Parasitologie (1)
Inleiding
Belang van parasitaire infecties
- Voorbeelden:
└ Malaria > 200 miljoen zieken per jaar
└ Slaapziekte > 3000 gevallen per jaar
└ Schistosoma > 250 miljoen mensen geïnfecteerd
└ Ascaris > 1 miljard mensen geïnfecteerd
- Vooral in ontwikkelingslanden → hygiënische omstandigheden belangrijk
- Sommige parasieten komen ook in Westerse wereld voor
- Sommige parasieten zijn opportunisten → infecteren vooral mensen met onderdrukte
immuniteit zoals AIDS patiënten en bij transplantatie
Parasitisme = vorm van symbiose waarbij één van de partners afhankelijk is van andere ivm
nutriënten, protectie enz
└ Hierbij geniet de parasiet van deze vorm van samenleving, terwijl het schadelijk is voor de
gastheer
- Ectoparasieten
- Endoparasieten
└ Protozoa = eencellige eukaryoten zonder celwand
└ Heminthes = wormen
Protozoa: onderverdeling gedeeltelijk gebaseerd op voortbewegingswijze
- Amboebidae → amoeboide voortbeweging met pseudopodium
- Mastigophora → flagellaten
└ Giardia
└ Leishmania
└ Trypanosoma
- Apicomplexa → aanwezigheid van apicaal complex voor cel-invasie
└ Plasmodium
└ Toxoplasma
- Ciliophora → cilia zijn miniatuur flagellen
└ Paramecium = pantoffeldiertje (leeft in water)
└ Balantidium coli = intestinale infectie, kan diarree veroorzaken & kan ernstig zijn bij
immunosuppressie
- Microsporidia → worden tegenwoordig bij fungi ondergebracht & geen mitochondrium
,Amboebae
- Voortbeweging: pseudopodium
- Onderscheid tussen soorten gebaseerd op morfologie kern & chromatoidal bars
- Cytoplasma opgedeeld in 2 zones:
└ Binnenste zone = plasmasol (vloeibare vorm cytoplasma)
└ Buitenste zone = plasmagel (dikke gelei-achtige laag)
→ Plasmasol wordt omgezet in plasmagel aan voorkant door polymerisatie van het
cytoskelet & plasmagel wordt omgezet in plasmasol aan achterkant
→ Uitstulpsel kan zich hechten aan substraat en zich voorttrekken
→ Cel kan zich voortbewegen
ENTAMOEBA HISTOLYTICA
- Celkern = fietswiel-vormig
- Vormt cysten die goed tegen ongunstige omstandigheden kunnen
- Cosmopoliet ook in Westerse wereld, vooral in dichtbevolkte gebieden
- Transmissie via cysten in faeces → hygiëne!
└ Cysten overleven in darmkanaal van vliegen en kakkerlakken
- Luminale amboebiasis = asymptomatisch maar wel infectieus (productie cysten)
1) Cyste wordt oraal opgenomen
2) Cyste wordt geactiveerd door lage pH van maag
3) Parasiet komt uit cyste in darm en voedt zich met darminhoud
4) Parasiet vermenigvuldigt → trofozoiet (cel die eet en groeit)
5) Parasieten vormen terug cysten die naar buiten gaan via faeces
,- Invasieve amoebiasis
└ Pathologisch
└ Weinig infectieus: meestal worden geen cysten geproduceerd
└ Trophozoiet bindt op suikers op mucosa en produceert proteasen oa histolysine
→ Histolysine: invasie van submucosaal weefsel → ulceratie
└ Eventueel via portaalbloed naar lever → hepatische amoebiase & hepatitis
└ Secundaire amoebiase: longen, hersenen, gonaden, hart, huid …
1) Trofozoiets bindt op suikers op darmmucosa
2) Parasiet produceert proteasen
3) Darmwand wordt geperforeerd
4) Parasiet komt in submucosaal weefsel
5) Ulceratie
- E. dispar = morfologisch identiek
└ Niet pathologisch
└ Veel voorkomend
- E. hartmanni, E.coli, E.polecki, E.gingivalis, Iodamoeba, bütschlii, Endolimax nana
└ Niet pathogeen
- Vrijblijvende pathogene amoebae
└ Leven in zoet water & in aarde
└ Zeldzaam
└ Naegleria fowleri
→ Veroorzaakt primary amoebic meningoencephalitis
→ Infectie via neus of mond
→ Amoeben in hersenweefsel en CSF
→ Meestal lethaal
, Intestinale flagellaten
GIARDIA LAMBIA
- Trofozoieten zitten vastgehecht in duodenum en galkanaal
- Grote adhesieve schijf zorgt voor vasthechting aan epitheelcellen
- Flagellen om te zwemmen in lumen
- Vermenigvuldiging door longitudinale splitsing
- Cysten met 4 kernen en resten van flagellen worden gevormd in colon
- Komt veel voor, cosmopoliet → 23% van toeristen in Rusland
- Wellicht ook in allerlei dieren
- Levenscyclus:
1) Cysten worden oraal opgenomen
2) Activatie door lage pH in maag
3) Parasiet komt eruit in de darmen
4) Proliferatie
5) Nieuwe cysten worden gevormd
- Meestal massieve infecties
- Kinderen zijn gevoelig
- Hygiëne erg belangrijk
Hemoflagellaten
- Flagellaten die in bloed voorkomen
- 4 morfologische vormen
1. Amastigoot
└ Heel korte, niet functionele flagel
2. Promastigoot
└ Voortbeweging met flagel voorop
3. Epimastigoot
└ Flagel ontspringt middenin de langwerpige cel na de kern en is verbonden
met de rest van de cel via undulerend membraan
4. Trypomastigoot
└ Flagel ontspringt voor de kern en loopt over de volledige lengte van de cel
