschreven en ongeschreven rechtsregels (in NL)
Subjectief recht: individueel recht → in concrete geval ontlenen aan objectieve rechtsregels m.b.t. personen
Dwingend recht: rechtsregels waarvan je niet mag afwijken
Nietig: gemaakte afspraak is ongeldig
Aanvullend recht: wetgeving dat een onderlinge afspraak aanvult → wanneer partijen zelf niets geregeld
hebben
Formeel recht: rechtsregels die aangeven op welke wijze materiële recht gehandhaafd kan worden
Materieel recht: rechtsregels die rechten en plichten van partijen regelen
Hoofdstuk 2
Verbintenis: juridische relatie
Bronnen van
verbintenissen
Een Rechterlijke
De wet
overeenkomst uitspraken
1
,Samenvatting Verbintenissenrecht & Ondernemingsrecht
Hoofdstuk 1 t/m 12 en 16 t/m 23 2019-2020
Relatief recht = persoonlijk recht: recht tegenover één bepaalde persoon uitoefenen
• Vb.: werknemer heeft recht op loon van werkgever
Relatief recht vs. relatieve plicht → combinatie recht tegenover plicht = verbintenis
Verbintenis: rechtsbetrekking tussen personen waarbij één relatief recht heeft op prestatie en ander relatief
verplicht is die prestatie te leveren → recht is afdwingbaar nakomen plicht is via rechter af te dwingen
Absoluut recht: recht dat je tegenover iedereen kan laten gelden
• Vb.: eigendomsrecht, octrooirecht
Rechtsfeit: feit dat relevant is voor het recht
Rechtsgevolg: wordt verbonden aan rechtsfeiten
• Als rechtsgevolg zonder menselijk handelen van betrokkene nodig is → bloot rechtsfeit
o Vb.: van minderjarig naar meerderjarig gaan
Feitelijke handeling: als menselijke handeling niet gericht was op intreden van rechtsgevolg terwijl
rechtsgevolg wel ontstaat
Rechtshandeling: handeling gericht op rechtsgevolg
• Eenzijdige rechtshandelingen → komen tot stand door één persoon
o Vb.: testament, opzeggen overeenkomst, geven van ontslag
• Meerzijdige rechtshandelingen → komen tot stand door twee of meer personen
o Vb.: sluiten van overeenkomst
Hoofdstuk 3
Vormvrij: wet schrijft niet bepaalde vorm voor
Per e-mail gesloten overeenkomst is rechtsgeldig
Wilsovereenstemming: overeenkomst is gesloten als men het met elkaar eens is → manier hoe vormvrije
overeenkomsten tot stand komen
Overeenkomst komt tot stand door aanbod + aanvaarding van aanbod
• Aanbod: het bevat tenminste essentiële elementen van de te slijten overeenkomst
Misverstand of vergissing → als de wil van een persoon niet overeenstemt met zijn verklaring, dan ontstaat
volgens de wet geen overeenkomst → nietige of soms vernietigbare overeenkomst
Wilsvertrouwensleer: de ene partij wist niet of hoefde niet te weten dat de andere partij iets anders
verklaarde dan zij eigenlijk wilde verklaren
Gerechtvaardigd vertrouwen: ontstaan van overeenkomst door wilsvertrouwensleer
• Hierdoor kan je de partij die iets verklaard heeft aan de verklaring laten houden, ook al was dit niet
gewild
Als iemand onder invloed van een geestelijke stoornis een overeenkomst aangaat, is de overeenkomst
nietigbaar → overeenkomst is rechtsgeldig → met terugwerkende kracht te vernietigen
Wederkerige overeenkomst: voor beide partijen ontstaan over en weer verbintenissen uit de overeenkomst
• Elke partij is schuldeiser = crediteur
• Elke partij is schuldenaar = debiteur
Eenzijdige overeenkomst: uit een overeenkomst ontstaat voor een van beide partijen één of meer
verbintenissen
• Vb.: schenkingsovereenkomst
Aanbod → geldt voor bepaalde tijd
• Volgens de wet → mondeling aanbod vervalt wanneer het niet onmiddellijk wordt aanvaard
• Volgens de wet → schriftelijk aanbod vervalt wanneer het niet binnen een redelijk termijn wordt
aanvaard
o Herroepelijk → kan zo lang het niet is aanvaard
o Onherroepelijk → als voorstel een termijnstelling voor aanvaarding inhoudt/ als onherroepelijkheid op
