Inhoudsopgave
Duurzame ruimtelijke ontwikkeling .................................................................................................................... 3
Hoofdstuk 1: Agenda 20130 voor Duurzame Ontwikkeling ..............................................................................3
1. Duurzame ruimtelijke ontwikkeling ..................................................................................................... 3
A. Inleiding ........................................................................................................................................... 3
B. Sustainable development goals ....................................................................................................... 5
2. Globaal landgebruik & ecosystemen .................................................................................................... 7
3. Het belang van SDG 11 ......................................................................................................................... 8
Hoofdstuk 2: Geschiedenis v/d stedelijke ontwikkeling ................................................................................. 10
1. De eerste generatie steden ................................................................................................................ 10
A. Van nomadenbestaan naar een sedentair bestaan ....................................................................... 10
B. Van gezinsverband naar dorp structuur ........................................................................................ 10
C. Van dorp naar stad ........................................................................................................................ 11
2. De Griekse stad ................................................................................................................................... 12
A. De oudste Europese stad ............................................................................................................... 12
B. De oudste Europese stad ............................................................................................................... 12
C. De Griekse koloniale steden .......................................................................................................... 13
D. Griekse filosofen ............................................................................................................................ 14
E. Hippodamus van Milete................................................................................................................. 14
3. De romeinse stad ................................................................................................................................ 16
A. Etrusken ......................................................................................................................................... 16
B. De stad Rome................................................................................................................................. 17
C. De kolonisatie van het Romeinse Rijk ............................................................................................ 17
4. Middeleeuwse stad ............................................................................................................................ 20
A. Voortzetting van een Romeinse stad ............................................................................................. 20
B. De natuurlijk gegroeide stad.......................................................................................................... 21
C. De getekende stad ......................................................................................................................... 22
5. De stad tijdens de Renaissance .......................................................................................................... 23
A. Invloed van de militaire bouwkunst .............................................................................................. 23
B. Invloed v/d stadskunst ................................................................................................................... 24
C. Invloed van de tuinarchitectuur .................................................................................................... 26
D. De koloniale steden ....................................................................................................................... 27
6. De stad & haar omgeving tijdens de Industriële Revolutie ................................................................ 28
A. Grootschalige transformatiewerken (binnen de stad)................................................................... 29
B. Filantropische ontwerpen (buiten de stad) ................................................................................... 30
7. De stedenbouw in de XX eeuw ........................................................................................................... 32
A. De tuinwijkgedachte ...................................................................................................................... 32
B. Congrès Internationaux d’Architecture Moderne (!!).................................................................... 34
C. Suburbanisatie en rurbanisatie ...................................................................................................... 36
D. Banlieuvorming = slaapwijk ........................................................................................................... 36
E. Nieuwe steden & groeisteden ....................................................................................................... 37
8. De stedenbouw in de XXI eeuw .......................................................................................................... 39
1
,Hoofdstuk 3: Begrippen uit de stadsgeografie ............................................................................................... 40
1. Stad en verstedelijking ....................................................................................................................... 40
A. Definities van de stad .................................................................................................................... 40
B. Begrippen i.v.m. verstedelijking .................................................................................................... 41
2. Stedelijke plattegronden .................................................................................................................... 42
3. De morfologische geleding v/e stadsgewest ...................................................................................... 43
A. De binnenstad ................................................................................................................................ 43
B. 19e -eeuwse zone /gordel .............................................................................................................. 44
C. Stadsrand ....................................................................................................................................... 45
D. Banlieu ........................................................................................................................................... 46
4. Stedelijke structuurmodellen ............................................................................................................. 47
A. Concentrisch model van Burgess (Ernest) ..................................................................................... 47
B. Het sectormodel van Hoyt ............................................................................................................. 49
C. Het meerkernenmodel van Harris en Ullman ................................................................................ 50
D. Evaluatie van de modellen ............................................................................................................. 50
5. Stedelijke invloedssferen & hiërarchische niveaus ............................................................................ 51
A. Begrippen....................................................................................................................................... 51
B. Rangschikking van de steden: de Rank-Size Rule........................................................................... 51
C. Het hiërarchisch stedennet............................................................................................................ 52
D. Afbakenen van invloedssferen....................................................................................................... 53
E. Stedelijke relatieschema’s ............................................................................................................. 55
Hoofdstuk 4: De Hedendaagse stad ............................................................................................................... 57
1. Kijk op de hedendaagse stad & haar nieuwe (woon)structuren ........................................................ 59
A. De uitbreiding van de stedelijkheid over heel Vlaanderen ............................................................ 60
B. BRV & bouwshift ............................................................................................................................ 60
C. Tendensen van stedelijkheid ......................................................................................................... 62
D. De duurzame ontwikkeling binnen de bebouwde omgeving ........................................................ 70
2
, Duurzame ruimtelijke ontwikkeling
Hoofdstuk 1: Agenda 20130 voor Duurzame Ontwikkeling
Sprawl = wildgroei, versnippering, verspreiding v/d verbouwing (vb. Verenigde Staten)
“Uncontrolled expension of urban space”
Gevolg versnippering = overstromingen + minder ecosystemen + hogere elektriciteitsrekening
+ de wolf die in Vlaanderen terug is & constant problemen met wolven
VRAAG: HOE GAAN WE DAAR MEE OM?