Inleiding
Belang van parasitaire infecties
- Voorbeelden:
└ Malaria > 200 miljoen zieken per jaar
└ Slaapziekte > 3000 gevallen per jaar
└ Schistosoma > 250 miljoen mensen geïnfecteerd
└ Ascaris > 1 miljard mensen geïnfecteerd
- Vooral in ontwikkelingslanden → hygiënische omstandigheden belangrijk
- Sommige parasieten komen ook in Westerse wereld voor
- Sommige parasieten zijn opportunisten → infecteren vooral mensen met onderdrukte
immuniteit zoals AIDS patiënten en bij transplantatie
Parasitisme = vorm van symbiose waarbij één van de partners afhankelijk is van andere ivm
nutriënten, protectie enz
└ Hierbij geniet de parasiet van deze vorm van samenleving, terwijl het schadelijk is voor de
gastheer
- Ectoparasieten
- Endoparasieten
└ Protozoa = eencellige eukaryoten zonder celwand
└ Heminthes = wormen
Protozoa: onderverdeling gedeeltelijk gebaseerd op voortbewegingswijze
- Amboebidae → amoeboide voortbeweging met pseudopodium
- Mastigophora → flagellaten
└ Giardia
└ Leishmania
└ Trypanosoma
- Apicomplexa → aanwezigheid van apicaal complex voor cel-invasie
└ Plasmodium
└ Toxoplasma
- Ciliophora → cilia zijn miniatuur flagellen
└ Paramecium = pantoffeldiertje (leeft in water)
└ Balantidium coli = intestinale infectie, kan diarree veroorzaken & kan ernstig zijn bij
immunosuppressie
- Microsporidia → worden tegenwoordig bij fungi ondergebracht & geen mitochondrium
,Amboebae
- Voortbeweging: pseudopodium
- Onderscheid tussen soorten gebaseerd op morfologie kern & chromatoidal bars
- Cytoplasma opgedeeld in 2 zones:
└ Binnenste zone = plasmasol (vloeibare vorm cytoplasma)
└ Buitenste zone = plasmagel (dikke gelei-achtige laag)
→ Plasmasol wordt omgezet in plasmagel aan voorkant door polymerisatie van het
cytoskelet & plasmagel wordt omgezet in plasmasol aan achterkant
→ Uitstulpsel kan zich hechten aan substraat en zich voorttrekken
→ Cel kan zich voortbewegen
ENTAMOEBA HISTOLYTICA
- Celkern = fietswiel-vormig
- Vormt cysten die goed tegen ongunstige omstandigheden kunnen
- Cosmopoliet ook in Westerse wereld, vooral in dichtbevolkte gebieden
- Transmissie via cysten in faeces → hygiëne!
└ Cysten overleven in darmkanaal van vliegen en kakkerlakken
- Luminale amboebiasis = asymptomatisch maar wel infectieus (productie cysten)
1) Cyste wordt oraal opgenomen
2) Cyste wordt geactiveerd door lage pH van maag
3) Parasiet komt uit cyste in darm en voedt zich met darminhoud
4) Parasiet vermenigvuldigt → trofozoiet (cel die eet en groeit)
5) Parasieten vormen terug cysten die naar buiten gaan via faeces
,- Invasieve amoebiasis
└ Pathologisch
└ Weinig infectieus: meestal worden geen cysten geproduceerd
└ Trophozoiet bindt op suikers op mucosa en produceert proteasen oa histolysine
→ Histolysine: invasie van submucosaal weefsel → ulceratie
└ Eventueel via portaalbloed naar lever → hepatische amoebiase & hepatitis
└ Secundaire amoebiase: longen, hersenen, gonaden, hart, huid …
1) Trofozoiets bindt op suikers op darmmucosa
2) Parasiet produceert proteasen
3) Darmwand wordt geperforeerd
4) Parasiet komt in submucosaal weefsel
5) Ulceratie
- E. dispar = morfologisch identiek
└ Niet pathologisch
└ Veel voorkomend
- E. hartmanni, E.coli, E.polecki, E.gingivalis, Iodamoeba, bütschlii, Endolimax nana
└ Niet pathogeen
- Vrijblijvende pathogene amoebae
└ Leven in zoet water & in aarde
└ Zeldzaam
└ Naegleria fowleri
→ Veroorzaakt primary amoebic meningoencephalitis
→ Infectie via neus of mond
→ Amoeben in hersenweefsel en CSF
→ Meestal lethaal
, Intestinale flagellaten
GIARDIA LAMBIA
- Trofozoieten zitten vastgehecht in duodenum en galkanaal
- Grote adhesieve schijf zorgt voor vasthechting aan epitheelcellen
- Flagellen om te zwemmen in lumen
- Vermenigvuldiging door longitudinale splitsing
- Cysten met 4 kernen en resten van flagellen worden gevormd in colon
- Komt veel voor, cosmopoliet → 23% van toeristen in Rusland
- Wellicht ook in allerlei dieren
- Levenscyclus:
1) Cysten worden oraal opgenomen
2) Activatie door lage pH in maag
3) Parasiet komt eruit in de darmen
4) Proliferatie
5) Nieuwe cysten worden gevormd
- Meestal massieve infecties
- Kinderen zijn gevoelig
- Hygiëne erg belangrijk
Hemoflagellaten
- Flagellaten die in bloed voorkomen
- 4 morfologische vormen
1. Amastigoot
└ Heel korte, niet functionele flagel
2. Promastigoot
└ Voortbeweging met flagel voorop
3. Epimastigoot
└ Flagel ontspringt middenin de langwerpige cel na de kern en is verbonden
met de rest van de cel via undulerend membraan
4. Trypomastigoot
└ Flagel ontspringt voor de kern en loopt over de volledige lengte van de cel
