Samenvatting colleges Sportpsychologie Master Musculoskeletaal Specialist 2 - sportfysiotherapie

Colleges sportpsychologie
Sportpsychologie 1 – psychologische factoren bij sportprestaties
Wat is sportpsychologie?
 Psychologie van sport en bewegen:
o Sport omvat topsport, wedstrijdsport en recreatiesport.
o Sport behoort ook tot kwaliteit van leven
o Sportpsychologie niet alleen mentale training voor topsporters
 Meer nuancering in determinanten  verschil tussen sporters,
sporttakken en sportsituaties
 Uitbreiding doelgroepen  sporter, coach, scheidsrechter,
toeschouwer, vrouw, lichamelijke- en geestelijk handicapt
 Betere meetinstrumenten

Belangrijke psychologische factoren bij sportprestaties:
 Motivatie = ik wil het
o Motief = beweeg-reden = een betrekkelijk stabiele
eigenschap die iemand aanzet tot handelen/doorzetten (kan onbewust zijn)
o Factoren:
 Dispositie (aanleg)
 Individuele verschillen
 (leer) ervaringen
 Doel/uitkomstverwachtingen
o Motivatie = iets wat we achter iemands gedrag vermoeden, maar dat we niet
kunnen waarnemen.
o Wisselwerking =
 Interne motivatie = persoonlijke behoefte, waarden (motieven/overtuigingen)
en interesse
 Externe motivatie = druk van buitenaf
o Self-determination theory = extrensieke motivatie  intrinsieke motivatie:
 Amotivatie = geen motivatie
 Externe sturing = van buitenaf gedwongen door beloning of straf
 Introjectieve sturing = van buiten uit gedwongen door schaamte of angst
 Identificatie = persoonlijk belang
 Integratieve sturing = behorend tot identiteit sporter
 Intrinsieke motivatie = waardering activiteit op zich en niet alleen de uitkomsten
o Waarom doet u aan sport?
 Voor opwinding die ik ervaar als ik opga in de sportactiviteit
 Het zorgt ervoor dat ik waardering krijg van de mensen die ik ken
 Omdat hard trainen mijn prestaties zal verbeteren
 Ik geniet er niet meer zo van aan als voorheen
 Ik moet sporten om me goed te voelen over mezelf
 Omdat het bij mij hoort
o Goal perspective theory:
 Vanuit welk perspectief gaat iemand een situatie in waarin prestaties moeten
worden geleverd?
 Hoe reageert en handelt iemand cognitief en affectief op leveren prestatie?
 Hoe beoordeelt iemand zijn/haar bekwaamheid en definieert hij/zij succes?

,  Zelfvertrouwen = ik kan het
o Algemeen persoonlijkheidskenmerk
o Eigen effectiviteit = het vertrouwen in jezelf dat je een specifieke
taak/opdracht tot een goed einde kunt brengen.
o Relatie tussen zelfvertrouwen en presteren 
o Zelfvertrouwen tijdens presteren opgebouwd uit vier pijlers:
 Geloof in eigen kunnen:
 Opgewassen zijn tegen de taak, die men zichzelf
opgelegd heeft
 Eigen vaardigheden
 Wil om te winnen + lef om te verliezen
 Het stellen van korte en haalbare termijn doelen:
 Doe je best doelen = impulsief, in algemene en vage woorden omschreven,
geen plan, verdwijnen weer
 Resultaat/uitkomstdoelen = mikken op eindresultaat, naarmate kan op
falen groter afname motivatie (alles of niets)
 Vaardigheidsdoelen = jezelf als graadmeter; ter verbetering van je huidige
prestaties en betrekking op factoren die jezelf onder controle hebt
 Positief en doelgericht denken:
 Praten in en tegen jezelf (innerlijke dialoog)
 GGGG-schema wedstrijdgebeuren 
 Uitdagingen aan gaan:
 Opdoen nieuwe ervaringen doet toenemen
inzicht over je werkelijke mogelijkheden
(zelfkennis)
 Zelfkennis = kennen grenzen eigen lichamelijke, technische en mentale
mogelijkheden en kunnen kiezen hoe ver je kunt gaan zonder jezelf te
overbelasten.
o Attributie = geven van verklaringen voor en toeschrijven van oorzaken aan
falen/succes van:
 Eigen gedrag (intern)
 Gedrag anderen (extern)
 Uitkomsten gedrag
 Uitgangspunt = mensen verwerken informatie actief en trekken op basis
daarvan conclusies over oorzaken (uitkomsten) van gedrag
o Klassieke attributieschema van Weiner = causale attributies in prestatie
georiënteerde situaties.
 4 dimensies: