Nederlandse samenvatting colleges en leertaken OB0002 over Leren, Onderwijs en Instructie

OU-PBO0002 Leren, Onderwijs en Instructie

Studietaak 1 – Evidence-based onderwijs

 Verschillende effectieve en minder effectieve leerstrategieën te
beschrijven
 Uit te leggen waarom een strategie effectief of minder effectief is
 Voorbeelden te geven van een toepassing van effectieve
leerstrategieën in de onderwijspraktijk
Dunning-Kruger effect= als je met een nieuwe vaardigheid oefent, weet je niet dat je die vaardigheid
nog niet beheerst. Je weet ook niet in welke mate je deze vaardigheid nog niet beheerst. Je realiseert
je pas hoe slecht je ergens in bent als je er training in hebt gehad.

Mensen hebben moeite met zichzelf inschatten. Manieren om er iets aan te doen:

- Oordeel over eigen leren uitstellen  niet meteen oordelen hoe goed je iets hebt
onthouden.
- Generatieve taak gebruiken  het geleerde genereren.

Hoe krijg je kennis efficiënt in je hoofd?

- Hedendaags onderwijs is gebaseerd op het ‘vullen van een lege emmer met kennis’. Je komt
binnen als een ‘lege emmer’ zonder kennis, die dan ‘gevuld’ wordt.
- Voorkennis is de bouwsteen van leren. Zonder voorkennis is er geen samenhang. We zijn
geen ‘lege emmer’.

Effectieve Leerstrategieën
Samenvatten, arceren en doorlezen is volgens onderzoek niet effectief. Samenvatten is enkel
effectief wanneer daar de juiste skills voor zijn aangeleerd.

- Leermomenten spreiden  beter voor lange termijn geheugen.
- Jezelf toetsen  ophalen van de geleerde kennis.
- Waarom? Vraag je jezelf af.

De effectieve leerstrategieën zijn belangrijk, omdat:

1. Als docent kun je deze didactische strategieën gebruiken in je lessen: ze kunnen worden
ingebouwd in de les.
2. Een docent kan leerlingen en studenten hierover vertellen en ze hiermee laten oefenen.
Leren hoe je effectief kunt leren is immers een belangrijke basisvaardigheid in het onderwijs.
3. Je kunt deze kennis zelf ook gebruiken.

Artikelen

Leerstrategieën als brug tussen cognitieve psychologie en onderwijspraktijk

Veel gebruikte leerstrategieën

- Uit onderzoek blijkt dat arceren geen voordeel heeft ten opzichte van het niet arceren van
een stuk tekst wanneer de tekst opnieuw geleerd wordt. Het eventuele positieve effect van
arceren hangt af van de kwaliteit van het arceren (vaak wordt niet het goede gearceerd
wanneer er geen voorkennis is).

, - Samenvatten heeft vele verschijningsvormen. Ondanks al deze vormen is het
wetenschappelijk bewezen dat het effect van samenvatten beperkt is. Ook de kwaliteit van
het samenvatten hangt af van het effect.
- Het herlezen van een tekst heeft volgens onderzoek enkel de eerste keer een voordelig
effect.

Toetsen als leerstrategie

- De activiteit die het toetsen ontlokt: het ophalen van info uit het geheugen. Is een goede
leerstrategie buiten de klas.
- Testing effect= een robuust geheugenfenomeen. Het positieve effect van het ophalen uit het
geheugen t.o.v. het opnieuw bestuderen van studiemateriaal op het lange termijn.
- Retrieval practice= een positief effect van het ophalen uit het geheugen.

Spreiden van leeractiviteiten

- Spacing/Distributed practice effect= hoe
meer je oefening of leren verspreid over de
tijd, des te meer ervan blijft hangen.
- Interleaved practice= effectief afwisselend
oefenen. Blokken afwisselen die met elkaar
te maken hebben. Effectief voor lange
termijn.

Zelfverklaren

- Self-explanation= het uitleggen van (delen van) het informatieverwerkingsproces dat je
doormaakt tijdens het leren.

Geheugensteuntjes

- Keyword menemonics, kosten veel tijd en inspanning. De effecten zijn niet te volharden.

Mental pictures

- Bedenk een foto bij elke paragraaf.
- Dit behoudt niet voor het lange termijn geheugen.

Instructiestrategieën

- Testing effect en spacing effect kunnen leerlingen zelf toepassen bij het leren.
- Oefeningen spreiden over de week i.p.v. alles op een dag.
- Focus op aanpak i.p.v. focus op de oplossing.
- Worked examples= de leerkracht geeft eerst uitgewerkte opgaven als voorbeeld voordat de
leerling zelf de oplossing gaat bedenken.
- Fading = afbouwende ondersteuning.

Theoretische verklaring

, - Zelfverklaring 
effectief omdat je
info in je eigen
woorden
beschrijft,
waardoor je
nieuwe kennis aan
bestaande kennis
koppelt.
- Testing effect 
het ophalen van
info zorgt ervoor
dat nieuwe info gekoppeld wordt.

Cognitieve neuropsychologie

- De cognitieve neuropsychologie onderzoekt m.b.v. technieken zoals de functionele MRI-scan
bijv. de ontwikkeling van het brein tijdens de adolescentie. Vanuit daar kje wordt er
geprobeerd richtlijnen voor het onderwijs te destilleren.



Studietaak 2 – Leertheorieën, leren en kennisopvattingen

 Te beschrijven wat leren is, wat de belangrijkste theorieën over de aard van kennis zijn en
welke methodes er zijn om producten van leren te onderzoeken.
 Verbanden te leggen tussen de verschillende kennistheorieën onderling en te kunnen
beschrijven hoe de kennistheorieën terugkomen in hedendaagse leertheorieën.
 Te beredeneren hoe leren het best onderzocht of beoordeeld kan worden op basis van een
gegeven situatie.

Wat is leren?

- Iets of iemand kan kennis tot zich nemen en deze kennis daarna toepassen. Er vind een
verandering in gedrag plaats door een andere vorm van ervaren na het leren.

Volgens Schunk is leren een duurzame verandering in gedrag of in het gedragspotentieel dat
bewerkstelligd wordt door de praktijk of andere vormen van ervaring.

Theorie (volgens Schunk) = een wetenschappelijk acceptabele set van principes die verondersteld
wordt een fenomeen te verklaren.

- Theorie vormt een raamwerk om omgevingsobservaties te interpreteren en een brug te
slaan tussen theorie en praktijk.
- Onderzoeksbevindingen kunnen systematisch verboden worden met en georganiseerd aan
de hand van theorieën.
- Zonder theorieën  bevindingen kunnen ervaren worden als losse fragmenten, omdat er
geen gemeenschappelijk kader is om data aan te koppelen.
- Als onderzoekers iets niet direct gebonden krijgen aan een theorie, moeten ze alsnog
proberen bevindingen te duiden en te beslissen of de data theoretische voorspellingen
ondersteunen of weerleggen.