Achtergronden bij het Nieuws (Wereld)
Hoorcollege 1: Rusland en de ijzeren vuist van Poetin
Rusland na val van de Sovjet Unie (1991)
Westerse perspectief:
- Westen = winnaar van de Koude Oorlog
- Alle landen worden liberaal-democratisch en volgen voor de economie een
kapitalistisch model (markt van vraag en aanbod)
- Rusland wordt “een normaal Europees land”
Russische perspectief:
- Start van een periode vol crises
- Inkomen en sociale zekerheid verdwijnen
- Communisme verdwijnt als leidende ideologie
- Maar wat komt ervoor in de plaats?
- Democratie dreigde in chaos te ontaarden
- “Gangster kapitalisme”
- Roep om krachtige leider = Poetin
Poetin (2005): “Het uiteenvallen van de Sovjet-Unie is de grootste geopolitieke ramp van de
twintigste eeuw”
Poetin en Europa
- Aanvankelijke wens Rusland na val vd Unie = nauwere EU samenwerkingsverbanden
- EU en Rusland in Partnerschap- en Samenwerkingsovereenkomst
- Zelfs eventueel Russisch lidmaatschap bij NAVO leek bespreekbaar!
- Poetin na eerste staatsbezoek aan Duitsland in 2001:
- Rusland teruggekeerd in Europese familie
- Nauwere samenwerking EU en ex-Sovjet staten (Oekraine) nog niet problematisch
Poetin en het Westen: Moskou vreest Europa
- Als reactie op uitbreiding van de NAVO volgt uitbreiding in Oostelijke richting met
Warschaupact-landen + (later) Baltische staten
- Omsingelingscomplex
- 1999: NAVO-bombardementen op Servie
- Volgens VS: humanitaire interventie
- Volgens Rusland: agressie jegens Servische broeders bezwaren aan de kant
geschoven + Rusland voelt zich genegeerd
- Sinds 2001: Operaties NAVO-leden in Afghanistan, Irak en Libie met regime change als
gevolg (=gewenst voor West!)
- NAVO blijkbaar niet langer enkel defensieve alliantie zoals in Koude Oorlog
- 2003/2004: Westen steunt actief “kleurenrevoluties” in Servie, Georgie en Oekraine
- Rusland voelt zich vernederd (positie als grootmacht op wereldtoneel verloren) voor
Poetin onverteerbaar
- 2004: Baltische staten (Estland, Letland, Litouwen) treden toe tot NAVO
Poetin: Tegen wie is deze uitbreiding gericht?
Poetin slaat terug!
- Rusland moet rechtmatige vroegere positie als grootmacht terugkrijgen
- NAVO vormt grootste bedreiging
- 2008: Korte Oorlog Georgie als waarschuwing
- 2011: Inmenging oorlog in Syrie
- 2014: Euromaidan-revolutie in Oekraine (voor Poetin de druppel)
, - Poetin grijpt chaotische situatie Oekraine aan om Krim te annexeren
- Associatieverdrag Oekraine en EU moest worden voorkomen
- Westerse expansie en ‘export van democratie’ tegengaan met ijzeren vuist
- Oorlog in Oekraïne vanaf 2014 en annexatie van Krim leidde tot
fundamentele breuk met het westen
- Grootschalige invasie Oekraïne op 24 feb 2022 als dieptepunt!
Oorlog Oekraine:
- 24 feb 2022 grootschalige invasie door Rusland
- Oorzaak inval is onderwerp van speculatie en debat:
- Uitbreiding NAVO tot Russische grenspolitiek van provocatie?
- Negeerde het Westen de rode lijnen van Rusland?
- Wat te denken van Poetins retoriek over “denazificatie”?
- Ging het dan wel om de NAVO?
- Of beschouwt Poetin Oekraine simpelweg als historisch Russisch gebied?