andere wijze uit aanbod blijkt
o Vrijblijvend → zelfs na aanvaarding én na gesloten overeenkomst kan het aanbod worden herroepen
Uitnodiging tot het doen van een aanbod: voorstel voor sluiten van overeenkomst geeft onvoldoende
duidelijkheid over belangrijkste verplichtingen = uitnodiging om in onderhandeling te treden
Juridisch bindend aanbod: voorstel voor sluiten van overeenkomst geeft voldoende duidelijkheid
2
, Samenvatting Verbintenissenrecht & Ondernemingsrecht
Hoofdstuk 1 t/m 12 en 16 t/m 23 2019-2020
Hoofdstuk 4
Onaantastbaar geldige overeenkomst: overeenkomst die niet nietig en niet vernietigbaar is
Handelingsbekwaam: iemand is zelfstandig in staat om overeenkomst te sluiten + rechtspersoon
Handelingsonbekwaam: iemand die juridisch gezien niet in staat is om zelfstandig rechten en plichten uit te
oefenen
• Minderjarigen
• Meerderjarigen die onder curatele zijn gesteld
Rechtssubject: heeft rechten en plichten
• Natuurlijke personen = mensen
• Rechtspersonen = instellingen en organisatie
Minderjarig → tot 18 jaar. Uitzondering: kinderrechter op verzoek van minderjarige vrouw die haar kind wil
verzorgen en opvoeden → meerderjarig verklaren
Overeenkomst sluiten met minderjarige is vernietigbaar door wettelijk vertegenwoordiger. Uitzondering: niet
van toepassing als het gaat om een normale handeling voor iemand van die leeftijd
Minderjarig zelfstandig rechten uitoefenen:
• Handlichting → via kantonrechter handelingen uitvoeren
• Testament maken
• Uitgaven verrichten voor studie en/of levensonderhoud
• Maatschappelijk verkeer gebruikelijke handelingen → bv.: spijkerbroek kopen
• Minderjarige van leeftijd van 16 jaar → mag arbeidsovereenkomst aangaan
Een meerderjarige die onder curatele is gesteld kan niet zonder toestemming van curator overeenkomst
aangaan
Reden voor onder curatele gesteld worden:
• Drankmisbruik
• Geldverkwisting
• Geestelijke stoornis
Hoofdstuk 5
Wilsgebrek: de wil van iemand is op een niet zuivere manier tot stand gekomen, door buitenaf komende
omstandigheid
• Bedrog → opzettelijk misleiden → persoon had overeenkomst niet gesloten als feiten bekend waren
o Opzettelijk doen van onjuiste mededeling
o Opzettelijk iets verzwijgen
Vereisten voor bedrog:
▪ Kunstgreep
▪ Opzet
▪ Causaal verband tussen kunstgreep en sluiten van overeenkomst
• Bedreiging → als iemand een ander aanzet tot aangaan van overeenkomst door onrechtmatig deze
ander of een derde met nadeel in persoon of goed te bedreigen
• Misbruik van omstandigheden → wanneer bekend is dat iemand in een afhankelijke situatie zit of
geestelijke stoornis heeft en er toch een overeenkomst gesloten wordt
Vereisten voor misbruik:
▪ Bijzondere omstandigheid
▪ Kenbaarheid → eis dat bij andere partij bekend was waarom overeenkomst gesloten werd
▪ Misbruik
▪ Causaal verband
• Dwaling → als overeenkomst bij juiste voorstelling van zaken niet gesloten zou zijn → verkeerde
voorstelling van zaak waarover of persoon met wie gehandeld wordt
Vereisten voor dwaling:
▪ Onjuiste voorstelling van essentiële eigenschappen en/of omstandigheden
3
Hoofdstuk 1 t/m 12 en 16 t/m 23 2019-2020
Hoofdstuk 1
Recht: alle (gedrags)regels bij elkaar → door overheid vastgesteld
Eigenrichting: zelf voor rechter spelen → niet toegestaan
Vindplaatsen van
het recht
Rechtsbron
Wetten Verdragen Jurisprudentie Gewoonte(recht)
Geschreven Internationale Uitspraken van Ongeschreven
rechtsregel overeenkomst rechters recht → niet in
tussen twee of wet vastgelegd
meer landen
Codificeren: Interpreteren:
systematisch wet uitleggen Sprake van
Bevat bepalingen
opnemen van gewoonte als
gericht tot landen
regels in wetten bepaald gebruik
en burgers of tot Vonnis: uitspraak
een tijd voortduurt
