HOE KUNNEN
HULPVERLENERS VIRTUAL
REALITY GEBRUIKEN BIJ
PATIENTEN MET ACUTE PIJN
Onderzoek Pijn en Afleiding
Minor Pain: the Basics for Health Professionals
Hogeschool Rotterdam
24-01-2022
1
,Inhoudsopgave
Samenvatting .......................................................................................................................................... 3
Summary ................................................................................................................................................. 4
Inleiding ................................................................................................................................................... 5
Doel- en vraagstelling .......................................................................................................................... 6
Methode .................................................................................................................................................. 7
Literatuuronderzoek ........................................................................................................................... 7
Kwalitatief praktijkonderzoek ............................................................................................................. 7
Kwantitatief praktijkonderzoek ........................................................................................................... 8
Resultaten ............................................................................................................................................... 9
Bij welke vormen van acute pijn kan VR toegepast worden? ....................................................... 11
Welke vormen van VR worden er toegepast bij het behandelen van acute pijn? ........................ 11
Welke effecten heeft VR op het ervaren van pijn bij patiënten met acute pijnklachten? ............ 12
Discussie ................................................................................................................................................ 13
Conclusie ............................................................................................................................................... 14
Kennisclip .......................................................................................................................................... 15
Literatuurlijst ......................................................................................................................................... 16
Bijlagen .................................................................................................................................................. 18
Bijlage 1: Zoekstrategie ..................................................................................................................... 18
Bijlage 2: interviewschema’s ............................................................................................................. 20
Bijlage 3: Behoeftepeiling.................................................................................................................. 26
Bijlage 4: Informatiebrief .................................................................................................................. 27
2
, Samenvatting
In Nederland hebben meer dan twee miljoen volwassenen dagelijks pijn. In de niet-medicamenteuze
pijnbehandeling staat afleiding centraal. Er bestaan diverse methoden van afleiding met name bij
chronische pijn. Een van deze methoden is Virtual Reality (VR); een redelijk nieuwe vorm, die steeds
vaker wordt ingezet bij pijn. Omdat weinig literatuur afleiding bij acute pijn beschrijft, is besloten te
onderzoeken hoe hulpverleners virtual reality kunnen gebruiken bij patiënten met acute pijn.
Doel
Het doel van dit onderzoek is inzicht krijgen in de toepasbaarheid en effectiviteit van diverse vormen
van virtual reality therapie bij het behandelen van acute pijn.
Methode
Er is een systematisch literatuuronderzoek uitgevoerd volgens de PRISMA-richtlijn. Met de
zoektermen “Virtual reality OR VR therapy OR VR OR Virtual reality therapy”, “Distraction therapy OR
Distraction”, “Acute pain” en “Pain OR pain management” is gezocht in de medische databanken
Pubmed en Medline. Er is kwalitatief onderzoek uitgevoerd met semigestructureerde interviews met
zorgverleners die ervaring hebben met de toepassing van VR binnen (acute) gezondheidszorg. De
interviews zijn getranscribeerd en in 3 fasen gecodeerd: openlijk, axiaal en selectief. Aanvullend is
een behoeftepeiling gedaan van VR binnen de spoedeisende hulp onder personeel van het St.
Antonius Ziekenhuis. De uitkomsten hiervan zijn in Excel verwerkt.
Resultaat
Doordat er in de 5 artikelen verschillende meetinstrumenten zijn gebruikt en er niet beschreven is
welke vorm van VR-therapie er is gebruikt bij de verschillende pijnbehandelingen, zijn de effecten
van VR-therapie niet eenduidig te meten. Wel is duidelijk geworden dat VR-therapie, door de
afleidende eigenschap, een pijnverminderend effect heeft bij acute pijnklachten.
Conclusie
Virtual Reality is effectief in het verminderen van acute pijn door middel van afleiding. Het kan
gebruikt worden bij diverse pijnlijke medische procedures en bij verschillende lichamelijke klachten,
maar in de literatuur verschillen de effecten van VR-therapy per indicatie en patiëntenpopulatie en
daarom zijn de uitkomsten niet generaliseerbaar op de gehele populatie.