Tadao Ando -> Japanese meesterarchitect: “we borrow from nature the space upon which we
build”
Steden is cruciaal bij ruimtelijke ontwikkeling -> meerderheid v/d mensheid woont in steden,
minderheid van Vlaanderen woont in steden (2e jaar)
Hoe gaan we omgaan met steden?
1. Duurzame ruimtelijke ontwikkeling
A. Inleiding
* Ongebreidelde (onhoudbaar) economische groei
(Western = Australië, Verenigde staten & Nederland (?) )
ð Stijgende ongelijkheid, draagkracht planeet overschreden
® Nood à duurzame ontwikkeling
Maar wat is duurzame ruimtelijke ontwikkeling?
Duurzame Ruimtelijke Ontwikkeling = ontwikkeling die aansluit op behoeften v/h heden,
zonder het vermogen v. toekomstige generaties om
in hun eigen behoeften te voorzien in, gevaar te
brengen
Draagkracht van onze ruimte = overschreden
3
, VRAAG: Wat is duurzaamheid => “Het gaat lang mee” is fout!
3 ASPECTEN :
® Houdt rekening met de drie p’s:
o Planet = milieubescherming
o Profit = economische ontwikkeling
o People = sociale ontwikkeling
2 VOORONDERSTELLINGEN :
1. Grondstoffen + natuurlijke hulpbronnen = beperkt
Én
2. De economie moet in functie v. mens & aarde staan (mag geen doel zijn op zich)
ALS HET GEEN NEGATIEVE IMPACT HEEFT OP TOEKOMSTIGE GENERATIES.
2020 is het coronajaar, heeft aarde beetje deugd gedaan
* Nood aan globaal initiatief!!
* Sustainable development goals of SDG’s -> actieplan die zowel economische, sociale-
als ecologische uitdagingen samenbrengt
o Gaat uit van verandering, van een noodzakelijke transitie
o (Inter)nationale & regionale vertaling nodig
2030 agenda for sustainable development
à Gebaseerd op millennium-doelstellingen van de VN
Uitroeien van wereldwijde armoede tegen 2015
Sociaal – economisch – ecologisch
* 17 SDG’S (met 169 subdoelstellingen)
4
Duurzame ruimtelijke ontwikkeling .................................................................................................................... 3
Hoofdstuk 1: Agenda 20130 voor Duurzame Ontwikkeling ..............................................................................3
1. Duurzame ruimtelijke ontwikkeling ..................................................................................................... 3
A. Inleiding ........................................................................................................................................... 3
B. Sustainable development goals ....................................................................................................... 5
2. Globaal landgebruik & ecosystemen .................................................................................................... 7
3. Het belang van SDG 11 ......................................................................................................................... 8
Hoofdstuk 2: Geschiedenis v/d stedelijke ontwikkeling ................................................................................. 10
1. De eerste generatie steden ................................................................................................................ 10
A. Van nomadenbestaan naar een sedentair bestaan ....................................................................... 10
B. Van gezinsverband naar dorp structuur ........................................................................................ 10
C. Van dorp naar stad ........................................................................................................................ 11
2. De Griekse stad ................................................................................................................................... 12
A. De oudste Europese stad ............................................................................................................... 12
B. De oudste Europese stad ............................................................................................................... 12
C. De Griekse koloniale steden .......................................................................................................... 13
D. Griekse filosofen ............................................................................................................................ 14
E. Hippodamus van Milete................................................................................................................. 14
3. De romeinse stad ................................................................................................................................ 16
A. Etrusken ......................................................................................................................................... 16
B. De stad Rome................................................................................................................................. 17
C. De kolonisatie van het Romeinse Rijk ............................................................................................ 17
4. Middeleeuwse stad ............................................................................................................................ 20
A. Voortzetting van een Romeinse stad ............................................................................................. 20
B. De natuurlijk gegroeide stad.......................................................................................................... 21
C. De getekende stad ......................................................................................................................... 22
5. De stad tijdens de Renaissance .......................................................................................................... 23
A. Invloed van de militaire bouwkunst .............................................................................................. 23
B. Invloed v/d stadskunst ................................................................................................................... 24
C. Invloed van de tuinarchitectuur .................................................................................................... 26
D. De koloniale steden ....................................................................................................................... 27
6. De stad & haar omgeving tijdens de Industriële Revolutie ................................................................ 28
A. Grootschalige transformatiewerken (binnen de stad)................................................................... 29
B. Filantropische ontwerpen (buiten de stad) ................................................................................... 30
7. De stedenbouw in de XX eeuw ........................................................................................................... 32
