Samenvatting Netwerkontwikkeling voor zorg en welzijn
Hoofdstuk 2: Het leven van het eigen leven
2.2 Zelfbeschikking
Zelfbeschikking: het beschikken over, kunnen/mogen bepalen van het eigen lot of leven.
Autonomie: zelf wet, jezelf de wet voorschrijven, jij bepaald of je iets wel of niet doet of denkt.
2.2.1 Competenties en perspectieven
Voor het beschikken over eigen lot of leven heb je bepaalde competenties nodig. Dit is een geheel
van kennis en inzicht, vaardigheden en houding.
Competentierepertoire: aantal competenties (die elkaar versterken).
Naast de competenties spelen ook perspectieven (zienswijze) een belangrijke rol bij hun
zelfbeschikking.
2.2.2 Het recht op zelfbeschikking
In de zorg en welzijnssector wordt veel gesproken over en gewerkt vanuit het recht of
zelfbeschikking of autonomie.
Het begrip zelfbeschikking komt in geen enkele wetstekst voor. Maar het wordt steeds duidelijker.
Dit recht kent de volgende dimensies:
- De eigen normen en waarden van de burger of client staan centraal
- Er is sprake van keuzevrijheid
- Ook is het een afweerrecht. Het uitgangspunt is dat een wilsbekwame en goed
geïnformeerde patiënt of client het recht heeft een behandeling af te wijzen en dat die
weigering te allen tijde moet worden gerespecteerd.
2.3 Eigen kracht
Eigen kracht volgens dit boek: het vermogen en de macht hebben om over eigen lot of leven te
beschikken.
Om het begrip nader te duiden word er gebruikgemaakt van de drie sferen van J.P Kuiper:
- Persoonlijke sfeer
Datgene wat kenmerkend is voor een persoon. Het betreft het totaal aan vermogens waarmee
een mens het hier en nu moet doen (intelligentie, humeur, doorzettingsvermogen).
- Situationele sfeer
Het gedeelte van de individuele menselijke wereld dat ook blijft bestaan wanneer het individu er
niet meer is. Deze sfeer biedt het kader waarbinnen de vermogens kunnen worden ingezet.
- Interactionele sfeer
, Samenvatting Netwerkontwikkeling voor zorg en welzijn
Hier vindt de interactie plaats tussen de mens en zijn wereld. Oftewel de interactie tussen de
persoonlijke sfeer en de situationele sfeer.
2.4 Eigen regievoering
Bij de eigen regievoering gaat het om het organiseren en/of coördineren van het eigen leven gericht
op een goed leven in eigen ogen.
Kerngedrag eigen regievoering
Het kerngedrag van eigen regievoering is keuzes maken (alle dagelijkse keuzes). Leidend hierbij is dat
het wel moet bijdragen aan een goed leven in eigen ogen (je doet liever niks wat je niet leuk vindt).
Gedragingen eigen regievoering
Keuzes maken als kerngedrag behoort tot de zogenoemde basale gedragingen van het eigen
regievoering. Overige basale gedragingen zijn: verantwoordelijkheid nemen en initiatief nemen.
Behalve de basale gedragingen zijn er drie versterkende gedragingen van de eigen regievoering van
toepassing: deze versterken als het ware de basale gedragingen.
Beïnvloedende factoren eigen regievoering
Interne beïnvloedende factoren behoren tot de persoonlijke sfeer. De belangrijkste zijn ziekte en of
beperkingen. Niet welke ziekte maar de mate waarin iemand hier zelf hinder van ondervindt.
Externe beinvloedende factoren behoren tot de situationele en de interactionele sfeer. De
belangrijkste zijn:
- Informatie
- Reactie op anderen
- Omstandigheden
2.5 Individuele diversiteit
Diversiteit: verscheidenheid: leeftijd, huidskleur, geslacht
Diversiteit is bovendien multidimensionaal: mensen verschillen op meerdere aspecten van elkaar.