verdragsluitende van rechtbank
Wet in materiële
landen
zin: wet die voor
Samenleving
herhaalde Arrest: uitspraak
Self-executing: vindt dat het
toepassing van gerechtshof
verdragsbepaling juridisch gezien
vatbaar is en of Hoge Raad
bindt de burger zo hoort
algemene regels
bevat rechtstreeks
Wet in formele Gevolg SE → ze
zin: wet gemaakt kunnen nationale
door regering en regels (= nationale
Staten-Generaal wetgeving) beperken
of opzijzetten
Privaatrecht: regelt relatie tussen burgers onderling
Publiekrecht: regelt relatie tussen overheden onderling + tussen overheid en burger
Objectief recht: geheel van geschreven en ongeschreven rechtsregels (in NL)
Subjectief recht: individueel recht → in concrete geval ontlenen aan objectieve rechtsregels m.b.t. personen
Dwingend recht: rechtsregels waarvan je niet mag afwijken
Nietig: gemaakte afspraak is ongeldig
Aanvullend recht: wetgeving dat een onderlinge afspraak aanvult → wanneer partijen zelf niets geregeld
hebben
Formeel recht: rechtsregels die aangeven op welke wijze materiële recht gehandhaafd kan worden
Materieel recht: rechtsregels die rechten en plichten van partijen regelen
Hoofdstuk 2
Verbintenis: juridische relatie
Bronnen van
verbintenissen
Een Rechterlijke
De wet
overeenkomst uitspraken
1
,Samenvatting Verbintenissenrecht & Ondernemingsrecht
Hoofdstuk 1 t/m 12 en 16 t/m 23 2019-2020
Relatief recht = persoonlijk recht: recht tegenover één bepaalde persoon uitoefenen
• Vb.: werknemer heeft recht op loon van werkgever
Relatief recht vs. relatieve plicht → combinatie recht tegenover plicht = verbintenis
Verbintenis: rechtsbetrekking tussen personen waarbij één relatief recht heeft op prestatie en ander relatief
verplicht is die prestatie te leveren → recht is afdwingbaar nakomen plicht is via rechter af te dwingen
Absoluut recht: recht dat je tegenover iedereen kan laten gelden
• Vb.: eigendomsrecht, octrooirecht
Rechtsfeit: feit dat relevant is voor het recht
Rechtsgevolg: wordt verbonden aan rechtsfeiten
• Als rechtsgevolg zonder menselijk handelen van betrokkene nodig is → bloot rechtsfeit
o Vb.: van minderjarig naar meerderjarig gaan
Feitelijke handeling: als menselijke handeling niet gericht was op intreden van rechtsgevolg terwijl
rechtsgevolg wel ontstaat
Rechtshandeling: handeling gericht op rechtsgevolg
• Eenzijdige rechtshandelingen → komen tot stand door één persoon
o Vb.: testament, opzeggen overeenkomst, geven van ontslag
• Meerzijdige rechtshandelingen → komen tot stand door twee of meer personen
o Vb.: sluiten van overeenkomst
Hoofdstuk 3
Vormvrij: wet schrijft niet bepaalde vorm voor
Per e-mail gesloten overeenkomst is rechtsgeldig
Wilsovereenstemming: overeenkomst is gesloten als men het met elkaar eens is → manier hoe vormvrije
overeenkomsten tot stand komen
Overeenkomst komt tot stand door aanbod + aanvaarding van aanbod
• Aanbod: het bevat tenminste essentiële elementen van de te slijten overeenkomst
Misverstand of vergissing → als de wil van een persoon niet overeenstemt met zijn verklaring, dan ontstaat
volgens de wet geen overeenkomst → nietige of soms vernietigbare overeenkomst
Wilsvertrouwensleer: de ene partij wist niet of hoefde niet te weten dat de andere partij iets anders
verklaarde dan zij eigenlijk wilde verklaren
Gerechtvaardigd vertrouwen: ontstaan van overeenkomst door wilsvertrouwensleer
• Hierdoor kan je de partij die iets verklaard heeft aan de verklaring laten houden, ook al was dit niet
gewild
Als iemand onder invloed van een geestelijke stoornis een overeenkomst aangaat, is de overeenkomst
nietigbaar → overeenkomst is rechtsgeldig → met terugwerkende kracht te vernietigen
Wederkerige overeenkomst: voor beide partijen ontstaan over en weer verbintenissen uit de overeenkomst
