Innoveren in
de praktijk
10-1-2023
De basis
Module: Innoveren in de praktijk.
Afstuderen Ba HBOV (OHBOV18)
Naam: Jasper Visser
Studentnummer: 471916
Klasnummer: DVK1PSz
E-mailadres:
School: Saxion Hogeschool, Deventer
Leerjaar: 2022/2023
Docent:
Studiecoach:
Inleverdatum: 10-01-2023
Aantal woorden: 6000
, Voorwoord:
Voor u ligt het innovatieverslag dat uitgevoerd is als onderdeel van de afstudeermodule van de opleiding hbo-
verpleegkunde. In dit verslag is een ‘nieuwe’ innovatieve oplossing gegeven voor een probleem waar je als mens,
en zeker wanneer je psychisch kwetsbaar bent, tegenaan loopt. Hoe zorg je ervoor dat je gezond leeft en waarom
zou je dat doen? Terwijl er zoveel verleidingen op de loer liggen.
Dit verslag met als titel: “De Basis” gaat over het fundament van het leven, wat zou je minimaal moeten doen om
structuur en zinvolheid in je leven te voelen. De basis is hetgeen wat je vaak meekrijgt in je opvoeding in de vorm
van rust, regelmaat en reinheid. Deze titel heeft voor mij ook nog een bredere betekenis. Die basis die zorgt voor
een gezond leven is voor mij ook een manier om mij spiritueel te voeden. Dit is namelijk de naam van de kerk
waar ik wekelijks mijn eigen kracht vandaan haal.
Als vierdejaars hbo-v student heb ik de afgelopen jaren veel geleerd over alle vormen van zorg. Ik heb ervaring
opgedaan in de ouderenzorg, de ouderenpsychiatrie, de gehandicaptenzorg en de forensische (crisis) psychiatrie.
Opvallend was dat al deze vormen van zorg verenigd werden door structuur en voorspelbaarheid.
Voorspelbaarheid wat in combinatie met nabijheid volgens Universiteit Leiden (z.d.) zorgt voor veiligheid. Deze
veiligheid is een basale menselijke behoefte, iets wat nodig is om te ontwikkelen (Noordenburg, 2022).
Ik wil graag alle collega’s en cliënten bedanken die ik in de afgelopen 10 jaar van zorg ben tegengekomen. Ik heb
zo ongelofelijk veel van jullie mogen leren, zowel op professioneel als menselijk vlak.
Voor dit product zou ik graag in het bijzonder …. willen bedanken. Zij hebben mij geholpen om het stapje extra te
doen in het overstijgend denken, meer diepgang te vinden in de voorbijkomende thema’s en achter mij te staan
wanneer ik het lastig had.
Mijn naam is … en ik wens u veel plezier met het lezen van mijn eindproduct.
Deventer, 23 december 2022
1
,Samenvatting:
Het onderwerp leefstijl is actueel binnen de psychiatrie. De opgenomen psychiatrische patiënt heeft regelmatig
een ongezonde leefstijl, wat ervoor kan zorgen dat hij onprettig in zijn vel zit. Het is daarom aan de begeleiding
om de patiënt gezonde handvatten aan te reiken. Echter ziet men in de praktijk dat iedereen anders aankijkt naar
wat nou eigenlijk een gezonde leefstijl is. Het doel van dit onderzoek is om manier te vinden dat de medewerkers
een uniforme structuur hanteren en de EPA-patiënt, ondanks de korte opname, gezonde leefstijlinterventies
ontvangt.
Doormiddel van kwalitatief explorerend literatuur- en praktijkonderzoek, in de vorm van enquêtes en interviews is
de informatie ingewonnen. In het literatuuronderzoek is onderzoek gedaan naar wat gezond gedrag is en welk
verband dit heeft met psychische ontregeling. Vervolgens is gezocht naar passende leefstijlinterventies, de
risico’s en waarom leefstijlinterventies bij korte opnames helpend zouden kunnen zijn. In het praktijkonderzoek is
een enquête afgenomen bij twaalf begeleiders en drie behandelaren om erachter te komen hoe zij tegen
gezondheidsbevordering en hun rol hierin aankijken. Om meer verdieping te vinden in de antwoorden van de
enquête, zijn twee begeleiders geïnterviewd.