Individuele diversiteit: de individuele verschillen tussen personen.
Hoofdstuk 2: Het leven van het eigen leven
2.2 Zelfbeschikking
Zelfbeschikking: het beschikken over, kunnen/mogen bepalen van het eigen lot of leven.
Autonomie: zelf wet, jezelf de wet voorschrijven, jij bepaald of je iets wel of niet doet of denkt.
2.2.1 Competenties en perspectieven
Voor het beschikken over eigen lot of leven heb je bepaalde competenties nodig. Dit is een geheel
van kennis en inzicht, vaardigheden en houding.
Competentierepertoire: aantal competenties (die elkaar versterken).
Naast de competenties spelen ook perspectieven (zienswijze) een belangrijke rol bij hun
zelfbeschikking.
2.2.2 Het recht op zelfbeschikking
In de zorg en welzijnssector wordt veel gesproken over en gewerkt vanuit het recht of
zelfbeschikking of autonomie.
Het begrip zelfbeschikking komt in geen enkele wetstekst voor. Maar het wordt steeds duidelijker.
Dit recht kent de volgende dimensies:
- De eigen normen en waarden van de burger of client staan centraal
- Er is sprake van keuzevrijheid
- Ook is het een afweerrecht. Het uitgangspunt is dat een wilsbekwame en goed
geïnformeerde patiënt of client het recht heeft een behandeling af te wijzen en dat die
weigering te allen tijde moet worden gerespecteerd.
2.3 Eigen kracht
Eigen kracht volgens dit boek: het vermogen en de macht hebben om over eigen lot of leven te
beschikken.
Om het begrip nader te duiden word er gebruikgemaakt van de drie sferen van J.P Kuiper:
- Persoonlijke sfeer
Datgene wat kenmerkend is voor een persoon. Het betreft het totaal aan vermogens waarmee
een mens het hier en nu moet doen (intelligentie, humeur, doorzettingsvermogen).
- Situationele sfeer
Het gedeelte van de individuele menselijke wereld dat ook blijft bestaan wanneer het individu er
niet meer is. Deze sfeer biedt het kader waarbinnen de vermogens kunnen worden ingezet.
- Interactionele sfeer
, Samenvatting Netwerkontwikkeling voor zorg en welzijn
Hier vindt de interactie plaats tussen de mens en zijn wereld. Oftewel de interactie tussen de
persoonlijke sfeer en de situationele sfeer.
2.4 Eigen regievoering
Bij de eigen regievoering gaat het om het organiseren en/of coördineren van het eigen leven gericht
op een goed leven in eigen ogen.
Kerngedrag eigen regievoering
Het kerngedrag van eigen regievoering is keuzes maken (alle dagelijkse keuzes). Leidend hierbij is dat
het wel moet bijdragen aan een goed leven in eigen ogen (je doet liever niks wat je niet leuk vindt).
Gedragingen eigen regievoering
Keuzes maken als kerngedrag behoort tot de zogenoemde basale gedragingen van het eigen
regievoering. Overige basale gedragingen zijn: verantwoordelijkheid nemen en initiatief nemen.
Behalve de basale gedragingen zijn er drie versterkende gedragingen van de eigen regievoering van
toepassing: deze versterken als het ware de basale gedragingen.
Beïnvloedende factoren eigen regievoering
Interne beïnvloedende factoren behoren tot de persoonlijke sfeer. De belangrijkste zijn ziekte en of
beperkingen. Niet welke ziekte maar de mate waarin iemand hier zelf hinder van ondervindt.
Externe beinvloedende factoren behoren tot de situationele en de interactionele sfeer. De
belangrijkste zijn:
- Informatie
- Reactie op anderen
- Omstandigheden
2.5 Individuele diversiteit
Diversiteit: verscheidenheid: leeftijd, huidskleur, geslacht
Diversiteit is bovendien multidimensionaal: mensen verschillen op meerdere aspecten van elkaar.
Individuele diversiteit: de individuele verschillen tussen personen.