• Elke partij is schuldeiser = crediteur
• Elke partij is schuldenaar = debiteur
Eenzijdige overeenkomst: uit een overeenkomst ontstaat voor een van beide partijen één of meer
verbintenissen
• Vb.: schenkingsovereenkomst
Aanbod → geldt voor bepaalde tijd
• Volgens de wet → mondeling aanbod vervalt wanneer het niet onmiddellijk wordt aanvaard
• Volgens de wet → schriftelijk aanbod vervalt wanneer het niet binnen een redelijk termijn wordt
aanvaard
o Herroepelijk → kan zo lang het niet is aanvaard
o Onherroepelijk → als voorstel een termijnstelling voor aanvaarding inhoudt/ als onherroepelijkheid op
andere wijze uit aanbod blijkt
o Vrijblijvend → zelfs na aanvaarding én na gesloten overeenkomst kan het aanbod worden herroepen
Uitnodiging tot het doen van een aanbod: voorstel voor sluiten van overeenkomst geeft onvoldoende
duidelijkheid over belangrijkste verplichtingen = uitnodiging om in onderhandeling te treden
Juridisch bindend aanbod: voorstel voor sluiten van overeenkomst geeft voldoende duidelijkheid
2
, Samenvatting Verbintenissenrecht & Ondernemingsrecht
Hoofdstuk 1 t/m 12 en 16 t/m 23 2019-2020
Hoofdstuk 4
Onaantastbaar geldige overeenkomst: overeenkomst die niet nietig en niet vernietigbaar is
Handelingsbekwaam: iemand is zelfstandig in staat om overeenkomst te sluiten + rechtspersoon
Handelingsonbekwaam: iemand die juridisch gezien niet in staat is om zelfstandig rechten en plichten uit te
oefenen
• Minderjarigen
• Meerderjarigen die onder curatele zijn gesteld
Rechtssubject: heeft rechten en plichten
• Natuurlijke personen = mensen
• Rechtspersonen = instellingen en organisatie
Minderjarig → tot 18 jaar. Uitzondering: kinderrechter op verzoek van minderjarige vrouw die haar kind wil
verzorgen en opvoeden → meerderjarig verklaren
Overeenkomst sluiten met minderjarige is vernietigbaar door wettelijk vertegenwoordiger. Uitzondering: niet
van toepassing als het gaat om een normale handeling voor iemand van die leeftijd
Minderjarig zelfstandig rechten uitoefenen:
• Handlichting → via kantonrechter handelingen uitvoeren
• Testament maken
• Uitgaven verrichten voor studie en/of levensonderhoud
• Maatschappelijk verkeer gebruikelijke handelingen → bv.: spijkerbroek kopen
• Minderjarige van leeftijd van 16 jaar → mag arbeidsovereenkomst aangaan
Een meerderjarige die onder curatele is gesteld kan niet zonder toestemming van curator overeenkomst
aangaan
Reden voor onder curatele gesteld worden:
• Drankmisbruik
• Geldverkwisting
• Geestelijke stoornis
Hoofdstuk 5
Wilsgebrek: de wil van iemand is op een niet zuivere manier tot stand gekomen, door buitenaf komende
omstandigheid
• Bedrog → opzettelijk misleiden → persoon had overeenkomst niet gesloten als feiten bekend waren
o Opzettelijk doen van onjuiste mededeling
o Opzettelijk iets verzwijgen
Vereisten voor bedrog:
▪ Kunstgreep
▪ Opzet
▪ Causaal verband tussen kunstgreep en sluiten van overeenkomst
• Bedreiging → als iemand een ander aanzet tot aangaan van overeenkomst door onrechtmatig deze
ander of een derde met nadeel in persoon of goed te bedreigen
• Misbruik van omstandigheden → wanneer bekend is dat iemand in een afhankelijke situatie zit of
geestelijke stoornis heeft en er toch een overeenkomst gesloten wordt
Vereisten voor misbruik:
▪ Bijzondere omstandigheid
▪ Kenbaarheid → eis dat bij andere partij bekend was waarom overeenkomst gesloten werd
▪ Misbruik
▪ Causaal verband
• Dwaling → als overeenkomst bij juiste voorstelling van zaken niet gesloten zou zijn → verkeerde
voorstelling van zaak waarover of persoon met wie gehandeld wordt
Vereisten voor dwaling:
▪ Onjuiste voorstelling van essentiële eigenschappen en/of omstandigheden
3
