hoofdstuk 1
● economie is de wetenschap van behoeften en schaarste
➔ het gaat hier om relatieve schaarste => de middelen (waaronder geld en tijd) zijn
beperkt vergeleken met de behoefte
➔ meeste goederen zijn schaars, behalve vrije goederen: water, lucht, wind, zonlicht
deze worden door menselijk toedoen schaars: water kost geld, natuur raakt vervuild
- economische analyses streven naar objectiviteit
- positieve en normatieve economen staan tegenover elkaar
➔ positief: wetmatig, economie is een objectieve en waardevrije wetenschap
➔ normatief: kijken naar verbetering, behoeftebevrediging en waardeoordelen
=> neigt naar ethiek
★ je kunt niet over natuur praten zonder het over economie te hebben
★ economie gaat over mensen en het economische gedrag van mensen kan variëren
naar plaats, tijd en omstandigheden
● micro- en macro-economie
- micro-economie: studie van hoe individuen en ondernemingen hun beslissingen
nemen
- macro-economie:studie van economie in haar geheel, deze economen zijn o.a.
geïnteresseerd in het economische groeitempo van een land
➔ verhoudt zich ook tot natuurlijke systeem!
★ natuur heeft twee belangrijke functies voor economische systeem:
1. dient als bron van natuurlijke hulpbronnen en grondstoffen
2. dient als opvang van afvalstoffen en emissies
- grenzen van natuur zijn niet eindeloos, economie moet binnen deze grenzen blijven
● BBP
- bruto binnenlands product
➔ optelsom van de waarde van alle in een land geproduceerde goederen en diensten
binnen een jaar
➔ meet niet de welvaart van een land
, ● welvaartstheorie
- deze term heeft betrekking op de welvaart van een individu, die van een groep of een
samenleving: maatschappelijke welvaart
- in de welvaartstheorie draait het om de manier waarop mensen omgaan met
schaarse
➔ neoklassieke benadering welvaartstheorie
- vormt vandaag de dag de hoofdstroom binnen economische wetenschap, wordt
gekenmerkt door een heldere en consistente lijn tussen een consument die zijn
hoogste nut bereikt en de optimale toestand van de samenleving
- staat voor eigenbelang en maximale winst
➔ ecologische economie als reactie op heersende welvaartstheorie
- valt onder heterodoxe economie: alles behalve neoclassicisme
● economie als samenhangend systeem, 2 vormen
1. markteconomie: prijs van diensten en goederen wordt bepaald door vraag en aanbod
2. centraal geleide economie/planeconomie: voorschriften over productie en
verstrekken van diensten en goederen komt van bovenaf: geen sprake van
marktmechanisme
★ nederland is vrije markteconomie: ondernemers verkopen hun eigen ´zuivere´
producten: private goederen
★ publieke goederen: niemand kan van gebruik uitgesloten worden, niet te splitsen in
iets voor individuen - bijvoorbeeld een dijk => belastinggeld => iedereen mag er
gebruik van maken, niemand kan uitgesloten worden
★ gemeenschapsgoederen: niet zuivere publieke goederen, bijvoorbeeld natuurlijke
hulpbronnen - wel degelijk opsplitsbaar in individueel te leveren eenheden,=> er
ontstaat rivaliteit in de consumptie
★ clubgoederen: ook niet zuiver publiek goed, deze zijn niet rivaliserend maar
individuen kunnen wel van gebruik uitgesloten worden => baten van deze goederen
zijn dus exclusief - bijvoorbeeld natuurterrein in handen van staatsbosbeheer of
natuurmonumenten, er kan een hek omheen gezet worden die mensen van gebruik
uitsluit
● privatisering van publieke goederen
- verschillende overheidsactiviteiten zijn verzelfstandigd en overgeheveld naar de
particuliere sector => busmaatschappijen, energiebedrijven etc.
