1 Therapeutische relatie
Alleen al de aanwezigheid van de therapeut zorgt voor een remmende, vervlakkende of helende
invloed op de cliënt, daarom is therapeutische relatie enorm belangrijk
Carl Rogers ziet de relatie zowel als noodzakelijke voedingsbodem voor het bewerkstelligen
van een veranderingsproces, alsook als het cruciale medium (= het centrale gebeuren
waardoor verandering in de cliënt wordt bewerkt) om verandering teweeg te brengen
Karakteristieken van therapeut volgens Carl Rogers:
- Therapeut is ondubbelzinnig en waarachtig aanwezig
- Cliënt moet therapeut als metgezel beleven, die hem tracht te begrijpen en helpt uiten
wat hijzelf slechts aarzelend en omzichtig durft benaderen
- Cliënt moet veilig gevoel hebben dat hij als mens met een eigenwaarde gerespecteerd en
aanvaard wordt
De therapeutische relatie is een middel om scheefgegroeide verhoudingen te herstellen en om de
cliënt een interpersoonlijke ruimte aan te bieden waarin zijn wordingsproces opnieuw op gang komt
De drie therapeutische grondhoudingen (echtheid, empathie en onvoorwaardelijk respect) zijn
zijnswijzen en niet zomaar technieken die therapeut aanwendt
Therapeutisch gesprek is belangrijk voor het nieuw ervaren, zowel in de relatie met de therapeut als
in de relatie tot zichzelf (dus therapeutisch gesprek is niet zozeer het spreken over ervaringen)
dit nieuw ervaren is het gevolg van nieuwe omgangswijzen die de cliënt in de relatie met de
therapeut ondervindt en in de relatie met zichzelf leert ontwikkelen
1.1 Echtheid
De uitstraling van een therapeut is zichtbaar (als cliënt stopt verder te gaan bij therapeut, wordt er
veel verwezen naar de uitstraling of persoonlijke kenmerken van de therapeut); het zijn de innerlijke
motieven van de therapeut die bepalend zijn voor de gebruikte interactionele stijl van de therapeut
Als therapeut is het belangrijk om in contact te komen met de eigen onderliggende ervaringsstroom,
want pas vanaf dan kan men een levendige en persoonlijke aanwezigheid bieden ten opzichte van
anderen; we moeten onszelf als instrument leren kennen
Een therapeut die goed in contact is met de eigen ervaringsstroom, brengt energie in de relatie
die stimulerend is voor het groeiproces van de cliënt
We spreken bij “echtheid” over een dubbele gelaagdheid:
- Onderste laag:
= onderliggende ervaringsstroom (die altijd aanwezig is), die fungeert als bodem waarop de
reacties van de cliënt terechtkomen
, - Bovenste laag:
= heeft betrekking op de interactie van de therapeut met een bepaalde cliënt
Verder zijn er twee fasen/componenten te onderscheiden in echtheid:
1) Congruentie
- therapeut is goed in contact met zichzelf
- therapeut kan zijn onderliggende ervaringsstroom doorvoelen (onderste laag)
- therapeut is in staat te onderkennen wat er in hem bewogen wordt in relatie tot een
bepaalde cliënt (bovenste laag)
2) Transparantie
= therapeut drukt uit wat in hemzelf leeft
De echtheid van de therapeut, samen met de componenten congruentie en transparantie, is
enerzijds voelbaar voor de cliënt, waarbij de cliënt ervaart dat therapeut oprechte aandacht heeft, en
is anderzijds onopgemerkt aanwezig als grondhouding (‘gedisciplineerde spontaniteit’)
1.1.1 Vormen van onechtheid
gedrag/uitingen en innerlijke gedachten/gevoelens niet in overeenstemming (bv. “ik vind het
naar dat je dit hebt meegemaakt” terwijl je dit eigenlijk niet meent)
Oppervlakkigheid (bv cliënt vraag “hoe was je vakantie?” en therapeut antwoordt “goed” terwijl
het eigenlijk geen fijne vakantie was)
Wijsmaken
Therapeut maakt zichzelf iets wijs door uiterlijke redenen aan te geven voor iets wat in feite
met hemzelf te maken heeft
Iets in belang doen van cliënt, terwijl het eigenlijk voor het eigenbelang is
Verbergen van bewuste hier-en-nu-gevoelens die dat moment belangrijk zijn, de therapeut
weigert als het ware om doorzichtig te zijn voor de cliënt op een moment dat de cliënt daar baat
