Hoorcollege grondslagen van klinische
psychologie
Hoorcollege 1: Geschiedenis van de psychopathologie
26-4-2022
Oudheid (700 voor-500 na christus)
Er werd destijds gesproken over geesteszieken. Er werd gedacht dat dit tot bedaren kon worden
gebracht met muziek.
Hippocrates is grondlegger geweest van huidige medische wetenschap en ook voor de psychische
gezondheid. Hij legde verband met lichamelijk en geestelijk functioneren.
Plato stelde dat omgeving een grote rol speelt in onaangepast gedrag. CGT
Middeleeuwen (500-1500)
Ook hier speelde muziek een belangrijke rol. Geestesziektes kwam neer op gezin en naaste familie.
Als familie niet hielp, werden ze vaak opgegeven. Veel zwervende mensen.
Later in de middeleeuwen kwamen ook opvanghuizen. Dit waren soort gevangenissen zonder
therapeutisch doel of vooruitzicht.
Verklaring psychopathologie
* Bovennatuurlijke verklaring: bizar gedrag werd gezien als het werk van een duivel/heks
Behandeld: exorcisme, kruis boven hoofd, heksenverbranding/slangenkuil
* Natuurlijke verklaring: ‘gek zijn’ veroorzaakt door stress
Behandeld: rust, recreatie, ontspannen
* De maan en de sterren: deze zouden effect hebben op psychisch functioneren
Behandeld: astrologie
Eind 18e/19e eeuw
Hierbij werd de morele therapie bedacht. Dit was een psychosociale benadering. Patienten werden
bevrijd van hun ketenen. Het was behandeling in een setting die normale interactie aanmoedigt.
Pinel heeft standbeeld in Parijs, die kwam met oplossing, normalere manier van behandelen van
geestesziekten niet meer vastketenen aan muren etc kleinschaliger, luxere omgeving. Dit
stopte echt op een gegeven moment omdat het niet meer waar te maken was
Dorothea Dix wilde mensen helpen om zorg te bieden als ze die nodig hadden.
Er ontstond interesse in biologie (oa door syfilis).
Daarna volgde Freud met psychoanalyse
20e eeuw
Invloed psychoanalyse is groot. Ook gedragsmodel. Aandacht voor classificatie van de psychische
problemen. Er ontstond biologische therapie.
Antipsychiatrie en dehospitalisatie niet patiënt maar maatschappij is ziek
21e eeuw
Criteria volgens de DSM met combinatie van 3 elementen:
* pychisch disfunctioneren
* klinisch significant lijden zelf of ander
* atypisch of onverwacht binnen cultuur
Er wordt gekeken vanuit multidimensioneel perspectief
Er is veel kritiek op het huidige systeem.
, Toekomst idee netwerkbenadering
Hoorcollege 2: Nut & noodzaak van theorie
3-5-2022
De theorie van Hippocrates
= balans tussen lichaamssappen is niet in orde wat zorgt voor stoornissen. Dit kan verholpen worden
door aderlaten en overgeven
Een andere theorie is dat interpersoonlijke interacties dragen bij aan psychische ziektes en
dit kan verholpen worden met rust en structureren
De theorie in de middeleeuwen
= bovennatuurlijke verklaringen (bizar gedrag bijv heks), natuurlijke verklaringen (gek zijn is natuurlijk
fenomeen door stress veroorzaakt) en de maan & de sterren (effect op psychisch functioneren)
Dit laat zien dat de visie op psychopathologie is veranderd en hiermee ook behandeling
Waarnemingen worden gedaan om een theorie te vormen, echter:
> Waarnemingen zijn niet perfect
> er bestaat een bias in interpretatie van waarnemingen (availability bias/confirmation bias)
Wanneer heb je genoeg van deze waarnemingen om te zeggen dat een theorie klopt? Hierbij is als
antwoord falsificeren (Popper) het klopt nooit, je kijkt wat het ontkracht
Kiezen behandelvorm per beeld en per persoon een theorie hier vormen over die specifieke
patiënt. Welke theorie past in het plaatje en deze bepaald de behandeling
Er wordt uitgegaan van een causaal model binnen KP (= onderliggend oorzakelijk mechanisme
verklaart het gedrag)
* (Neuro)biologie: verklaren obv fysiologische mechanismen (depressie = serotonine tekort).
Gevolgen voor therapie is medicatie
* Leertheorie: verklaren obv leergeschiedenis. Behandeling zal bestaan uit opheffing
vermijding door exposure
* Cognitie: verklaren obv selectie en verwerking informatie. Behandeling door correctie van
de foutieve gedachten
* Onderbewuste: interpretatie van ‘niet grijpbare’ processen. Behandeling psycho-analyse.
* Vrije wil: zelfactualisatie ipv correctie van ongezond gedrag. Bijv. humanisme?
* Context: mensen bevinden zich in context. Hierbij behandeling gezinstherapie
“Waarom heb je theorie nodig?”
Het is nodig om beslissingen te kunnen nemen. Wat werkt voor welk probleem (effect studies).
Zonder een theorie zijn observaties zinloos.
