Bachelor HRM, specialisatie psychologie en
coaching
Studentnummer XXX
Datum: 20 september 2021
FLEXIBILITEIT EN HET
PSYCHOLOGISCH CONTRACT
Een HRM-perspectief op hoe communicatie,
participatie en ondersteuning de
verander(en)de arbeidsrelatie kunnen
versterken
,Voorwoord
“Als ik dit eerder had geweten…”. “Als ik dat eerder had gedaan…”. Deze twee zinnen beschrijven in
positieve en negatieve zin hoe ik mijn studie heb beleefd. In positieve zin, omdat ik zo veel heb
geleerd in de afgelopen vier jaar dat ik wilde dat ik eerder was gaan studeren. In negatieve zin, omdat
ik een hoop tijd had kunnen besparen als ik bepaalde eisen van het NCOI eerder had
geweten/begrepen en als ik eerder had gespard met mijn begeleidster. Om toch positief te blijven, stel
ik mezelf de vraag: “Had ik dan net zoveel geleerd?”. Ze zeggen dat de vraag gelijk is aan het
antwoord. Dus: nee, waarschijnlijk had ik dan minder geleerd.
Als ik in het verleden hoorde dat mensen op de drempel van het afstuderen afhaakten, vond ik dat
onbegrijpelijk. Afstuderen zou vast de nodige uitdagingen met zich meebrengen, maar echte
problemen zag ik niet. Jeetje, wat ging dat anders. Ik ben mezelf keihard tegengekomen en de
valkuilen die zijn verbonden aan mijn kernkwaliteiten werden duidelijk zichtbaar. In juli 2020 begon ik
met het voorbereiden van mijn plan van aanpak. Na het lezen van de afstudeerhandleiding was ik er
van overtuigd een goed onderwerp te hebben gevonden: ons gedrag bij de terugkeer naar kantoor na
corona. Die overtuiging werd gesterkt na te hebben gesproken met mensen van ons gedragslab en de
ondernemingsraad. Mijn teleurstelling was dan ook groot toen mijn plan van aanpak werd afgekeurd.
Teleurstelling was nog zacht uitgedrukt; ik was flabbergasted. Hoe kan het nou dat ik, die alle
opdrachten tot nu toe goed heeft gemaakt, er zo totaal niks van heb begrepen? Dat gevoel werd niet
beter tijdens het contact met mijn eerste afstudeerbegeleidster. Het zal vast ook aan mijn
eigenwijsheid hebben gelegen, maar door de voor mijn gevoel afstandelijke manier van begeleiden
voelde ik me niet gesteund, dreef ik steeds verder af van mijn zelfvertrouwen en overwoog ik te
stoppen. Ik wilde dus doen wat ik voorheen van anderen niet begreep: afhaken. Dat was les één:
blijkbaar kan ook ik falen en bieden resultaten uit het verleden duidelijk geen garantie voor de
toekomst.
Gelukkig veranderde dat toen ik van het NCOI een andere afstudeerbegeleidster kreeg:
<<anoniem>>. Haar aanpak en stijl zorgde ervoor dat ik me gehoord voelde. <<Anoniem>> gaf aan
dat ik zoveel mogelijk mocht sparren met haar als ik wilde en me niet moest laten hinderen door het
maximaal aantal begeleidingsuren van het NCOI. Dat was van latere zorg. Toch vroeg ik weinig aan
hulp aan haar, de praktijkbegeleider (<<anoniem>>.) en/of afstudeerbegeleider/opdrachtgever
(<<anoniem>>.). <<Anoniem>> kon het allemaal zelf. In de werkelijkheid zat ik er aardig doorheen.
Toen ik dat besprak met mijn leidinggevende (<<anoniem>>.), zei hij: “<<Anoniem>>, volgens mij ben
je een beetje in paniek”. Dat vond ik niet leuk om te horen, maar dit bleek achteraf wel mijn tweede les
te zijn. Want na wat nadenken, besefte ik dat klopte wat hij zei: ik was als de dood dat ook ik zou
terechtkomen bij het groepje mensen dat op de drempel afhaakt. Dat nooit!