Trefwoorden
• Acute pijn
• Virtual reality (VR)
• Afleiding
• Hulpverleners
• Patiënten
3
HULPVERLENERS VIRTUAL
REALITY GEBRUIKEN BIJ
PATIENTEN MET ACUTE PIJN
Onderzoek Pijn en Afleiding
Minor Pain: the Basics for Health Professionals
Hogeschool Rotterdam
24-01-2022
1
,Inhoudsopgave
Samenvatting .......................................................................................................................................... 3
Summary ................................................................................................................................................. 4
Inleiding ................................................................................................................................................... 5
Doel- en vraagstelling .......................................................................................................................... 6
Methode .................................................................................................................................................. 7
Literatuuronderzoek ........................................................................................................................... 7
Kwalitatief praktijkonderzoek ............................................................................................................. 7
Kwantitatief praktijkonderzoek ........................................................................................................... 8
Resultaten ............................................................................................................................................... 9
Bij welke vormen van acute pijn kan VR toegepast worden? ....................................................... 11
Welke vormen van VR worden er toegepast bij het behandelen van acute pijn? ........................ 11
Welke effecten heeft VR op het ervaren van pijn bij patiënten met acute pijnklachten? ............ 12
Discussie ................................................................................................................................................ 13
Conclusie ............................................................................................................................................... 14
Kennisclip .......................................................................................................................................... 15
Literatuurlijst ......................................................................................................................................... 16
Bijlagen .................................................................................................................................................. 18
Bijlage 1: Zoekstrategie ..................................................................................................................... 18
Bijlage 2: interviewschema’s ............................................................................................................. 20
Bijlage 3: Behoeftepeiling.................................................................................................................. 26
Bijlage 4: Informatiebrief .................................................................................................................. 27
2
, Samenvatting
In Nederland hebben meer dan twee miljoen volwassenen dagelijks pijn. In de niet-medicamenteuze
pijnbehandeling staat afleiding centraal. Er bestaan diverse methoden van afleiding met name bij
chronische pijn. Een van deze methoden is Virtual Reality (VR); een redelijk nieuwe vorm, die steeds
vaker wordt ingezet bij pijn. Omdat weinig literatuur afleiding bij acute pijn beschrijft, is besloten te
onderzoeken hoe hulpverleners virtual reality kunnen gebruiken bij patiënten met acute pijn.
Doel
Het doel van dit onderzoek is inzicht krijgen in de toepasbaarheid en effectiviteit van diverse vormen
van virtual reality therapie bij het behandelen van acute pijn.
Methode
Er is een systematisch literatuuronderzoek uitgevoerd volgens de PRISMA-richtlijn. Met de
zoektermen “Virtual reality OR VR therapy OR VR OR Virtual reality therapy”, “Distraction therapy OR
Distraction”, “Acute pain” en “Pain OR pain management” is gezocht in de medische databanken
Pubmed en Medline. Er is kwalitatief onderzoek uitgevoerd met semigestructureerde interviews met
zorgverleners die ervaring hebben met de toepassing van VR binnen (acute) gezondheidszorg. De
interviews zijn getranscribeerd en in 3 fasen gecodeerd: openlijk, axiaal en selectief. Aanvullend is
een behoeftepeiling gedaan van VR binnen de spoedeisende hulp onder personeel van het St.
Antonius Ziekenhuis. De uitkomsten hiervan zijn in Excel verwerkt.
Resultaat
Doordat er in de 5 artikelen verschillende meetinstrumenten zijn gebruikt en er niet beschreven is
welke vorm van VR-therapie er is gebruikt bij de verschillende pijnbehandelingen, zijn de effecten
van VR-therapie niet eenduidig te meten. Wel is duidelijk geworden dat VR-therapie, door de
afleidende eigenschap, een pijnverminderend effect heeft bij acute pijnklachten.
Conclusie
Virtual Reality is effectief in het verminderen van acute pijn door middel van afleiding. Het kan
gebruikt worden bij diverse pijnlijke medische procedures en bij verschillende lichamelijke klachten,
maar in de literatuur verschillen de effecten van VR-therapy per indicatie en patiëntenpopulatie en
daarom zijn de uitkomsten niet generaliseerbaar op de gehele populatie.
Trefwoorden
• Acute pijn
• Virtual reality (VR)
• Afleiding
• Hulpverleners
• Patiënten
3
