Interactief college: cellulaire aangrijpingspunten voor
geneesmiddelen
Dit interactief college gaat vooral over de farmacodynamiek; wat doet het geneesmiddel met het
lichaam. De farmacon heeft effect op de cel waardoor er uiteindelijk een effect is op het lichaam.
Voor geneesmiddelen is dat het therapeutisch effect.
De meeste geneesmiddelen kunnen een effect bewerkstelligen doordat ze op receptoren van de cel
binden. Daardoor zal er een intracellulaire verandering plaatsvinden wat een cellulaire response als
gevolg heeft.
Bij dit college nemen we astma als voorbeeld. Alle behandelde geneesmiddelen in dit college moet je
goed begrijpen voor het tentamen. We zullen het vooral hebben over de werking van
geneesmiddelen op celniveau.
Astma
Astma is een chronische ontsteking van de longen. Het wordt gekenmerkt door aanvalsgewijs
optredende luchtwegvernauwingen als reactie op prikkels; ook wel een astma-aanval. De
symptomen hiervan zijn als volgt:
- Benauwdheid
- Kortademigheid
- Piepende ademhaling
- Hoesten
Deze astma-aanval is dus een acute luchtwegvernauwing. Deze vernauwing vindt plaats bij de
bronchioli. Het is niet bij de trachea of bronchi; deze worden namelijk omgeven door kraakbeen
waardoor ze niet zullen vernauwen. De bronchioli heeft geen kraakbeen. Er zitten spiervezels om
deze bronchioli heen waardoor, bij samentrekking, ze zullen vernauwen.
Astma is een genetische aandoening. Hierdoor reageren de luchtwegen heel heftig op bijvoorbeeld
opgevingsstimuli (deze reactie is niet alleen in de bronchioli maar ook in de bronchi en trachea). De
vernauwing in de brochioli die altijd aanwezig is bij mensen met astma hoeven niet perse tot
klinische problemen zoals benauwdheid te leiden.
Bij een astma-aanval is er meer slijmproductie en de gladde spiercellen rond de bronchioli trekken
samen; de luchtweg weerstand wordt hierdoor verhoogd (moeilijk om er doorheen te komen). Dit
ervaart de patient dan als benauwdheid. Deze aanval kan verschillende tijdlengtes duren. Mensen
met astma gebruiken luchtwegverwijders om de longen goed open te houden.
, Om de benauwdheid tegen te gaan wil je effect hebben op de gladde spiercellen rond de bronchioli
en op de slijmcellen zodat er minder slijmproductie is. Daarnaast wil je ook effect hebben op de
ontstekingscellen in de longen om een verminderde ontstekingsreactie te bewerkstelligen. De
geneesmiddelen die dat doen: luchtwegverwijders of bronchodilatators.
Het effect van de slijmbekercellen kan ook plaatselijk in de longen worden aangepakt, maar vaak
wordt de focus gericht op de gladde spiercellen.
De bovengenoemde behandeling is wel symptomatisch. Daarnaast moest dus ook de ontsteking
worden aangepakt en de hyper reactiviteit van de longen om te voorkomen dat zulke aanvallen vaker
gebeuren. Dit zou dan een preventieve behandeling zijn (maar gaan we niet verder op in).
Fysiologie van de gladde spiercellen
Gladde spiercellen zijn spoelvormige cellen en zijn anders dan de skeletspiercellen en hartspiercellen.
De contractie filamenten in de cellen liggen gekruist over elkaar heen. Bij samentrekking heb je dan
een soort van kurketrekker effect.
Myosine en actine zijn belangrijke eiwitten voor de contractie van de spieren. Myosine kan worden
beschreven als twee lange staarten die om elkaar heen zijn gewikkeld met aan 1 uiteinde twee
hoofden. Samen met actine krijg je een soort cross bridge als structuur; een geactiveerde myosine
groep vormt deze cross bridge met actine.
geneesmiddelen
Dit interactief college gaat vooral over de farmacodynamiek; wat doet het geneesmiddel met het
lichaam. De farmacon heeft effect op de cel waardoor er uiteindelijk een effect is op het lichaam.
Voor geneesmiddelen is dat het therapeutisch effect.
De meeste geneesmiddelen kunnen een effect bewerkstelligen doordat ze op receptoren van de cel
binden. Daardoor zal er een intracellulaire verandering plaatsvinden wat een cellulaire response als
gevolg heeft.
Bij dit college nemen we astma als voorbeeld. Alle behandelde geneesmiddelen in dit college moet je
goed begrijpen voor het tentamen. We zullen het vooral hebben over de werking van
geneesmiddelen op celniveau.
Astma
Astma is een chronische ontsteking van de longen. Het wordt gekenmerkt door aanvalsgewijs
optredende luchtwegvernauwingen als reactie op prikkels; ook wel een astma-aanval. De
symptomen hiervan zijn als volgt:
- Benauwdheid
- Kortademigheid
- Piepende ademhaling
- Hoesten
Deze astma-aanval is dus een acute luchtwegvernauwing. Deze vernauwing vindt plaats bij de
bronchioli. Het is niet bij de trachea of bronchi; deze worden namelijk omgeven door kraakbeen
waardoor ze niet zullen vernauwen. De bronchioli heeft geen kraakbeen. Er zitten spiervezels om
deze bronchioli heen waardoor, bij samentrekking, ze zullen vernauwen.
Astma is een genetische aandoening. Hierdoor reageren de luchtwegen heel heftig op bijvoorbeeld
opgevingsstimuli (deze reactie is niet alleen in de bronchioli maar ook in de bronchi en trachea). De
vernauwing in de brochioli die altijd aanwezig is bij mensen met astma hoeven niet perse tot
klinische problemen zoals benauwdheid te leiden.
Bij een astma-aanval is er meer slijmproductie en de gladde spiercellen rond de bronchioli trekken
samen; de luchtweg weerstand wordt hierdoor verhoogd (moeilijk om er doorheen te komen). Dit
ervaart de patient dan als benauwdheid. Deze aanval kan verschillende tijdlengtes duren. Mensen
met astma gebruiken luchtwegverwijders om de longen goed open te houden.
, Om de benauwdheid tegen te gaan wil je effect hebben op de gladde spiercellen rond de bronchioli
en op de slijmcellen zodat er minder slijmproductie is. Daarnaast wil je ook effect hebben op de
ontstekingscellen in de longen om een verminderde ontstekingsreactie te bewerkstelligen. De
geneesmiddelen die dat doen: luchtwegverwijders of bronchodilatators.
Het effect van de slijmbekercellen kan ook plaatselijk in de longen worden aangepakt, maar vaak
wordt de focus gericht op de gladde spiercellen.
De bovengenoemde behandeling is wel symptomatisch. Daarnaast moest dus ook de ontsteking
worden aangepakt en de hyper reactiviteit van de longen om te voorkomen dat zulke aanvallen vaker
gebeuren. Dit zou dan een preventieve behandeling zijn (maar gaan we niet verder op in).
Fysiologie van de gladde spiercellen
Gladde spiercellen zijn spoelvormige cellen en zijn anders dan de skeletspiercellen en hartspiercellen.
De contractie filamenten in de cellen liggen gekruist over elkaar heen. Bij samentrekking heb je dan
een soort van kurketrekker effect.
Myosine en actine zijn belangrijke eiwitten voor de contractie van de spieren. Myosine kan worden
beschreven als twee lange staarten die om elkaar heen zijn gewikkeld met aan 1 uiteinde twee
hoofden. Samen met actine krijg je een soort cross bridge als structuur; een geactiveerde myosine
groep vormt deze cross bridge met actine.
