Hoorcolleges Reflectie op Gezondheidswetenschappen - Wetenschapsfilosofie

Reflectie op Gezondheidswetenschappen:
Wetenschapsfilosofie:
Hoorcollege 1:
Wetenschap: descriptief – normatief:

- Descriptief:
 Wat is er gebeurd?
 Hoe is iets tot stand gekomen?
 Hoe is theorie Q uit theorie P voortgekomen?
- Normatief:
 Wat is een goede theorie?
 Hoe is wetenschappelijke kennis te rechtvaardigen?
 Onderscheid echte kennis versus pseudo kennis?
 Wat is een adequate wetenschappelijke verklaring?

Wetenschap is soms een grillig proces.

Wat is onderscheidend aan wetenschap?

- Common sense visie:
 Logische afleidingen
 Empirisch vastgestelde feiten
 Theorie gebaseerd op de feiten
 Repliceerbaarheid
 Falsifieerbaarheid
 Normen en waarden doen er niet toe
 Geen externe invloeden
 Neutraal bij de vraagstelling
 Onafhankelijk bij de acceptatie
 Maatschappelijk waardenvrij

Ook hier: descriptief – normatief?

- Kloppen de elementen van de common sense visie?
- Descriptief: strookt een element met hoe het in het echt gaat?
- Normatief: is het element een goed en bruikbaar ideaal?

Nog een onderscheid: theorieën/studies – gedrag van wetenschappers:

- Normen kunnen betrekking op wetenschappelijk werk, bijvoorbeeld een theorie of een
bepaalde studie
 Is de theorie consistent?
 Volgt de hypothese uit de theorie?
 Zijn de conclusies toetsbaar? Weerlegbaar?
 Enzovoort
- Of op gedrag van de wetenschappers
 Hebben ze de feiten netjes opgeschreven?
 Hebben ze hun resultaten netjes gedeeld?
 Hebben ze zich onafhankelijk opgesteld?
 Zijn ze niet dogmatisch geweest?

,  Enzovoort
-  ethiek in de wetenschap

Ethiek in de wetenschap:

- Robert Merton (1910-2003): Amerikaans socioloog
- The normative structure of science (1942): beschrijft het ethos van de wetenschap
- De CUDOS normen:
 Communism
 Universalism
 Disinterestedness
 Organized Skepticism

Kritiek: John Ziman: place:

- John Ziman (1925-2005): theoretisch natuurkundige
- Real Science: What It Is and What It Means, Cambridge University Press 2000
-  CUDOS slaat niet op industriële en overheids- research labs

Maar de CUDOS normen:

- Kunnen ook normatief worden opgevat:
 Zo is het misschien niet maar zo zou het moeten zijn
-  gedragscode VSNU 2018
-  klachtenregeling VU & VUmc

VSNU gedragscode:

- 5 principes:
 Eerlijkheid en zorgvuldigheid
 Betrouwbaarheid
 Controleerbaarheid
 Onpartijdigheid
 Verantwoordelijkheid
- Uitwerking in 61 normen goede onderzoekspraktijken

Normatieve theorie met betrekking tot wetenschap: empirisme:

- Kennis is gebaseerd op waarnemingen en experiment
- Inductieve methode

Inductie:

- Wetenschap zoekt naar universele wetten van de vorm
 ‘altijd als X, dan Y’
- Inductie: als X zeer vaak en onder veel verschillende omstandigheden waargenomen is; en als
X steeds samen met Y optrad, dan is de conclusie ‘altijd als X, dan Y’ gerechtvaardigd

Logisch positivisme:

- Bakermat moderne wetenschapsfilosofie
- Gezelschap geleerden die de wereld wilden verbeteren
- Wars van hoogdravende speculatieve ideeën en theorieën
- Logica