Samenvatting hoofdstuk 2: hulp bieden bij de hygiënische verzorging, persoonlijke basiszorg boek 1 (niveau 4)

Rianne Caubo
ZP41A

Thema 1 ondersteunen bij de persoonlijke lichamelijke verzorging.
Hoofdstuk 2: Hulp bieden bij de hygiënische verzorging.

2.1 inleiding
Hygiënische verzorging = verzorging van de huid, slijmvliezen, haren, het gebit en de nagels.
Kind wordt in de eerste levensjaren verzorgt door mantelzorg, zelfstandigheid neemt vanzelf toe.
Zelfzorg = totale hygiënische verzorgen van je zelf. Iets mis in mantelzorg  zorg moet worden
overgenomen door deskundige. Zorgvrager = de persoon die hulp nodig heeft met de hygiënische
verzorging.

2.2 Deel van de hygiënische verzorging
Drie aspecten bij de hygiënische verzorging van mens:
- Lichamelijk functioneren: goede hygiëne invloed op de gezondheid van lichaam, helpt bij
functioneren lichaam. Hierbij kans op infecties groter, door slechte werking huid.
- Sociaal functioneren: zelfzorg kan va invloed zijn op de omgang met anderen mensen.
- Psychisch welbevinden: hygiënische verzorging levert bijdrage bij optimaal functioneren.

2.3 Hygiënische verzorging van de volwassene
2.3.1 Aandachtspunten
Sommige dingen zijn belangrijk bij overnemen hygiënische verzorging van zorgvrager.
Als verpleegkundige:

 Ga na of de hulp gedeeltelijk of geheel nodig is.
 Ga na of de zorgvrager begeleid moet worden naar volledige of gedeeltelijke zelfstandigheid.
 Houd rekening met schaamtegevoelens, observeer dit goed.
 Ben er zeer attent op dat de zorgvrager zich niet ‘ bekeken’ voelt (laat de zorgvrager niet
onnodig naakt liggen).
 Neem maatregelen dat mensen niet zomaar binnen kunnen komen.
 Neem maatregelen om beschadiging of infectie bij de zorgvrager te voorkomen.
 Houd rekening met de hygiënische gewoonten van de zorgvrager, bepaalde factoren:
- cultuur - voorzieningen
- gezin - economie
- beroep - bewegingspatroon
- klimaat - gezondheid

2.3.2 huidverzorging
Hygiënische verzorging van huid belangrijk voor werking ervan. Eigenschappen huid bij iedereen
anders.

Persoonlijke wensen
Voor dagelijkse wasbeurt, inventariseer je persoonlijke wensen van de zorgvrager over:

 De plaats van de verzorging
 Watertemperatuur
 Gebruik van zeep of andere reinigingsmiddelen
 Bijzondere huidverzorging (bijv. lotion)
 Bijzondere aandachtspunten (bijv. pijn)
 Hulpmiddelengebruik (bijv. washandje)



1

, Rianne Caubo
ZP41A

Eigenschappen van de huid
Zeep nodig bij vette/vervuilde huid, heeft reinigende/ontvettende werking. Bij droge huid alleen
vette of geen zeep gebruiken. Droge huid gaat sneller kapot, hierdoor is functioneren niet optimaal.
Bij normale huid geen desinfectie gebruiken, tast nuttige bacteriën aan. Bij huid met slechte
doorbloeding afwisselend warm/koud water effectief zijn.

Afdrogen
Afdrogen na wassen belangrijk (vooral in huidplooien). Smetten (intertrigo) kunnen ontstaan bij huid
die vochtig blijft, warmte en wrijving. Zijn rode plekken in huidplooien en kunnen verergeren en
geïnfecteerd raken met een huidschimmel. Ben alert bij zorgvragers:

 Met overgewicht (diabetes)
 Verminderde weerstand
 Veel transpiratie
 Incontinentie
 Contacturen

Huid met smetten wordt niet behandeld, kan huid aantasten. Bij smetten geïnfecteerd met Candida
kunnen er witte/jeukende en soms geurende plekken ontstaan. Smetten proberen voorkomen door:

 Was je regelmatig en droog de huid goed.
 Bij incontinentie direct verschonen, wassen en drogen.
 Breng barrièrespray, barrièrezalf of zinkoxide FNA (zinkolie) aan. Leg scheurlinnen, non-
woven gaas of Engelse pluksel tussen de huidplooien.
 Adviseer het dragen van katoenen kleding.
 Adviseer het dragen van goed aansluitende maar niet knellende onderkleding.
 Voorkom het onnodig transpireren van de zorgvrager.
 Wees alert bij lichaamshouding waarbij de huidlagen lange tijd tegen elkaar aanliggen.

Bij smetten zijn preventieve maatregelen bij zorgvrager van belang. Verdere verzorging
afhankelijk van ernst smetten. Fase 1 t/m 4:

 Fase 1 (minst erg): preventieve maatregelen zijn voldoende.
 Fase 2: Huid intact, maar felrood en glanzend, sprake van jeuk/branderig gevoel. Breng
zinkoxide FNA, barrièrecrème of barrièrespray aan op de huid.
 Fase 3: er kunnen de volgende verschijnselen zijn: 1. kapotte, nattende, felrode of
ontvettende huid. 2. Weke huid. 3. Scherpe rode wondlijn. 4. Schrijnend, brandend gevoel.
Breng zinkoxide FNA aan en met overleg van de arts een antischimmelpreparaat. Smeer dit
mengsel aan op de ruwe kant van het Engels pluksel.
 Fase 4 (meest erg): de huid is kapot, er zitten witte, gele of groene verkleuringen op de huid
(mogelijk onaangename geur). Deze verschijnselen wijzen op een infectie Candida. Heeft
dezelfde behandeling als fase 3, het is raadzaam om een deskundige (bijv.
wondverpleegkundige) raad te plegen.

Observaties bij de fasen van belang (rapporteer deze), besteed ook aandacht aan effecten
behandeling. Roep op tijd hulp in van deskundigen.

Uitgangspunten bij wassen
Twee uitgangspunt bij iedere wasbeurt:

 Werken van boven naar beneden.
 Werken van schoon naar vuil.

2