Alleen al de aanwezigheid van de therapeut zorgt voor een remmende, vervlakkende of helende
invloed op de cliënt, daarom is therapeutische relatie enorm belangrijk
Carl Rogers ziet de relatie zowel als noodzakelijke voedingsbodem voor het bewerkstelligen
van een veranderingsproces, alsook als het cruciale medium (= het centrale gebeuren
waardoor verandering in de cliënt wordt bewerkt) om verandering teweeg te brengen
Karakteristieken van therapeut volgens Carl Rogers:
- Therapeut is ondubbelzinnig en waarachtig aanwezig
- Cliënt moet therapeut als metgezel beleven, die hem tracht te begrijpen en helpt uiten
wat hijzelf slechts aarzelend en omzichtig durft benaderen
- Cliënt moet veilig gevoel hebben dat hij als mens met een eigenwaarde gerespecteerd en
aanvaard wordt
De therapeutische relatie is een middel om scheefgegroeide verhoudingen te herstellen en om de
cliënt een interpersoonlijke ruimte aan te bieden waarin zijn wordingsproces opnieuw op gang komt
De drie therapeutische grondhoudingen (echtheid, empathie en onvoorwaardelijk respect) zijn
zijnswijzen en niet zomaar technieken die therapeut aanwendt
Therapeutisch gesprek is belangrijk voor het nieuw ervaren, zowel in de relatie met de therapeut als
in de relatie tot zichzelf (dus therapeutisch gesprek is niet zozeer het spreken over ervaringen)
dit nieuw ervaren is het gevolg van nieuwe omgangswijzen die de cliënt in de relatie met de
therapeut ondervindt en in de relatie met zichzelf leert ontwikkelen
1.1 Echtheid
De uitstraling van een therapeut is zichtbaar (als cliënt stopt verder te gaan bij therapeut, wordt er
veel verwezen naar de uitstraling of persoonlijke kenmerken van de therapeut); het zijn de innerlijke
motieven van de therapeut die bepalend zijn voor de gebruikte interactionele stijl van de therapeut
Als therapeut is het belangrijk om in contact te komen met de eigen onderliggende ervaringsstroom,
want pas vanaf dan kan men een levendige en persoonlijke aanwezigheid bieden ten opzichte van
anderen; we moeten onszelf als instrument leren kennen
Een therapeut die goed in contact is met de eigen ervaringsstroom, brengt energie in de relatie
die stimulerend is voor het groeiproces van de cliënt
We spreken bij “echtheid” over een dubbele gelaagdheid:
- Onderste laag:
= onderliggende ervaringsstroom (die altijd aanwezig is), die fungeert als bodem waarop de
reacties van de cliënt terechtkomen
, - Bovenste laag:
= heeft betrekking op de interactie van de therapeut met een bepaalde cliënt
Verder zijn er twee fasen/componenten te onderscheiden in echtheid:
1) Congruentie
- therapeut is goed in contact met zichzelf
- therapeut kan zijn onderliggende ervaringsstroom doorvoelen (onderste laag)
- therapeut is in staat te onderkennen wat er in hem bewogen wordt in relatie tot een
bepaalde cliënt (bovenste laag)
2) Transparantie
= therapeut drukt uit wat in hemzelf leeft
De echtheid van de therapeut, samen met de componenten congruentie en transparantie, is
enerzijds voelbaar voor de cliënt, waarbij de cliënt ervaart dat therapeut oprechte aandacht heeft, en
is anderzijds onopgemerkt aanwezig als grondhouding (‘gedisciplineerde spontaniteit’)
1.1.1 Vormen van onechtheid
gedrag/uitingen en innerlijke gedachten/gevoelens niet in overeenstemming (bv. “ik vind het
naar dat je dit hebt meegemaakt” terwijl je dit eigenlijk niet meent)
Oppervlakkigheid (bv cliënt vraag “hoe was je vakantie?” en therapeut antwoordt “goed” terwijl
het eigenlijk geen fijne vakantie was)
Wijsmaken
Therapeut maakt zichzelf iets wijs door uiterlijke redenen aan te geven voor iets wat in feite
met hemzelf te maken heeft
Iets in belang doen van cliënt, terwijl het eigenlijk voor het eigenbelang is
Verbergen van bewuste hier-en-nu-gevoelens die dat moment belangrijk zijn, de therapeut
weigert als het ware om doorzichtig te zijn voor de cliënt op een moment dat de cliënt daar baat