A. De tuinwijkgedachte ...................................................................................................................... 32
B. Congrès Internationaux d’Architecture Moderne (!!).................................................................... 34
C. Suburbanisatie en rurbanisatie ...................................................................................................... 36
D. Banlieuvorming = slaapwijk ........................................................................................................... 36
E. Nieuwe steden & groeisteden ....................................................................................................... 37
8. De stedenbouw in de XXI eeuw .......................................................................................................... 39
1
,Hoofdstuk 3: Begrippen uit de stadsgeografie ............................................................................................... 40
1. Stad en verstedelijking ....................................................................................................................... 40
A. Definities van de stad .................................................................................................................... 40
B. Begrippen i.v.m. verstedelijking .................................................................................................... 41
2. Stedelijke plattegronden .................................................................................................................... 42
3. De morfologische geleding v/e stadsgewest ...................................................................................... 43
A. De binnenstad ................................................................................................................................ 43
B. 19e -eeuwse zone /gordel .............................................................................................................. 44
C. Stadsrand ....................................................................................................................................... 45
D. Banlieu ........................................................................................................................................... 46
4. Stedelijke structuurmodellen ............................................................................................................. 47
A. Concentrisch model van Burgess (Ernest) ..................................................................................... 47
B. Het sectormodel van Hoyt ............................................................................................................. 49
C. Het meerkernenmodel van Harris en Ullman ................................................................................ 50
D. Evaluatie van de modellen ............................................................................................................. 50
5. Stedelijke invloedssferen & hiërarchische niveaus ............................................................................ 51
A. Begrippen....................................................................................................................................... 51
B. Rangschikking van de steden: de Rank-Size Rule........................................................................... 51
C. Het hiërarchisch stedennet............................................................................................................ 52
D. Afbakenen van invloedssferen....................................................................................................... 53
E. Stedelijke relatieschema’s ............................................................................................................. 55
Hoofdstuk 4: De Hedendaagse stad ............................................................................................................... 57
1. Kijk op de hedendaagse stad & haar nieuwe (woon)structuren ........................................................ 59
A. De uitbreiding van de stedelijkheid over heel Vlaanderen ............................................................ 60
B. BRV & bouwshift ............................................................................................................................ 60
C. Tendensen van stedelijkheid ......................................................................................................... 62
D. De duurzame ontwikkeling binnen de bebouwde omgeving ........................................................ 70
2
, Duurzame ruimtelijke ontwikkeling
Hoofdstuk 1: Agenda 20130 voor Duurzame Ontwikkeling
Sprawl = wildgroei, versnippering, verspreiding v/d verbouwing (vb. Verenigde Staten)
“Uncontrolled expension of urban space”
Gevolg versnippering = overstromingen + minder ecosystemen + hogere elektriciteitsrekening
+ de wolf die in Vlaanderen terug is & constant problemen met wolven
VRAAG: HOE GAAN WE DAAR MEE OM?
Tadao Ando -> Japanese meesterarchitect: “we borrow from nature the space upon which we
build”
Steden is cruciaal bij ruimtelijke ontwikkeling -> meerderheid v/d mensheid woont in steden,
minderheid van Vlaanderen woont in steden (2e jaar)
Hoe gaan we omgaan met steden?
1. Duurzame ruimtelijke ontwikkeling
A. Inleiding
* Ongebreidelde (onhoudbaar) economische groei
(Western = Australië, Verenigde staten & Nederland (?) )
ð Stijgende ongelijkheid, draagkracht planeet overschreden
® Nood à duurzame ontwikkeling
Maar wat is duurzame ruimtelijke ontwikkeling?
Duurzame Ruimtelijke Ontwikkeling = ontwikkeling die aansluit op behoeften v/h heden,
zonder het vermogen v. toekomstige generaties om
in hun eigen behoeften te voorzien in, gevaar te
brengen
Draagkracht van onze ruimte = overschreden
3
, VRAAG: Wat is duurzaamheid => “Het gaat lang mee” is fout!
3 ASPECTEN :
® Houdt rekening met de drie p’s:
o Planet = milieubescherming
o Profit = economische ontwikkeling
o People = sociale ontwikkeling
2 VOORONDERSTELLINGEN :
1. Grondstoffen + natuurlijke hulpbronnen = beperkt
Én
2. De economie moet in functie v. mens & aarde staan (mag geen doel zijn op zich)
ALS HET GEEN NEGATIEVE IMPACT HEEFT OP TOEKOMSTIGE GENERATIES.
2020 is het coronajaar, heeft aarde beetje deugd gedaan
* Nood aan globaal initiatief!!
* Sustainable development goals of SDG’s -> actieplan die zowel economische, sociale-
als ecologische uitdagingen samenbrengt
o Gaat uit van verandering, van een noodzakelijke transitie
o (Inter)nationale & regionale vertaling nodig
2030 agenda for sustainable development
à Gebaseerd op millennium-doelstellingen van de VN
Uitroeien van wereldwijde armoede tegen 2015
Sociaal – economisch – ecologisch
* 17 SDG’S (met 169 subdoelstellingen)
4
