BLOK 1.3: Regulatie & Integratie
I
Casus 5: Waternood
Leerdoel 1: Wat is acuut nierfalen? (pre-renaal, renaal, post-renaal)
Gevolgen van nierfalen (algemeen: vochtretentie, onvoldoende excretie
van afvalstoffen, hyperkaliëmie, metabole acidose)
Acute kidney injury (AKI) is een snelle afname van de nierfunctie (GFR), meestal
binnen enkele dagen. De nieren hebben een belangrijke functie bij de regulatie
van de bloedsamenstelling:
- Verwijderen afvalproducten en overtollige producten
Urea en creatinine zijn afvalproducten die door ultrafiltratie in de
glomerulus in de tubuli terechtkomen. Deze producten worden in de
tubuli deels geresorbeerd: er wordt heel veel urea geresorbeerd, terwijl
er maar een klein beetje creatinine wordt geresorbeerd. Hierdoor is de
BUN:Cr-ratio (verhouding urea: creatinine) in het bloed normaal
gesproken 10-20:1. De BUN-Cr-ratio is een goede diagnostische maat
voor nierfunctie.
, BUN-Cr-ratio door urea- en creatinineresorptie in tubuli
- Reguleren elektrolytenconcentraties in het bloed
FENa+ is het deel van het gefilterde Na+ dat daadwerkelijk in de urine
terechtkomt. Normaal is FENa+ 1-2%
Formule en diagnostiek FENa+ bij AKI
- Reguleren hoeveelheid water in het bloed
De osmolariteit van de geëxcreteerde urine wordt gereguleerd door
ADH-feedback (stimulus is plasmaosmolariteit), RAAS-systeem (via
aldosteron) en sympathisch zenuwstelsel (via NE & E).
- Aanmaak hormonen
RAAS-systeem: juxtaglomerulaire cellen in de afferente arteriole
secreren renine, waardoor de nieren meer Na+ en water gaan
resorberen.
EPO: bij hypoxie produceert de nier EPO (erytropoëtine), dat in het
beenmerg de aanmaak van erytrocyten uit hematopoëtische stamcellen
produceert.
Calcitrol: de nieren zetten inactief vitamine D (uit voeding of zonlicht) om
in de actieve vorm van vitamine D ofwel calcitrol.
, AKI kan onderverdeeld worden in 3 typen:
- Pre-renale AKI: wordt veroorzaakt door een verlaagde blood flow vanuit
de arteria renalis naar de nieren. Verlaagde blood flow kan veroorzaakt
worden door een absolute fluid loss (afname totale lichaamsvolume door
bloedverlies, overgeven, diarree en brandwonden), relative fluid loss
(totale lichaamsvolume blijft gelijk, maar plasmavolume neemt af,
waardoor het bloedvolume afneemt. Door distributieve shock of
hartfalen (bloed hoopt zich op in venen)) of lokaal (blokkade van arteria
renalis door embolus of stenose)
Absolute VS relative fluid loss
Door de verlaagde blood flow is de hydrostatische druk in de glomeruli
lager, waardoor de NFP en dus GFR verlaagd zijn. Door de lagere GFR
wordt er minder bloedvolume/minuut gefilterd en neemt het
urinevolume af (= oligurie). Ook worden minder urea en creatinine uit
het bloed gefilterd in de glomeruli, waardoor deze zich ophopen in het
bloed. Deze ophoping van stikstofbevattende verbindingen in het bloed
heet azotemie.
I
Casus 5: Waternood
Leerdoel 1: Wat is acuut nierfalen? (pre-renaal, renaal, post-renaal)
Gevolgen van nierfalen (algemeen: vochtretentie, onvoldoende excretie
van afvalstoffen, hyperkaliëmie, metabole acidose)
Acute kidney injury (AKI) is een snelle afname van de nierfunctie (GFR), meestal
binnen enkele dagen. De nieren hebben een belangrijke functie bij de regulatie
van de bloedsamenstelling:
- Verwijderen afvalproducten en overtollige producten
Urea en creatinine zijn afvalproducten die door ultrafiltratie in de
glomerulus in de tubuli terechtkomen. Deze producten worden in de
tubuli deels geresorbeerd: er wordt heel veel urea geresorbeerd, terwijl
er maar een klein beetje creatinine wordt geresorbeerd. Hierdoor is de
BUN:Cr-ratio (verhouding urea: creatinine) in het bloed normaal
gesproken 10-20:1. De BUN-Cr-ratio is een goede diagnostische maat
voor nierfunctie.
, BUN-Cr-ratio door urea- en creatinineresorptie in tubuli
- Reguleren elektrolytenconcentraties in het bloed
FENa+ is het deel van het gefilterde Na+ dat daadwerkelijk in de urine
terechtkomt. Normaal is FENa+ 1-2%
Formule en diagnostiek FENa+ bij AKI
- Reguleren hoeveelheid water in het bloed
De osmolariteit van de geëxcreteerde urine wordt gereguleerd door
ADH-feedback (stimulus is plasmaosmolariteit), RAAS-systeem (via
aldosteron) en sympathisch zenuwstelsel (via NE & E).
- Aanmaak hormonen
RAAS-systeem: juxtaglomerulaire cellen in de afferente arteriole
secreren renine, waardoor de nieren meer Na+ en water gaan
resorberen.
EPO: bij hypoxie produceert de nier EPO (erytropoëtine), dat in het
beenmerg de aanmaak van erytrocyten uit hematopoëtische stamcellen
produceert.
Calcitrol: de nieren zetten inactief vitamine D (uit voeding of zonlicht) om
in de actieve vorm van vitamine D ofwel calcitrol.
, AKI kan onderverdeeld worden in 3 typen:
- Pre-renale AKI: wordt veroorzaakt door een verlaagde blood flow vanuit
de arteria renalis naar de nieren. Verlaagde blood flow kan veroorzaakt
worden door een absolute fluid loss (afname totale lichaamsvolume door
bloedverlies, overgeven, diarree en brandwonden), relative fluid loss
(totale lichaamsvolume blijft gelijk, maar plasmavolume neemt af,
waardoor het bloedvolume afneemt. Door distributieve shock of
hartfalen (bloed hoopt zich op in venen)) of lokaal (blokkade van arteria
renalis door embolus of stenose)
Absolute VS relative fluid loss
Door de verlaagde blood flow is de hydrostatische druk in de glomeruli
lager, waardoor de NFP en dus GFR verlaagd zijn. Door de lagere GFR
wordt er minder bloedvolume/minuut gefilterd en neemt het
urinevolume af (= oligurie). Ook worden minder urea en creatinine uit
het bloed gefilterd in de glomeruli, waardoor deze zich ophopen in het
bloed. Deze ophoping van stikstofbevattende verbindingen in het bloed
heet azotemie.