Artikel Poetin uit 2021: Over de historische eenheid van Russen en Oekraïners:
bedoeld als oorlogsverklaring
“aanval op Oekraine niet alleen gerechtvaardigd, maar zelfs noodzakelijk voor
Ruslands voorbestaan”
Oekraïne dat banden met het Westen aangaat, maakt Rusland kwetsbaar
Russische invasie Oekraine:
- Populariteit Poetin schiet aanvankelijk omhoog na invasie Oekraine:
- Poetin begrijpt macht en controle
- Pers & oppositie gemuilkorfd: kritiek op “speciale militaire operatie” strafbaar
- Waarschuw oligarchen: landverraders
Verloop invasie:
- Russische legertop overtuigde Poetin om Oekraine in paar dagen volledig in te
kunnen nemen maar: geen concreet doordacht plan op tafel
- Inmiddels tienduizenden Russische soldaten gesneuveld
- Gevreesde Russische leger uitgehold door jarenlange corruptie en diefstal
- Slecht bewapende en ondervoede manschappen
- Inclusief door Wagner Group (?) geronselde gevangenen
- Tegenstander: gemotiveerd en goed getraind Oekraïens leger (met Westen als
achterban)
Tegenstander: Oekraine
- Invasie van Rusland verenigde Oekrainers van alle talen
- Poetin rekende op verdeeldheid van het Westen, maar zorgde juist voor eenheid
(gedeelde vijand schept een band)
- Ipv NAVO weg te drijven van Russische grens, komt militair bondgenootschap nu
dichterbij
- Zweden en Finland worden lid van de NAVO
- EU neemt afscheid van Russische energiebronnen (oliekraan dichtgegooid door
Rusland; EU haalt olie uit Afrika en Midden-Oosten)
De hele wereld tegen Poetin:
24 februari 2023 (jaar later): niet-bindende resolutie VN
Rusland wordt opgeroepen vijandigheden in Oekraïne te staken en troepen terug te trekken
Westerse politieke hegemonie kalft af: (veel landen afzijdig, voor Afrika!)
- Veel landen kritischer over Westerse sanctieregime dan over Russische agressie:
“jullie oorlog, niet die van ons”
- Belangen bij economische samenwerking met Rusland
, - Nederlaag of isolement van Rusland niet in hun strategisch belang
- Tevens wrok over koloniale verleden, oneerlijke balans klimaatverandering en
coronavaccins
- Oorlog toont dat Rusland is geïsoleerd van het Westen, maar ook dat het Westen
geïsoleerd is van een aanzienlijk deel van de rest van de wereld!
China en Rusland:
- China belangrijkste steunpilaar voor Poetins wereld
- President Xi deelt het wereldbeeld van Poetin
- Deelt overtuiging dat deze regimes worden bedreigd door NAVO uitbreiding en
democratische kleurenrevoluties
≠ vrije keuze van landen of volkeren,
= opgedragen uit Amerikaans imperialisme (MOET land zich tegen verdedigen)
- Xi vindt dat Amerika haar tijd voorbij is en China haar tijd is gekomen
Hoorcollege 1: Rusland en de ijzeren vuist van Poetin
Rusland na val van de Sovjet Unie (1991)
Westerse perspectief:
- Westen = winnaar van de Koude Oorlog
- Alle landen worden liberaal-democratisch en volgen voor de economie een
kapitalistisch model (markt van vraag en aanbod)
- Rusland wordt “een normaal Europees land”
Russische perspectief:
- Start van een periode vol crises
- Inkomen en sociale zekerheid verdwijnen
- Communisme verdwijnt als leidende ideologie
- Maar wat komt ervoor in de plaats?
- Democratie dreigde in chaos te ontaarden
- “Gangster kapitalisme”
- Roep om krachtige leider = Poetin
Poetin (2005): “Het uiteenvallen van de Sovjet-Unie is de grootste geopolitieke ramp van de
twintigste eeuw”
Poetin en Europa
- Aanvankelijke wens Rusland na val vd Unie = nauwere EU samenwerkingsverbanden
- EU en Rusland in Partnerschap- en Samenwerkingsovereenkomst
- Zelfs eventueel Russisch lidmaatschap bij NAVO leek bespreekbaar!
- Poetin na eerste staatsbezoek aan Duitsland in 2001:
- Rusland teruggekeerd in Europese familie
- Nauwere samenwerking EU en ex-Sovjet staten (Oekraine) nog niet problematisch
Poetin en het Westen: Moskou vreest Europa
- Als reactie op uitbreiding van de NAVO volgt uitbreiding in Oostelijke richting met
Warschaupact-landen + (later) Baltische staten
- Omsingelingscomplex
- 1999: NAVO-bombardementen op Servie
- Volgens VS: humanitaire interventie
- Volgens Rusland: agressie jegens Servische broeders bezwaren aan de kant
geschoven + Rusland voelt zich genegeerd
- Sinds 2001: Operaties NAVO-leden in Afghanistan, Irak en Libie met regime change als
gevolg (=gewenst voor West!)
- NAVO blijkbaar niet langer enkel defensieve alliantie zoals in Koude Oorlog
- 2003/2004: Westen steunt actief “kleurenrevoluties” in Servie, Georgie en Oekraine
- Rusland voelt zich vernederd (positie als grootmacht op wereldtoneel verloren) voor
Poetin onverteerbaar
- 2004: Baltische staten (Estland, Letland, Litouwen) treden toe tot NAVO
Poetin: Tegen wie is deze uitbreiding gericht?
