BIJZONDERE FARMACOLOGIE
CARDIOVASCULAIRE GENEESMIDDELEN – DEEL 2
I. Hypolipemiërede farmaca
1. Inleiding
1.1. Lipoproteïnen / hyperlipidemieën
• Vettransport onder vorm van lipoproteïnen
o Sferische macromoleculen
o Hydrofobe kern: triglyceriden (TG) en cholesterolesters (CE)
o Hydrofiele schaal: fosfolipiden en vrij cholesterol
o Apolipoproteïnen binden op lipoproteïnen → structurele stabiliteit
o Onderverdeling op basis van densiteit (ultracentrifugatie): van lage naar hoge
Chylomicronen TG > CE
Chylomicron remnants CE > TG
VLDL TG > CE
= very low density lipoproteins
IDL CE ≥ TG
= intermediate density lipoproteins
LDL CE
= low density lipoproteins
HDL CE (fosfolipiden)
= high density lipoproteins
• Hyperlipidemieën
o Primair of secundair
▪ Primair: door genetische factoren, in combinatie met dieet
vb: familiale hypercholesterolemie door defect in LDL-receptoren
▪ Secundair: door pathologische condities of farmaca
vb: diabetes (hypertriglyceridemie), thiaziden (hypertriglyceridemie),
protease-inhibitoren (hypercholesterolemie)
o Gepaard met verhoging van de spiegels van
▪ Cholesterol (hypercholesterolemie)
▪ Triglyceriden (hypertriglyceridemie)
▪ Beide (gemengde hyperlipidemie)
1
,1.2. Lipoproteïnetransport in het bloed
1.2.1. Exogene lipidencascade
• Intestinale incorporatie van triglyceriden en cholesterol uit voeding in chylomicronen
o Opm: galzuren nodig voor opname van triglyceriden en cholesterol in RBC
• Chylomicronen via lymfe naar bloedbaan
• Thv vet en (minder) spierweefsel: lipoproteïne lipase
o Gebonden op endotheel
o Hydrolyseert triglyceriden
• Opname van vrije vetzuren in adipocyten of spiercellen
• Resynthese tot triglyceriden
• Chylomicron remnants: binding met remnant receptoren in lever → endocytose →
cholesterolesters → vrij cholesterol
1.2.2. Endogene lipidencascade
• Secretie van triglyceriden en cholesterolesters door lever onder vorm van VLDL
• Inwerking van lipoproteïne lipase met vorming van IDL
o Deels opgenomen door lever
o Deels omgezet tot LDL door verdere inwerking van lipoproteïne lipase
• Binding van LDL op LDL-receptoren
• Endocytose
• Afgifte van cholesterol thv
o Lever (cholesterolpool): synthese van galzuren, VLDL, plasmamembraan
o Extrahepatische weefsels: synthese van plasmamembranen, steroïdhormonen
1.2.3. Reverse cholesterol transport
2
, • Turnover van celmembranen
• Vrij cholesterol in plasma
• Binding aan HDL met esterificatie van cholesterol via LCAT
o LCAT = lecithine cholesterol acetyltransferase
• Transfer van cholesterolesters naar IDL en LDL via CETP
o CETP = cholesteryl ester transfer protein
• Opm: bij daling van de VLDL-IDL pathway is er stimulatie van het reverse
cholesterol transport!
2. Hypolipemiërende farmaca
3
CARDIOVASCULAIRE GENEESMIDDELEN – DEEL 2
I. Hypolipemiërede farmaca
1. Inleiding
1.1. Lipoproteïnen / hyperlipidemieën
• Vettransport onder vorm van lipoproteïnen
o Sferische macromoleculen
o Hydrofobe kern: triglyceriden (TG) en cholesterolesters (CE)
o Hydrofiele schaal: fosfolipiden en vrij cholesterol
o Apolipoproteïnen binden op lipoproteïnen → structurele stabiliteit
o Onderverdeling op basis van densiteit (ultracentrifugatie): van lage naar hoge
Chylomicronen TG > CE
Chylomicron remnants CE > TG
VLDL TG > CE
= very low density lipoproteins
IDL CE ≥ TG
= intermediate density lipoproteins
LDL CE
= low density lipoproteins
HDL CE (fosfolipiden)
= high density lipoproteins
• Hyperlipidemieën
o Primair of secundair
▪ Primair: door genetische factoren, in combinatie met dieet
vb: familiale hypercholesterolemie door defect in LDL-receptoren
▪ Secundair: door pathologische condities of farmaca
vb: diabetes (hypertriglyceridemie), thiaziden (hypertriglyceridemie),
protease-inhibitoren (hypercholesterolemie)
o Gepaard met verhoging van de spiegels van
▪ Cholesterol (hypercholesterolemie)
▪ Triglyceriden (hypertriglyceridemie)
▪ Beide (gemengde hyperlipidemie)
1
,1.2. Lipoproteïnetransport in het bloed
1.2.1. Exogene lipidencascade
• Intestinale incorporatie van triglyceriden en cholesterol uit voeding in chylomicronen
o Opm: galzuren nodig voor opname van triglyceriden en cholesterol in RBC
• Chylomicronen via lymfe naar bloedbaan
• Thv vet en (minder) spierweefsel: lipoproteïne lipase
o Gebonden op endotheel
o Hydrolyseert triglyceriden
• Opname van vrije vetzuren in adipocyten of spiercellen
• Resynthese tot triglyceriden
• Chylomicron remnants: binding met remnant receptoren in lever → endocytose →
cholesterolesters → vrij cholesterol
1.2.2. Endogene lipidencascade
• Secretie van triglyceriden en cholesterolesters door lever onder vorm van VLDL
• Inwerking van lipoproteïne lipase met vorming van IDL
o Deels opgenomen door lever
o Deels omgezet tot LDL door verdere inwerking van lipoproteïne lipase
• Binding van LDL op LDL-receptoren
• Endocytose
• Afgifte van cholesterol thv
o Lever (cholesterolpool): synthese van galzuren, VLDL, plasmamembraan
o Extrahepatische weefsels: synthese van plasmamembranen, steroïdhormonen
1.2.3. Reverse cholesterol transport
2
, • Turnover van celmembranen
• Vrij cholesterol in plasma
• Binding aan HDL met esterificatie van cholesterol via LCAT
o LCAT = lecithine cholesterol acetyltransferase
• Transfer van cholesterolesters naar IDL en LDL via CETP
o CETP = cholesteryl ester transfer protein
• Opm: bij daling van de VLDL-IDL pathway is er stimulatie van het reverse
cholesterol transport!
2. Hypolipemiërende farmaca
3