Opvallend resultaat vanuit het literatuuronderzoek was dat psychische ontregeling niet zozeer vanuit een erfelijk
component of slechte leefstijl ontstaan, maar vanuit stress. De oorzaak van deze stress kan een gemis aan
weerstand zijn door ongezonde leefstijl, maar heeft ook andere oorzaken, zoals onvoorspelbaarheid. Stress kan
ervoor zorgen dat een psychische kwetsbaar iemand psychotische belevingen krijgt. Psychische kwetsbaarheid is
wel erfelijk. Een ander opvallend resultaat is dat behandelaren zich vaak richten op de klacht en niet op de
oorzaak, zodat een patiënt gemakkelijk terugvalt in oud gedrag. Als laatste wijst literatuuronderzoek uit dat EPA-
patiënten bij korte opnames extra prikkels toegediend moeten krijgen in de vorm van zinvolle dagbesteding, in
plaats van prikkels weg te nemen. Dit werkt de-escalerend. Uit het praktijkonderzoek bleek dat ondanks de
begeleiders vinden dat leefstijlbevordering een onderdeel is van hun werkzaamheden, zij toch gemiddeld het
cijfer 5 geven wanneer het gaat om de praktische uitvoering daarvan. Alle medewerkers hebben ideeën wat
onder leefstijlbevordering geschaard kan worden, maar toch komen de ideeën niet samen in de dagelijkse
uitvoer.
Uit het onderzoek kan worden geconcludeerd dat voorspelbaarheid en regelmaat, in de vorm van een dag-
structuur voor zowel de patiënt als de begeleider het meest helpend is. Deze structuur geeft de duidelijkheid die
nodig is om stress te voorkomen. Een uniform dagprogramma gevuld met gezonde keuzes en zinvolle activiteiten
die gebruikt kan worden voor iedere EPA-patiënt, waarbij rekening gehouden kan worden zijn actuele psychische
gesteldheid.
2
, Inhoud
Samenvatting:.........................................................................................................................................2
Inleiding:.................................................................................................................................................5
Hoofdstuk 1: Oriëntatie..........................................................................................................................6
1.1 Relevantie praktijkprobleem........................................................................................................6
1.2 Visgraatmodel:..............................................................................................................................7
1.3 Probleemomschrijving..................................................................................................................8
1.4 Doelstelling...................................................................................................................................8
Hoofdstuk 2: Het onderzoek...................................................................................................................9
2.1 Onderzoeksopzet..........................................................................................................................9
2.2 Literatuuronderzoek.......................................................................................................................11
2.2.1 Wat is gezond gedrag:.............................................................................................................11
2.2.2 Wat is het verband tussen ongezonde leefstijl en psychische ontregeling:.............................11
2.2.3 Wat zijn de risico’s van leefstijlinterventies:............................................................................12
2.2.4 Wat hebben begeleiders nodig om leefstijl te bevorderen:....................................................12
2.2.5 Het effect van leefstijlinterventies bij korte opnames bij mensen met EPA............................12
2.3 praktijkonderzoek...........................................................................................................................12
2.3.1 Enquête zorgmedewerkers......................................................................................................13
2.3.2 Uitkomsten zorgmedewerkers.................................................................................................13
2.3.3. Enquête disciplines.................................................................................................................13
2.3.4 Uitkomsten disciplines.............................................................................................................13
2.3.5 Interviews................................................................................................................................13
Hoofdstuk 3: Conclusies en aanbevelingen..........................................................................................14
3.1 Knelpunten vanuit verschillende perspectieven.........................................................................14
3.2 Samenhang met organisatieontwikkelingen...............................................................................14
3.3 Samenhang met landelijke ontwikkelingen................................................................................15
3.4 Huidige proces van zorgverlening...............................................................................................15
3.5 Conclusie vanuit literatuur- en praktijkonderzoek......................................................................15
3.6 Wenselijke situatie......................................................................................................................15
3.7 Aanbeveling................................................................................................................................15
3.8 SWOT-analyse.............................................................................................................................15
Hoofdstuk 4: Innovatieproces...............................................................................................................16
4.1 Innovatie.....................................................................................................................................16
4.2 Projectgrenzen en randvoorwaarden.........................................................................................16
3
de praktijk
10-1-2023
De basis
Module: Innoveren in de praktijk.