Goed, ik zou dus niet afhaken. Maar ondertussen worstelde ik wel aan alle kanten met het
verantwoordingsrapport en het onderwerp. Uit verdiepende gesprekken kreeg ik informatie over
mismatch in verwachtingen en wantrouwen tussen management en medewerkers. Dit bleef in mijn
achterhoofd ‘zeuren’. Ik wist dat ik er iets mee moest, maar niet waar. En hoe? Die vraag stelde ik
niet. Ik bleef in mijn eigen cirkel ronddraaien en leverde uiteindelijk mijn verantwoordingsrapport in bij
<<anoniem>> voor feedback. Haar respons bevatte les drie: “<<Anoniem>>, ik kijk naar een scriptie in
plaats van een verantwoordingsrapport. Dat is niet goed en de onderzoekslijnen van je vakgebied
ontbreken”. Toen kon ik mezelf wel voor mijn hoofd slaan: had ik de overwegingen uit de verdiepende
gesprekken nou maar besproken met haar! Maar goed, om dit verhaal toch enigszins kort te houden;
tijdens het sparren met <<anoniem>> kwam ik al heel snel uit op het psychologisch contract. En dat
paste perfect binnen de onderzoekslijn Flexibiliteit. Vanaf dat moment ging het afstuderen als een
speer!
Ter afsluiting wil ik nog een vierde les delen. Ik heb namelijk een plan B ontdekt tijdens het afstuderen.
Als een carrièremove naar HRM, coaching of psychologie niet lukt, kan ik schrijver worden! Want
zoals mijn man zegt: “<<anoniem>> kan van één regel een heel hoofdstuk maken” .
Tegen alle in dit voorwoord genoemde mensen zeg ik: DANKJEWEL. Voor jullie steun en voor jullie
geloof in mij. Ik moet het doen, maar zonder jullie had ik dit nooit gered!
, Inhoudsopgave
Voorwoord
1. Vraagstuk...............................................................................................................................1
1.1 Organisatie .......................................................................................................................1
1.2 Context .............................................................................................................................1
1.3 Verdieping en aanpassing vraagstuk .................................................................................1
1.4 Doelstelling afstudeeropdracht ..........................................................................................2
2. Analyse ..................................................................................................................................2
2.1 Aanpak onderzoeksmethode .............................................................................................2
2.2 Literatuuronderzoek: theorieën en modellen ......................................................................2
2.3 Praktijkonderzoek: kwalitatief onderzoek ...........................................................................2
2.4 Analyse ........................................................................................................................................4
2.4.1 Flexibel organiseren .......................................................................................................4
2.4.2 Zelforganisatie ...............................................................................................................5
2.4.3 Psychologisch contract...................................................................................................6
2.5 Conclusies ........................................................................................................................7
2.5.1 Flexibel organiseren .......................................................................................................7
2.5.2 Zelforganisatie ...............................................................................................................7
2.5.3 Psychologisch contract...................................................................................................7
3. Oplossingsalternatieven .......................................................................................................8
3.1 Samenhang oplossingsalternatieven en invloedssfeer stakeholders ..................................8
3.2 Gekozen oplossingsalternatief: workcrafting en jobshaping (#2) ........................................9
3.3 Niet gekozen oplossingsalternatief: inclusieve benadering van talent (#1) ....................... 10
3.4 Niet gekozen oplossingsalternatief: performancebuilding (#3) ......................................... 10
4. Aandachtspunten en Implementatie ................................................................................... 11
4.1 Aandachtspunten ............................................................................................................ 11
4.2 Implementatie ................................................................................................................. 12
Literatuurlijst beroepsproduct
Bijlage I – Literatuuronderzoek
Bijlage II – Interviewgids
Bijlage III – 4-kwadrantenmodel Ken Wilber
Bijlage IV – Conclusies
Bijlage V – Oplossingsalternatieven
Bijlage VI - Implementatieplan Oplossingsalternatief: workcrafting en jobshaping (#2)
Bijlage VII – Logboek
coaching
Studentnummer XXX
Datum: 20 september 2021
FLEXIBILITEIT EN HET
PSYCHOLOGISCH CONTRACT
Een HRM-perspectief op hoe communicatie,
participatie en ondersteuning de
verander(en)de arbeidsrelatie kunnen
versterken
,Voorwoord
“Als ik dit eerder had geweten…”. “Als ik dat eerder had gedaan…”. Deze twee zinnen beschrijven in
positieve en negatieve zin hoe ik mijn studie heb beleefd. In positieve zin, omdat ik zo veel heb
geleerd in de afgelopen vier jaar dat ik wilde dat ik eerder was gaan studeren. In negatieve zin, omdat
ik een hoop tijd had kunnen besparen als ik bepaalde eisen van het NCOI eerder had
geweten/begrepen en als ik eerder had gespard met mijn begeleidster. Om toch positief te blijven, stel
ik mezelf de vraag: “Had ik dan net zoveel geleerd?”. Ze zeggen dat de vraag gelijk is aan het
antwoord. Dus: nee, waarschijnlijk had ik dan minder geleerd.