Poetin slaat terug!
- Rusland moet rechtmatige vroegere positie als grootmacht terugkrijgen
- NAVO vormt grootste bedreiging
- 2008: Korte Oorlog Georgie als waarschuwing
- 2011: Inmenging oorlog in Syrie
- 2014: Euromaidan-revolutie in Oekraine (voor Poetin de druppel)
, - Poetin grijpt chaotische situatie Oekraine aan om Krim te annexeren
- Associatieverdrag Oekraine en EU moest worden voorkomen
- Westerse expansie en ‘export van democratie’ tegengaan met ijzeren vuist
- Oorlog in Oekraïne vanaf 2014 en annexatie van Krim leidde tot
fundamentele breuk met het westen
- Grootschalige invasie Oekraïne op 24 feb 2022 als dieptepunt!
Oorlog Oekraine:
- 24 feb 2022 grootschalige invasie door Rusland
- Oorzaak inval is onderwerp van speculatie en debat:
- Uitbreiding NAVO tot Russische grenspolitiek van provocatie?
- Negeerde het Westen de rode lijnen van Rusland?
- Wat te denken van Poetins retoriek over “denazificatie”?
- Ging het dan wel om de NAVO?
- Of beschouwt Poetin Oekraine simpelweg als historisch Russisch gebied?
Artikel Poetin uit 2021: Over de historische eenheid van Russen en Oekraïners:
bedoeld als oorlogsverklaring
“aanval op Oekraine niet alleen gerechtvaardigd, maar zelfs noodzakelijk voor
Ruslands voorbestaan”
Oekraïne dat banden met het Westen aangaat, maakt Rusland kwetsbaar
Russische invasie Oekraine:
- Populariteit Poetin schiet aanvankelijk omhoog na invasie Oekraine:
- Poetin begrijpt macht en controle
- Pers & oppositie gemuilkorfd: kritiek op “speciale militaire operatie” strafbaar
- Waarschuw oligarchen: landverraders
Verloop invasie:
- Russische legertop overtuigde Poetin om Oekraine in paar dagen volledig in te
kunnen nemen maar: geen concreet doordacht plan op tafel
- Inmiddels tienduizenden Russische soldaten gesneuveld
- Gevreesde Russische leger uitgehold door jarenlange corruptie en diefstal
- Slecht bewapende en ondervoede manschappen
- Inclusief door Wagner Group (?) geronselde gevangenen
- Tegenstander: gemotiveerd en goed getraind Oekraïens leger (met Westen als
achterban)
Tegenstander: Oekraine
- Invasie van Rusland verenigde Oekrainers van alle talen
- Poetin rekende op verdeeldheid van het Westen, maar zorgde juist voor eenheid
(gedeelde vijand schept een band)
- Ipv NAVO weg te drijven van Russische grens, komt militair bondgenootschap nu
dichterbij
- Zweden en Finland worden lid van de NAVO
- EU neemt afscheid van Russische energiebronnen (oliekraan dichtgegooid door
Rusland; EU haalt olie uit Afrika en Midden-Oosten)
De hele wereld tegen Poetin:
24 februari 2023 (jaar later): niet-bindende resolutie VN
Rusland wordt opgeroepen vijandigheden in Oekraïne te staken en troepen terug te trekken
Westerse politieke hegemonie kalft af: (veel landen afzijdig, voor Afrika!)
- Veel landen kritischer over Westerse sanctieregime dan over Russische agressie:
“jullie oorlog, niet die van ons”
- Belangen bij economische samenwerking met Rusland
, - Nederlaag of isolement van Rusland niet in hun strategisch belang
- Tevens wrok over koloniale verleden, oneerlijke balans klimaatverandering en
coronavaccins
- Oorlog toont dat Rusland is geïsoleerd van het Westen, maar ook dat het Westen
geïsoleerd is van een aanzienlijk deel van de rest van de wereld!
China en Rusland:
- China belangrijkste steunpilaar voor Poetins wereld
- President Xi deelt het wereldbeeld van Poetin
- Deelt overtuiging dat deze regimes worden bedreigd door NAVO uitbreiding en
democratische kleurenrevoluties
≠ vrije keuze van landen of volkeren,
= opgedragen uit Amerikaans imperialisme (MOET land zich tegen verdedigen)
- Xi vindt dat Amerika haar tijd voorbij is en China haar tijd is gekomen
