Filosofie
Common sense-beeld Normen van merton
o 5 eigenschappen: wetenschappelijke o Normen: communism (resultaten
kennis is objectief, wetenschappelijke openbaar toegankelijk om voort op te
methode is DE manier om kennis te bouwen), universalism
verkrijgen, wetenschap is waardevrij, (wetenschappelijke kennis is
geen externe invloeden alleen onafhankelijk van ras, geslacht etc. en
empirische kennis, wetenschappers zijn alleen oordeel geven over inhoud),
op zoek naar de waarheid. disinteresedness (resultaten zijn niet
beïnvloed door belangen) en organized
scepticism (er is systematisch
wantrouwen ten opzichte van elk
resultaat).
o Doelen: vergroten van betrouwbaarheid
van wetenschappelijke kennis en
voorkomen van misstanden
Wetenschap en waarden Evidence based medicine
o Wetenschap is waardenvrij: autonoom, o 3 niveaus discussiëren: concreet
neutraal, onafhankelijk en niet normatief bewijsmateriaal, wat kan als bewijs
o 3 fases wetenschap: eerste fase (voor doorgaan, principiële grenzen aan
onderzoek), tweede fase (rol van ‘bewijsbaarheid’
epistemische en niet-epistemische o EBM gaat uit van geneeskundig handelen
waarden), derde fase (na onderzoek) berust op empirisch bewijsmateriaal en
o Voorwaarden onderzoek; interne gebruikt RCTs
validiteit (oorzaak ook echt productie o Doel RCTs: beter middel op de markt
effect), externe validiteit (resultaten brengen en middel met minder
bruikbaar buiten onderzochte situatie), bijwerkingen registreren.
betrouwbaarheid (consistentie
resultaten), operationaliseren (definitie
begrip)
o Psychische stoornis: pathofysiologische
afwijking (neurobiologisch onderzoek),
afwijking van de statistische norm
(statistisch-epidemiologisch onderzoek),
verlies van betekenis, schadelijke
dysfunctie (evolutionair-biologisch
onderzoek), sociaal construct (sociaal
wetenschappelijk onderzoek), leed en
beperking
Standaardbeeld van de wetenschap Karl Popper
o Klassieke rationaliteit = argumenten o Kritisch rationalisme = rationalisme is
gelden alleen als ze een product zijn van verstand is oorsprong van alle kennis.
logisch redeneren en empirisch bewijs o Demarcatiecriterium = om te bepalen
o Betekenis criterium = alleen analytische wat wetenschap onderscheidt van
(betekenis ligt in de naam) en pseudowetenschap
synthetische (eigenschap van het o Falsificatie-criterium
subject zonder vanzelfsprekendheid) o De theoriegeladenheid
uitspraken hebben een betekenis o De groei van kennis is een proces van
o Verificatie naar conformatie criterium ‘trial and error’
o Theorievrije waarneming
, o Empirische cyclus o (On)waarheid = waarheid bestaat maar
is onbereikbaar voor de mens.
o Consensus = intersubjectieve
overeenstemming is het hoogst
haalbare (verschil rationele consensus
en strategische consensus)
Kennissociologie Thomas Kuhn
o Een goed experiment is een experiment o Ontwikkeling gaat geleidelijk via
dat is uitgevoerd door een competente revoluties (fase 1, fase 2, fase 3)
onderzoeker o Feiten bestaan slechts dankzij al
o De uitkomst van een discussie bepaalt geaccepteerde kennis → relativisme = bij
wat als een feit kan worden gezien keuzes en het aannemen van kennis
o Kennissociologie radicaliseert de sociale spelen andere factoren een rol (sociaal
factor die Kuhn noemt psychologische factoren)
o Paradigma
Ethiek Bruno Latour
o Ethiiek maat onderscheid tussen o Krachtveld gevormd door het
descriptief (feitelijk) en normatief vervlechten van verschillende domeinen
(waarderend) in de samenleving: politiek, economie,
o Ethische vragen beantwoorden op basis maatschappij, wetenschap en techniek.
van argumenten en door ethische o Splitting-and-inversion-model: 6 stappen
theorieën (persoon, handeling, o Wetenschap en techniek hebben een
consequenties). effect op sociaal gedrag
o Moreel actorschap niet mogelijk in
techniek want dit vereist eigenschappen
die alleen aan menselijke subjecten
toegekend kunnen worden
(verantwoordelijk houden voor het
handelen).
Knowledge Filter Science in Transition
o 3 fases: frontier science (kritiek op o Science in transition 7 kenmerken:
concept), peer review, selectie door multidisciplinaire onderzoekcultuur, rol
tijdsverloop politiek en economie, focus op nut en
o Knowledge Filter is een systematische rendement, accent op praktische
uitwerking van convergerend bewijs toepasbaarheid, waarden en belangen
o Opmerkingen over peer review: referees duidelijk, urgente beslissingen nodig, van
hebben belang, ‘old boys network’, mertoniaanse normen (academische
resultaat klein onderzoek wetenschap, CUDO) naar neoliberaal
o Fraude door: skewing the publication ethos (postacademische wetenschap,
record, cooking the data, ghost autors. PLACE)
o Farmaceutische industrie betaalt o Proprietary, Local, Authoritarian,
experimenten commissioned (PLACE)
o Consensus is dus niet rationeel maar o Oplossingen:
strategisch • Wetenschap kan zelf
o 5 oplossingen: transparantie over onregelmatigheden uitzuiveren
financiële belangen, stimulering van door: recognized avenues for
onderwijs in research ethics, steun van criticism, shared standards,
overheid voor tegengewicht
Common sense-beeld Normen van merton
o 5 eigenschappen: wetenschappelijke o Normen: communism (resultaten
kennis is objectief, wetenschappelijke openbaar toegankelijk om voort op te
methode is DE manier om kennis te bouwen), universalism
verkrijgen, wetenschap is waardevrij, (wetenschappelijke kennis is
geen externe invloeden alleen onafhankelijk van ras, geslacht etc. en
empirische kennis, wetenschappers zijn alleen oordeel geven over inhoud),
op zoek naar de waarheid. disinteresedness (resultaten zijn niet
beïnvloed door belangen) en organized
scepticism (er is systematisch
wantrouwen ten opzichte van elk
resultaat).