Als ik in het verleden hoorde dat mensen op de drempel van het afstuderen afhaakten, vond ik dat
onbegrijpelijk. Afstuderen zou vast de nodige uitdagingen met zich meebrengen, maar echte
problemen zag ik niet. Jeetje, wat ging dat anders. Ik ben mezelf keihard tegengekomen en de
valkuilen die zijn verbonden aan mijn kernkwaliteiten werden duidelijk zichtbaar. In juli 2020 begon ik
met het voorbereiden van mijn plan van aanpak. Na het lezen van de afstudeerhandleiding was ik er
van overtuigd een goed onderwerp te hebben gevonden: ons gedrag bij de terugkeer naar kantoor na
corona. Die overtuiging werd gesterkt na te hebben gesproken met mensen van ons gedragslab en de
ondernemingsraad. Mijn teleurstelling was dan ook groot toen mijn plan van aanpak werd afgekeurd.
Teleurstelling was nog zacht uitgedrukt; ik was flabbergasted. Hoe kan het nou dat ik, die alle
opdrachten tot nu toe goed heeft gemaakt, er zo totaal niks van heb begrepen? Dat gevoel werd niet
beter tijdens het contact met mijn eerste afstudeerbegeleidster. Het zal vast ook aan mijn
eigenwijsheid hebben gelegen, maar door de voor mijn gevoel afstandelijke manier van begeleiden
voelde ik me niet gesteund, dreef ik steeds verder af van mijn zelfvertrouwen en overwoog ik te
stoppen. Ik wilde dus doen wat ik voorheen van anderen niet begreep: afhaken. Dat was les één:
blijkbaar kan ook ik falen en bieden resultaten uit het verleden duidelijk geen garantie voor de
toekomst.
Gelukkig veranderde dat toen ik van het NCOI een andere afstudeerbegeleidster kreeg:
<<anoniem>>. Haar aanpak en stijl zorgde ervoor dat ik me gehoord voelde. <<Anoniem>> gaf aan
dat ik zoveel mogelijk mocht sparren met haar als ik wilde en me niet moest laten hinderen door het
maximaal aantal begeleidingsuren van het NCOI. Dat was van latere zorg. Toch vroeg ik weinig aan
hulp aan haar, de praktijkbegeleider (<<anoniem>>.) en/of afstudeerbegeleider/opdrachtgever
(<<anoniem>>.). <<Anoniem>> kon het allemaal zelf. In de werkelijkheid zat ik er aardig doorheen.
Toen ik dat besprak met mijn leidinggevende (<<anoniem>>.), zei hij: “<<Anoniem>>, volgens mij ben
je een beetje in paniek”. Dat vond ik niet leuk om te horen, maar dit bleek achteraf wel mijn tweede les
te zijn. Want na wat nadenken, besefte ik dat klopte wat hij zei: ik was als de dood dat ook ik zou
terechtkomen bij het groepje mensen dat op de drempel afhaakt. Dat nooit!
