Dinsdag 5 oktober h8 sleep & wakefulness
Zeitgebers
Wat heeft invloed op slaap?
⁃ Voeding
⁃ Prikkels (arousal)
⁃ Zonlicht (GMT, 0 punt)
⁃ Beweging
⁃ Temperatuur
⁃ Sociale prikkels NIET PER SE
Chronotype
Nachtuilen (OWL)
⁃ Temperatuur laat omhoog
⁃ Midslaap is later
⁃ Helft van de week is minder prettig - veel vroeg op
Vroege vogels (LARKS)
⁃ Temperatuur vroeg omhoog
⁃ Midslaap is vroeger
Hoe vallen we in slaap?
En hoe gebruiken we die zeitgebers?
Temperatuur
Zakken temperatuur - indicatie voor slaap
⁃ Spierrust
⁃ Circadiane daling; REM
⁃ Ademhaling gaat naar beneden
Warme voeten en handen voor slapen gaan; goed of fout?
Naast elkaar slapen? Fragiele balans van temperatuur!
Temperatuur en slaap kunnen desynchroniseren
Slaapdruk
⁃ Circadiaans ritme
⁃ Uren niet geslapen (wakkere uren)
⁃ Verschil tussen ritme en de uren = SLAAPDRUK
⁃ Jetlag is dan ook handigst richting het westen
⁃ Als de dag ‘langer’ wordt - en de slaapdruk toeneemt
⁃ Waarom melatonine bij jetlag?
Biochemie van de biologische klok
Eiwitten PER en TIM
⁃ MRNA bouwt op gedurende de dag
⁃ Produceert PER en TIM
⁃ PER en TIM inhiberen
⁃ Licht zorgt voor directe afname van TIM
⁃ Blijft elkaar dus in stand houden
OOK: afgifte van GABA in reticululaire formatie & pontomesencephalon - tracks
(efferente en afferente paden); inhalerend effect
Nucleus suprachiasmaticus & pijnappelklier (pineal GL)
⁃ Niet onder chiasma optimum; vlak bij de hypothalamus (fig 8.14)
⁃ Bestuurt de ritmiek van het lichaam (slaap en temperatuur)
, ⁃ Neuronen zijn ritmisch geprogrammeerd op actie!
⁃ Via oog vangt deze info over licht en donker
⁃ Dim light - melatonine omhoog (pineal gland)
⁃ Blauwgebinte hemellicht - blue light blockers
⁃ Melatonine in nachtdieren - reverse effect!
Hoe zit slaap in elkaar?
En hoe golft dat?
Verschillende fases van slaap
REM
⁃ Veel activiteit van het brein
⁃ Rapid Eye Movement
⁃ Relaxatie hele lichaam
DEEP
⁃ NREM
⁃ GABA zorgt voor slow wave sleep (in slaap vallen met grotere amplitudes)
⁃ HGH (human growth hormone) —> ontwikkelen van het brein, opbouw van
spieren —> erg belangrijk
⁃ Blijft constant
LIGHT
⁃ NREM
REM slaap
- Motor cortex; primary visual cortex; dorsolaterale prefrontale cortex = uit
- Pons: delen van parietaal en temporaal: limbisch systeem = aan
- Blijft percentueel gelijk
- Wordt meer gedurende de nacht
- Niet alleen voor dromen!
- Temperatuur regulatie staat UIT
Slaappatronen
- 90 minuten cyvlisch; 45 min, naar kortere cycli gedurende de nacht
o Fase 1 (alpha waves)
o Fase 2 lichte slaap; k-complex, slaapspoeltejes (NonRem)
o Fase 3 & 4 diepe slaap; trage deltawaves (NonRem)
o REM
Je slaap verzorg je door overdag gedrag te laten zien dat de slaapkwaliteit verbetert.
Denk aan: ontspannen, bewegen, ademhalen, voeding, socializen
Wat houdt ons wakker?
Hoe blijven we wakker gedurende de dag?
Reticulaire formatie
- Netvormige structuur (van medulla richting forebrain)
- Zorgt voor afgifte van neurotransmittors – slaap/waak
Waak
- Acetylcholine; glutamaat; dopamine
- Golvende beweging, volle actie!
o Wakker worden is makkelijker dan in slaap komen
Gaba reversed effect
Zeitgebers
Wat heeft invloed op slaap?