o Doelen: vergroten van betrouwbaarheid
van wetenschappelijke kennis en
voorkomen van misstanden
Wetenschap en waarden Evidence based medicine
o Wetenschap is waardenvrij: autonoom, o 3 niveaus discussiëren: concreet
neutraal, onafhankelijk en niet normatief bewijsmateriaal, wat kan als bewijs
o 3 fases wetenschap: eerste fase (voor doorgaan, principiële grenzen aan
onderzoek), tweede fase (rol van ‘bewijsbaarheid’
epistemische en niet-epistemische o EBM gaat uit van geneeskundig handelen
waarden), derde fase (na onderzoek) berust op empirisch bewijsmateriaal en
o Voorwaarden onderzoek; interne gebruikt RCTs
validiteit (oorzaak ook echt productie o Doel RCTs: beter middel op de markt
effect), externe validiteit (resultaten brengen en middel met minder
bruikbaar buiten onderzochte situatie), bijwerkingen registreren.
betrouwbaarheid (consistentie
resultaten), operationaliseren (definitie
begrip)
o Psychische stoornis: pathofysiologische
afwijking (neurobiologisch onderzoek),
afwijking van de statistische norm
(statistisch-epidemiologisch onderzoek),
verlies van betekenis, schadelijke
dysfunctie (evolutionair-biologisch
onderzoek), sociaal construct (sociaal
wetenschappelijk onderzoek), leed en
beperking
Standaardbeeld van de wetenschap Karl Popper
o Klassieke rationaliteit = argumenten o Kritisch rationalisme = rationalisme is
gelden alleen als ze een product zijn van verstand is oorsprong van alle kennis.
logisch redeneren en empirisch bewijs o Demarcatiecriterium = om te bepalen
o Betekenis criterium = alleen analytische wat wetenschap onderscheidt van
(betekenis ligt in de naam) en pseudowetenschap
synthetische (eigenschap van het o Falsificatie-criterium
subject zonder vanzelfsprekendheid) o De theoriegeladenheid
uitspraken hebben een betekenis o De groei van kennis is een proces van
o Verificatie naar conformatie criterium ‘trial and error’
o Theorievrije waarneming
, o Empirische cyclus o (On)waarheid = waarheid bestaat maar
is onbereikbaar voor de mens.
o Consensus = intersubjectieve
overeenstemming is het hoogst
haalbare (verschil rationele consensus
en strategische consensus)
Kennissociologie Thomas Kuhn
o Een goed experiment is een experiment o Ontwikkeling gaat geleidelijk via
dat is uitgevoerd door een competente revoluties (fase 1, fase 2, fase 3)
onderzoeker o Feiten bestaan slechts dankzij al
o De uitkomst van een discussie bepaalt geaccepteerde kennis → relativisme = bij
wat als een feit kan worden gezien keuzes en het aannemen van kennis
o Kennissociologie radicaliseert de sociale spelen andere factoren een rol (sociaal
factor die Kuhn noemt psychologische factoren)
o Paradigma
Ethiek Bruno Latour
o Ethiiek maat onderscheid tussen o Krachtveld gevormd door het
descriptief (feitelijk) en normatief vervlechten van verschillende domeinen
(waarderend) in de samenleving: politiek, economie,
o Ethische vragen beantwoorden op basis maatschappij, wetenschap en techniek.
van argumenten en door ethische o Splitting-and-inversion-model: 6 stappen
theorieën (persoon, handeling, o Wetenschap en techniek hebben een
consequenties). effect op sociaal gedrag
o Moreel actorschap niet mogelijk in
techniek want dit vereist eigenschappen
die alleen aan menselijke subjecten
toegekend kunnen worden
(verantwoordelijk houden voor het
handelen).
Knowledge Filter Science in Transition
o 3 fases: frontier science (kritiek op o Science in transition 7 kenmerken:
concept), peer review, selectie door multidisciplinaire onderzoekcultuur, rol
tijdsverloop politiek en economie, focus op nut en
o Knowledge Filter is een systematische rendement, accent op praktische
uitwerking van convergerend bewijs toepasbaarheid, waarden en belangen
o Opmerkingen over peer review: referees duidelijk, urgente beslissingen nodig, van
hebben belang, ‘old boys network’, mertoniaanse normen (academische
resultaat klein onderzoek wetenschap, CUDO) naar neoliberaal
o Fraude door: skewing the publication ethos (postacademische wetenschap,
record, cooking the data, ghost autors. PLACE)
o Farmaceutische industrie betaalt o Proprietary, Local, Authoritarian,
experimenten commissioned (PLACE)
o Consensus is dus niet rationeel maar o Oplossingen:
strategisch • Wetenschap kan zelf
o 5 oplossingen: transparantie over onregelmatigheden uitzuiveren
financiële belangen, stimulering van door: recognized avenues for
onderwijs in research ethics, steun van criticism, shared standards,
overheid voor tegengewicht
