Samenvatting Leerstof Gezondheidspsychologie H1 tm H8 + gedragsmodellen

1

,2

, Aantekeningen les 1 & 2

H.1

Wij sturen gedrag aan. Maar wat betekent dan gedrag?

• Wat is (individueel) gedrag:

• B = P x E (Behaviour = Person x Environment)

oversteekplaats, rood licht.

• Wat is maatschappelijk (sociaal-cultureel) gedrag:

• Bm = Pm x Em (Behaviour = Person x Environment)

(Lewin)

m = massa, grote hoeveelheden

• Em: de optelsom van alle omgevingsfactoren → CULTUUR

Cultuur is beïnvloedbaar en wordt gemanaged




1. Individueel gedrag
2. Maatschappelijk gedrag (sociaal cultureel)
Omgevingsfactor groot deel, hier kan je invloed op uitoefenen.
3. Cultuur is beïnvloedbaar


Gezondheidspsychologie;

• De studie van gezondheid, ziekte en (persoonlijke en professionele) gezondheidszorg.

• Het doel is om het gedrag omtrent ziekte en gezondheid te begrijpen, te verklaren en zo
mogelijk te voorspellen,

• opdat effectieve interventies kunnen worden ontwikkeld om lichamelijke en emotionele
schade van riskant gedrag en ziekte te reduceren.



4. Je persoonlijkheid beinvloed je gedrag. Dat is aangeboren door je omgeving.


Sociaal economische verschillen in (on)gezond gedrag en de rol van de omgeving.

1. Zorgen om bv de gasrekening, dat heeft direct invloed op onze persoonlijkheid -> bijv.
depressief.
2. We leven het beste tussen de mensen, we zijn kuddedieren.
3. Een vertrouwensband hebben is belangrijk.
4. Ongezond gedrag is hoger in lagere sociale emotionele groepen dan in hogere sociale
emotionele groepen.
5. In een maatschappij leven waar de een meer last heeft dan de ander.



3

, Een rol van de omgeving -> een sterke samenhang vertoont de sociale en fysieke omgeving
waarin mensen geboren worden en opgroeien.

• Sociaal-economische verschillen in ongezond gedrag

• Voor een verklaring moet aan twee voorwaarden worden voldaan:

1. Een relatie met het gedrag

2. Vaker voorkomen in lagere sociaal-economische groepen

Ad 1: kenmerken van de omgeving en het gedrag moeten specifiek worden gemeten

Ad 2: de omgeving van lagere sociaal-economische groepen is niet altijd ongunstiger voor gezond
gedrag



Samenvatting bewegen;

• De aantrekkelijkheid en (in mindere mate) veiligheid van de omgeving dragen bij aan sociaal-
economische verschillen in wandelen en sporten

• Sociale cohesie en het sociale netwerk in de buurt dragen eveneens bij aan sociaal-
economische verschillen in sporten;

• Er is nog onvoldoende duidelijk over de exacte rol van voorzieningen voor bewegen:
nabijheid van voorzieningen lijkt belangrijk (met name voor inactieve mensen?), maar
mogelijk is de spreiding van voorzieningen niet altijd in het nadeel van lagere sociaal-
economische groepen

Invloedsferen -> roken -> sociale druk -> stoer, meelopen

Beweging/voeding -> sportieve ouders -> thuis situatie is bepalend

Groente en fruit bijvoorbeeld niet kunnen betalen.



Samenvatting groente en fruit;

• De bereikbaarheid, variëteit, en prijs van groente en fruit speelt in onze studie geen rol in de
verklaring van sociaal- economische verschillen in groente en fruit consumptie

• Dit komt ondermeer omdat deze kenmerken niet ongunstiger zijn voor mensen uit lagere
sociaal-economische groepen, zoals buitenlands (Amerikaans onderzoek) wel aantoont



Samenvatting roken;

• Sociaal-economische verschillen in roken ontstaan mede omdat mensen uit lagere sociaal-
economische groepen, ondanks gelijke intenties tot stoppen tussen sociaal-economische
groepen, minder vaak stoppen

• Elementen uit de omgeving spelen een kleine rol in de verklaring van sociaal-economische
verschillen in roken, mogelijk als onderdeel van een breed scala aan stressoren op
verschillende niveaus

4