- producten worden hierdoor efficiënter en de kwaliteit van de dienstverlening wordt
verbeterd => levert geld op + moet leiden tot meer initiatief en doelmatigheid
- nadeel is dat prijzen soms enorm stijgen
- marktwerking kan alleen tot maatschappelijk gewenste resultaten leiden als de
eigendomsrechten goed zijn geregeld
● economie is de wetenschap van behoeften en schaarste
➔ het gaat hier om relatieve schaarste => de middelen (waaronder geld en tijd) zijn
beperkt vergeleken met de behoefte
➔ meeste goederen zijn schaars, behalve vrije goederen: water, lucht, wind, zonlicht
deze worden door menselijk toedoen schaars: water kost geld, natuur raakt vervuild
- economische analyses streven naar objectiviteit
- positieve en normatieve economen staan tegenover elkaar
➔ positief: wetmatig, economie is een objectieve en waardevrije wetenschap
➔ normatief: kijken naar verbetering, behoeftebevrediging en waardeoordelen
=> neigt naar ethiek
★ je kunt niet over natuur praten zonder het over economie te hebben
★ economie gaat over mensen en het economische gedrag van mensen kan variëren
naar plaats, tijd en omstandigheden
● micro- en macro-economie
- micro-economie: studie van hoe individuen en ondernemingen hun beslissingen
nemen
- macro-economie:studie van economie in haar geheel, deze economen zijn o.a.
geïnteresseerd in het economische groeitempo van een land
➔ verhoudt zich ook tot natuurlijke systeem!
★ natuur heeft twee belangrijke functies voor economische systeem:
1. dient als bron van natuurlijke hulpbronnen en grondstoffen
2. dient als opvang van afvalstoffen en emissies
- grenzen van natuur zijn niet eindeloos, economie moet binnen deze grenzen blijven
● BBP
- bruto binnenlands product
➔ optelsom van de waarde van alle in een land geproduceerde goederen en diensten
binnen een jaar
➔ meet niet de welvaart van een land
, ● welvaartstheorie
- deze term heeft betrekking op de welvaart van een individu, die van een groep of een
samenleving: maatschappelijke welvaart
- in de welvaartstheorie draait het om de manier waarop mensen omgaan met
schaarse
➔ neoklassieke benadering welvaartstheorie
- vormt vandaag de dag de hoofdstroom binnen economische wetenschap, wordt
gekenmerkt door een heldere en consistente lijn tussen een consument die zijn
hoogste nut bereikt en de optimale toestand van de samenleving
- staat voor eigenbelang en maximale winst
➔ ecologische economie als reactie op heersende welvaartstheorie
- valt onder heterodoxe economie: alles behalve neoclassicisme
● economie als samenhangend systeem, 2 vormen
1. markteconomie: prijs van diensten en goederen wordt bepaald door vraag en aanbod
2. centraal geleide economie/planeconomie: voorschriften over productie en
verstrekken van diensten en goederen komt van bovenaf: geen sprake van
marktmechanisme
★ nederland is vrije markteconomie: ondernemers verkopen hun eigen ´zuivere´
producten: private goederen
★ publieke goederen: niemand kan van gebruik uitgesloten worden, niet te splitsen in
iets voor individuen - bijvoorbeeld een dijk => belastinggeld => iedereen mag er
gebruik van maken, niemand kan uitgesloten worden
★ gemeenschapsgoederen: niet zuivere publieke goederen, bijvoorbeeld natuurlijke
hulpbronnen - wel degelijk opsplitsbaar in individueel te leveren eenheden,=> er
ontstaat rivaliteit in de consumptie
★ clubgoederen: ook niet zuiver publiek goed, deze zijn niet rivaliserend maar
individuen kunnen wel van gebruik uitgesloten worden => baten van deze goederen
zijn dus exclusief - bijvoorbeeld natuurterrein in handen van staatsbosbeheer of
natuurmonumenten, er kan een hek omheen gezet worden die mensen van gebruik
uitsluit
● privatisering van publieke goederen
- verschillende overheidsactiviteiten zijn verzelfstandigd en overgeheveld naar de
particuliere sector => busmaatschappijen, energiebedrijven etc.
- producten worden hierdoor efficiënter en de kwaliteit van de dienstverlening wordt
verbeterd => levert geld op + moet leiden tot meer initiatief en doelmatigheid
- nadeel is dat prijzen soms enorm stijgen
- marktwerking kan alleen tot maatschappelijk gewenste resultaten leiden als de
eigendomsrechten goed zijn geregeld