Afstuderen Ba HBOV (OHBOV18)
Naam: Jasper Visser
Studentnummer: 471916
Klasnummer: DVK1PSz
E-mailadres:
School: Saxion Hogeschool, Deventer
Leerjaar: 2022/2023
Docent:
Studiecoach:
Inleverdatum: 10-01-2023
Aantal woorden: 6000
, Voorwoord:
Voor u ligt het innovatieverslag dat uitgevoerd is als onderdeel van de afstudeermodule van de opleiding hbo-
verpleegkunde. In dit verslag is een ‘nieuwe’ innovatieve oplossing gegeven voor een probleem waar je als mens,
en zeker wanneer je psychisch kwetsbaar bent, tegenaan loopt. Hoe zorg je ervoor dat je gezond leeft en waarom
zou je dat doen? Terwijl er zoveel verleidingen op de loer liggen.
Dit verslag met als titel: “De Basis” gaat over het fundament van het leven, wat zou je minimaal moeten doen om
structuur en zinvolheid in je leven te voelen. De basis is hetgeen wat je vaak meekrijgt in je opvoeding in de vorm
van rust, regelmaat en reinheid. Deze titel heeft voor mij ook nog een bredere betekenis. Die basis die zorgt voor
een gezond leven is voor mij ook een manier om mij spiritueel te voeden. Dit is namelijk de naam van de kerk
waar ik wekelijks mijn eigen kracht vandaan haal.
Als vierdejaars hbo-v student heb ik de afgelopen jaren veel geleerd over alle vormen van zorg. Ik heb ervaring
opgedaan in de ouderenzorg, de ouderenpsychiatrie, de gehandicaptenzorg en de forensische (crisis) psychiatrie.
Opvallend was dat al deze vormen van zorg verenigd werden door structuur en voorspelbaarheid.
Voorspelbaarheid wat in combinatie met nabijheid volgens Universiteit Leiden (z.d.) zorgt voor veiligheid. Deze
veiligheid is een basale menselijke behoefte, iets wat nodig is om te ontwikkelen (Noordenburg, 2022).
Ik wil graag alle collega’s en cliënten bedanken die ik in de afgelopen 10 jaar van zorg ben tegengekomen. Ik heb
zo ongelofelijk veel van jullie mogen leren, zowel op professioneel als menselijk vlak.
Voor dit product zou ik graag in het bijzonder …. willen bedanken. Zij hebben mij geholpen om het stapje extra te
doen in het overstijgend denken, meer diepgang te vinden in de voorbijkomende thema’s en achter mij te staan
wanneer ik het lastig had.
Mijn naam is … en ik wens u veel plezier met het lezen van mijn eindproduct.
Deventer, 23 december 2022
1
,Samenvatting:
Het onderwerp leefstijl is actueel binnen de psychiatrie. De opgenomen psychiatrische patiënt heeft regelmatig
een ongezonde leefstijl, wat ervoor kan zorgen dat hij onprettig in zijn vel zit. Het is daarom aan de begeleiding
om de patiënt gezonde handvatten aan te reiken. Echter ziet men in de praktijk dat iedereen anders aankijkt naar
wat nou eigenlijk een gezonde leefstijl is. Het doel van dit onderzoek is om manier te vinden dat de medewerkers
een uniforme structuur hanteren en de EPA-patiënt, ondanks de korte opname, gezonde leefstijlinterventies
ontvangt.
Doormiddel van kwalitatief explorerend literatuur- en praktijkonderzoek, in de vorm van enquêtes en interviews is
de informatie ingewonnen. In het literatuuronderzoek is onderzoek gedaan naar wat gezond gedrag is en welk
verband dit heeft met psychische ontregeling. Vervolgens is gezocht naar passende leefstijlinterventies, de
risico’s en waarom leefstijlinterventies bij korte opnames helpend zouden kunnen zijn. In het praktijkonderzoek is
een enquête afgenomen bij twaalf begeleiders en drie behandelaren om erachter te komen hoe zij tegen
gezondheidsbevordering en hun rol hierin aankijken. Om meer verdieping te vinden in de antwoorden van de
enquête, zijn twee begeleiders geïnterviewd.