Goed, ik zou dus niet afhaken. Maar ondertussen worstelde ik wel aan alle kanten met het
verantwoordingsrapport en het onderwerp. Uit verdiepende gesprekken kreeg ik informatie over
mismatch in verwachtingen en wantrouwen tussen management en medewerkers. Dit bleef in mijn
achterhoofd ‘zeuren’. Ik wist dat ik er iets mee moest, maar niet waar. En hoe? Die vraag stelde ik
niet. Ik bleef in mijn eigen cirkel ronddraaien en leverde uiteindelijk mijn verantwoordingsrapport in bij
<<anoniem>> voor feedback. Haar respons bevatte les drie: “<<Anoniem>>, ik kijk naar een scriptie in
plaats van een verantwoordingsrapport. Dat is niet goed en de onderzoekslijnen van je vakgebied
ontbreken”. Toen kon ik mezelf wel voor mijn hoofd slaan: had ik de overwegingen uit de verdiepende
gesprekken nou maar besproken met haar! Maar goed, om dit verhaal toch enigszins kort te houden;
tijdens het sparren met <<anoniem>> kwam ik al heel snel uit op het psychologisch contract. En dat
paste perfect binnen de onderzoekslijn Flexibiliteit. Vanaf dat moment ging het afstuderen als een
speer!
Ter afsluiting wil ik nog een vierde les delen. Ik heb namelijk een plan B ontdekt tijdens het afstuderen.
Als een carrièremove naar HRM, coaching of psychologie niet lukt, kan ik schrijver worden! Want
zoals mijn man zegt: “<<anoniem>> kan van één regel een heel hoofdstuk maken” .
Tegen alle in dit voorwoord genoemde mensen zeg ik: DANKJEWEL. Voor jullie steun en voor jullie
geloof in mij. Ik moet het doen, maar zonder jullie had ik dit nooit gered!
, Inhoudsopgave
Voorwoord
1. Vraagstuk...............................................................................................................................1
1.1 Organisatie .......................................................................................................................1
1.2 Context .............................................................................................................................1
1.3 Verdieping en aanpassing vraagstuk .................................................................................1
1.4 Doelstelling afstudeeropdracht ..........................................................................................2
2. Analyse ..................................................................................................................................2
2.1 Aanpak onderzoeksmethode .............................................................................................2
2.2 Literatuuronderzoek: theorieën en modellen ......................................................................2
2.3 Praktijkonderzoek: kwalitatief onderzoek ...........................................................................2
2.4 Analyse ........................................................................................................................................4
2.4.1 Flexibel organiseren .......................................................................................................4
2.4.2 Zelforganisatie ...............................................................................................................5
2.4.3 Psychologisch contract...................................................................................................6
2.5 Conclusies ........................................................................................................................7
2.5.1 Flexibel organiseren .......................................................................................................7
2.5.2 Zelforganisatie ...............................................................................................................7
2.5.3 Psychologisch contract...................................................................................................7
3. Oplossingsalternatieven .......................................................................................................8
3.1 Samenhang oplossingsalternatieven en invloedssfeer stakeholders ..................................8
3.2 Gekozen oplossingsalternatief: workcrafting en jobshaping (#2) ........................................9
3.3 Niet gekozen oplossingsalternatief: inclusieve benadering van talent (#1) ....................... 10
3.4 Niet gekozen oplossingsalternatief: performancebuilding (#3) ......................................... 10
4. Aandachtspunten en Implementatie ................................................................................... 11
4.1 Aandachtspunten ............................................................................................................ 11
4.2 Implementatie ................................................................................................................. 12
Literatuurlijst beroepsproduct
Bijlage I – Literatuuronderzoek
Bijlage II – Interviewgids
Bijlage III – 4-kwadrantenmodel Ken Wilber
Bijlage IV – Conclusies
Bijlage V – Oplossingsalternatieven
Bijlage VI - Implementatieplan Oplossingsalternatief: workcrafting en jobshaping (#2)
Bijlage VII – Logboek