DSM is beschrijvend en niet theorie-gebaseerd
Patiënt verbetert niet, waar ligt dit aan:
1. Behandeling wordt niet goed uitgevoerd
2. Theorie klopte niet: terug naar theorie (diagnostische cyclus)
Hierna volgt een nieuw behandeladvies
psychologie
Hoorcollege 1: Geschiedenis van de psychopathologie
26-4-2022
Oudheid (700 voor-500 na christus)
Er werd destijds gesproken over geesteszieken. Er werd gedacht dat dit tot bedaren kon worden
gebracht met muziek.
Hippocrates is grondlegger geweest van huidige medische wetenschap en ook voor de psychische
gezondheid. Hij legde verband met lichamelijk en geestelijk functioneren.
Plato stelde dat omgeving een grote rol speelt in onaangepast gedrag. CGT
Middeleeuwen (500-1500)
Ook hier speelde muziek een belangrijke rol. Geestesziektes kwam neer op gezin en naaste familie.
Als familie niet hielp, werden ze vaak opgegeven. Veel zwervende mensen.
Later in de middeleeuwen kwamen ook opvanghuizen. Dit waren soort gevangenissen zonder
therapeutisch doel of vooruitzicht.
Verklaring psychopathologie
* Bovennatuurlijke verklaring: bizar gedrag werd gezien als het werk van een duivel/heks
Behandeld: exorcisme, kruis boven hoofd, heksenverbranding/slangenkuil
* Natuurlijke verklaring: ‘gek zijn’ veroorzaakt door stress
Behandeld: rust, recreatie, ontspannen
* De maan en de sterren: deze zouden effect hebben op psychisch functioneren
Behandeld: astrologie
Eind 18e/19e eeuw
Hierbij werd de morele therapie bedacht. Dit was een psychosociale benadering. Patienten werden
bevrijd van hun ketenen. Het was behandeling in een setting die normale interactie aanmoedigt.
Pinel heeft standbeeld in Parijs, die kwam met oplossing, normalere manier van behandelen van
geestesziekten niet meer vastketenen aan muren etc kleinschaliger, luxere omgeving. Dit
stopte echt op een gegeven moment omdat het niet meer waar te maken was
Dorothea Dix wilde mensen helpen om zorg te bieden als ze die nodig hadden.
Er ontstond interesse in biologie (oa door syfilis).
Daarna volgde Freud met psychoanalyse
20e eeuw
Invloed psychoanalyse is groot. Ook gedragsmodel. Aandacht voor classificatie van de psychische
problemen. Er ontstond biologische therapie.
Antipsychiatrie en dehospitalisatie niet patiënt maar maatschappij is ziek
21e eeuw
Criteria volgens de DSM met combinatie van 3 elementen:
* pychisch disfunctioneren
* klinisch significant lijden zelf of ander
* atypisch of onverwacht binnen cultuur
Er wordt gekeken vanuit multidimensioneel perspectief
Er is veel kritiek op het huidige systeem.
, Toekomst idee netwerkbenadering
Hoorcollege 2: Nut & noodzaak van theorie
3-5-2022
De theorie van Hippocrates
= balans tussen lichaamssappen is niet in orde wat zorgt voor stoornissen. Dit kan verholpen worden
door aderlaten en overgeven
Een andere theorie is dat interpersoonlijke interacties dragen bij aan psychische ziektes en
dit kan verholpen worden met rust en structureren
De theorie in de middeleeuwen
= bovennatuurlijke verklaringen (bizar gedrag bijv heks), natuurlijke verklaringen (gek zijn is natuurlijk
fenomeen door stress veroorzaakt) en de maan & de sterren (effect op psychisch functioneren)
Dit laat zien dat de visie op psychopathologie is veranderd en hiermee ook behandeling
Waarnemingen worden gedaan om een theorie te vormen, echter:
> Waarnemingen zijn niet perfect
> er bestaat een bias in interpretatie van waarnemingen (availability bias/confirmation bias)
Wanneer heb je genoeg van deze waarnemingen om te zeggen dat een theorie klopt? Hierbij is als
antwoord falsificeren (Popper) het klopt nooit, je kijkt wat het ontkracht
Kiezen behandelvorm per beeld en per persoon een theorie hier vormen over die specifieke
patiënt. Welke theorie past in het plaatje en deze bepaald de behandeling
Er wordt uitgegaan van een causaal model binnen KP (= onderliggend oorzakelijk mechanisme
verklaart het gedrag)
* (Neuro)biologie: verklaren obv fysiologische mechanismen (depressie = serotonine tekort).
Gevolgen voor therapie is medicatie
* Leertheorie: verklaren obv leergeschiedenis. Behandeling zal bestaan uit opheffing
vermijding door exposure
* Cognitie: verklaren obv selectie en verwerking informatie. Behandeling door correctie van
de foutieve gedachten
* Onderbewuste: interpretatie van ‘niet grijpbare’ processen. Behandeling psycho-analyse.
* Vrije wil: zelfactualisatie ipv correctie van ongezond gedrag. Bijv. humanisme?
* Context: mensen bevinden zich in context. Hierbij behandeling gezinstherapie
“Waarom heb je theorie nodig?”
Het is nodig om beslissingen te kunnen nemen. Wat werkt voor welk probleem (effect studies).
Zonder een theorie zijn observaties zinloos.
DSM is beschrijvend en niet theorie-gebaseerd
Patiënt verbetert niet, waar ligt dit aan:
1. Behandeling wordt niet goed uitgevoerd
2. Theorie klopte niet: terug naar theorie (diagnostische cyclus)
Hierna volgt een nieuw behandeladvies