Opvallend resultaat vanuit het literatuuronderzoek was dat psychische ontregeling niet zozeer vanuit een erfelijk
component of slechte leefstijl ontstaan, maar vanuit stress. De oorzaak van deze stress kan een gemis aan
weerstand zijn door ongezonde leefstijl, maar heeft ook andere oorzaken, zoals onvoorspelbaarheid. Stress kan
ervoor zorgen dat een psychische kwetsbaar iemand psychotische belevingen krijgt. Psychische kwetsbaarheid is
wel erfelijk. Een ander opvallend resultaat is dat behandelaren zich vaak richten op de klacht en niet op de
oorzaak, zodat een patiënt gemakkelijk terugvalt in oud gedrag. Als laatste wijst literatuuronderzoek uit dat EPA-
patiënten bij korte opnames extra prikkels toegediend moeten krijgen in de vorm van zinvolle dagbesteding, in
plaats van prikkels weg te nemen. Dit werkt de-escalerend. Uit het praktijkonderzoek bleek dat ondanks de
begeleiders vinden dat leefstijlbevordering een onderdeel is van hun werkzaamheden, zij toch gemiddeld het
cijfer 5 geven wanneer het gaat om de praktische uitvoering daarvan. Alle medewerkers hebben ideeën wat
onder leefstijlbevordering geschaard kan worden, maar toch komen de ideeën niet samen in de dagelijkse
uitvoer.
Uit het onderzoek kan worden geconcludeerd dat voorspelbaarheid en regelmaat, in de vorm van een dag-
structuur voor zowel de patiënt als de begeleider het meest helpend is. Deze structuur geeft de duidelijkheid die
nodig is om stress te voorkomen. Een uniform dagprogramma gevuld met gezonde keuzes en zinvolle activiteiten
die gebruikt kan worden voor iedere EPA-patiënt, waarbij rekening gehouden kan worden zijn actuele psychische
gesteldheid.
2
, Inhoud
Samenvatting:.........................................................................................................................................2
Inleiding:.................................................................................................................................................5
Hoofdstuk 1: Oriëntatie..........................................................................................................................6
1.1 Relevantie praktijkprobleem........................................................................................................6
1.2 Visgraatmodel:..............................................................................................................................7
1.3 Probleemomschrijving..................................................................................................................8
1.4 Doelstelling...................................................................................................................................8
Hoofdstuk 2: Het onderzoek...................................................................................................................9
2.1 Onderzoeksopzet..........................................................................................................................9
2.2 Literatuuronderzoek.......................................................................................................................11
2.2.1 Wat is gezond gedrag:.............................................................................................................11
2.2.2 Wat is het verband tussen ongezonde leefstijl en psychische ontregeling:.............................11
2.2.3 Wat zijn de risico’s van leefstijlinterventies:............................................................................12
2.2.4 Wat hebben begeleiders nodig om leefstijl te bevorderen:....................................................12
2.2.5 Het effect van leefstijlinterventies bij korte opnames bij mensen met EPA............................12
2.3 praktijkonderzoek...........................................................................................................................12
2.3.1 Enquête zorgmedewerkers......................................................................................................13
2.3.2 Uitkomsten zorgmedewerkers.................................................................................................13
2.3.3. Enquête disciplines.................................................................................................................13
2.3.4 Uitkomsten disciplines.............................................................................................................13
2.3.5 Interviews................................................................................................................................13
Hoofdstuk 3: Conclusies en aanbevelingen..........................................................................................14
3.1 Knelpunten vanuit verschillende perspectieven.........................................................................14
3.2 Samenhang met organisatieontwikkelingen...............................................................................14
3.3 Samenhang met landelijke ontwikkelingen................................................................................15
3.4 Huidige proces van zorgverlening...............................................................................................15
3.5 Conclusie vanuit literatuur- en praktijkonderzoek......................................................................15
3.6 Wenselijke situatie......................................................................................................................15
3.7 Aanbeveling................................................................................................................................15
3.8 SWOT-analyse.............................................................................................................................15
Hoofdstuk 4: Innovatieproces...............................................................................................................16
4.1 Innovatie.....................................................................................................................................16
4.2 Projectgrenzen en randvoorwaarden.........................................................................................16
3