⁃ Voeding
⁃ Prikkels (arousal)
⁃ Zonlicht (GMT, 0 punt)
⁃ Beweging
⁃ Temperatuur
⁃ Sociale prikkels NIET PER SE
Chronotype
Nachtuilen (OWL)
⁃ Temperatuur laat omhoog
⁃ Midslaap is later
⁃ Helft van de week is minder prettig - veel vroeg op
Vroege vogels (LARKS)
⁃ Temperatuur vroeg omhoog
⁃ Midslaap is vroeger
Hoe vallen we in slaap?
En hoe gebruiken we die zeitgebers?
Temperatuur
Zakken temperatuur - indicatie voor slaap
⁃ Spierrust
⁃ Circadiane daling; REM
⁃ Ademhaling gaat naar beneden
Warme voeten en handen voor slapen gaan; goed of fout?
Naast elkaar slapen? Fragiele balans van temperatuur!
Temperatuur en slaap kunnen desynchroniseren
Slaapdruk
⁃ Circadiaans ritme
⁃ Uren niet geslapen (wakkere uren)
⁃ Verschil tussen ritme en de uren = SLAAPDRUK
⁃ Jetlag is dan ook handigst richting het westen
⁃ Als de dag ‘langer’ wordt - en de slaapdruk toeneemt
⁃ Waarom melatonine bij jetlag?
Biochemie van de biologische klok
Eiwitten PER en TIM
⁃ MRNA bouwt op gedurende de dag
⁃ Produceert PER en TIM
⁃ PER en TIM inhiberen
⁃ Licht zorgt voor directe afname van TIM
⁃ Blijft elkaar dus in stand houden
OOK: afgifte van GABA in reticululaire formatie & pontomesencephalon - tracks
(efferente en afferente paden); inhalerend effect
Nucleus suprachiasmaticus & pijnappelklier (pineal GL)
⁃ Niet onder chiasma optimum; vlak bij de hypothalamus (fig 8.14)
⁃ Bestuurt de ritmiek van het lichaam (slaap en temperatuur)
, ⁃ Neuronen zijn ritmisch geprogrammeerd op actie!
⁃ Via oog vangt deze info over licht en donker
⁃ Dim light - melatonine omhoog (pineal gland)
⁃ Blauwgebinte hemellicht - blue light blockers
⁃ Melatonine in nachtdieren - reverse effect!
Hoe zit slaap in elkaar?
En hoe golft dat?
Verschillende fases van slaap
REM
⁃ Veel activiteit van het brein
⁃ Rapid Eye Movement
⁃ Relaxatie hele lichaam
DEEP
⁃ NREM
⁃ GABA zorgt voor slow wave sleep (in slaap vallen met grotere amplitudes)
⁃ HGH (human growth hormone) —> ontwikkelen van het brein, opbouw van
spieren —> erg belangrijk
⁃ Blijft constant
LIGHT
⁃ NREM
REM slaap
- Motor cortex; primary visual cortex; dorsolaterale prefrontale cortex = uit
- Pons: delen van parietaal en temporaal: limbisch systeem = aan
- Blijft percentueel gelijk
- Wordt meer gedurende de nacht
- Niet alleen voor dromen!
- Temperatuur regulatie staat UIT
Slaappatronen
- 90 minuten cyvlisch; 45 min, naar kortere cycli gedurende de nacht
o Fase 1 (alpha waves)
o Fase 2 lichte slaap; k-complex, slaapspoeltejes (NonRem)
o Fase 3 & 4 diepe slaap; trage deltawaves (NonRem)
o REM
Je slaap verzorg je door overdag gedrag te laten zien dat de slaapkwaliteit verbetert.
Denk aan: ontspannen, bewegen, ademhalen, voeding, socializen
Wat houdt ons wakker?
Hoe blijven we wakker gedurende de dag?
Reticulaire formatie
- Netvormige structuur (van medulla richting forebrain)
- Zorgt voor afgifte van neurotransmittors – slaap/waak
Waak
- Acetylcholine; glutamaat; dopamine
- Golvende beweging, volle actie!
o Wakker worden is makkelijker dan in slaap komen
Gaba reversed effect
