INLEIDING CRIMINOLOGIE + SRB – SEMESTER 1
STUDIEWIJZER
LESWEEK / HOC ONDERWERP HOOFDSTUK HANDBOEK
HOC 1: 26/09 Wat is criminologie) 1+3
Criminaliteit onderzoeken
HOC 2: 03/10 Criminologische stromingen en denken 4+5
(1): verlichting en vroege tradities &
vroeg-sociologisch denken
HOC 3: 10/10 Criminologische stromingen en denkers 6+8
(2): radicaliserende tradities
Criminaliteit in ruimte en plaats
HOC 4: 17/10 Victimologie 9+10
Levensloopcriminologie
HOC 5: 24/10 Eigendomscriminaliteit 11+13
Criminaliteit en emoties
HOC 6. 31/10 Gastcollege Pia Struyf: crime, 12
sexuality and gender
HOC 7: 07/11 Geen les
HOC 8: 14/11 Gastcollege Steven Debbaut: drugs, 16
alcohol, health & crime
HOC 9: 21/11 Denken over straffen 17
HOC 10: 28/11 Politie 18+19
Justitie
HOC 11: 05/12 Gastcollege Lars Breuls: Prison and 20
imprisonment
HOC 12: 12/12 Politiek geweld en terrorisme 24+25
Staat, oorlogscriminaliteit en
mensenrechten
, HOC 1: INLEIDING CRIMINOLOGIE + SRB
WAT IS CRIMINOLOGIE?
Professionele praktijk; gevangenis, politie
Discipline – kennisdomein; criminaliteit (waarom? Jongeren tegen politie), individuen, bestraffing + evolutie inzichten
Wetenschappelijke praktijk; onderzoek fenomenen, praktijken
CRIMINOLOGISCHE WETENSCHAPPEN
- Onafhankelijke wetenschap
- Wetenschapsdomein
- Kennisveld (toegepaste criminologie)
= Criminaliteit in ruime betekenis bestuderen
CRIMINALITEIT: MOEILIJK TE BESCHRIJVEN
1. Goed&kwaad Ethische & morele omschrijving
2. Strafbaar gesteld gedrag Wettelijke normativiteit
3. Normovertreding moet strafbaar gesteld worden Normovertreding kwalificeren als strafbaar
- Wetten
- Decreten
NORMEN - Reglementen
- Wettelijk - NORM
- Maatschappelijk; is het aanvaard?
- Moraal; is het ok of niet?
- Religieus; niet overal hetzelfde
- Cultureel; gewoontes die ingebakken zijn (Albanie)
4. Bepaald strafbaar nooit vervolgd Consensus dat dit geen criminaliteit is
Er zijn wetten maar soms worden ze niet vervolgd, bestraft. (Puur cultuur, andere kijk op wraak)
- VB Albanie; Iemand beschadigd eer van uw familie, geeft recht aan andere familie om te moorden = ander moreel
over goed & kwaad
ROL BELANGGROEPEN IN DEFEINITIE CRIMINALITEIT
- Rol in (de) criminalisering
- Abortus, euthanasie, milieu; heel beinvloedbaar (media), koning weigerde eerst abortusrecht
- Rol van mensenrechten
- Klassennormativiteit; wie definieert wat criminaliteit is?
EYE OF THE BEHOLDER
- Je kijkt zelf naar iets anders dan een ander, een ander wereldbeeld, hoe observeer ik
WAT IS CRIMINALITEIT?
Gedrag (betrokkenen stelt handeleling)
- Dynamisch
- Wordt gecreërd in sociale zetting
- Norm verbonden aan gedrag
Sociale consensus (handhaving norm & schade)
Vaststelling gedrag als overtreding (wettelijke) norm (strafbaar) = kwalificeren, misdrijf
- Verschil tussen bepaalde misdrijven & bestraffingen
Harm-Schadelijke gevolgen
Sociale consensus (niet altijd aanwezig!)
Ingrijpen: officiële maatschappelijke reactie (politie & justitie)
Antwoord niet altijd evident; afhankelijk van perspectief & context, tijd- plaats – wetgeving
Belang institutionele maatschappelijke praktijk; kwalificatie van gedrag als criminaliteit (Gaan we gedrag kwalificeren als
criminaliteit of niet - hangt af van wat er in maatschappij gebeurt)
Relatie gedrag & reactie op gedrag
Strafrecht is er om mensen te disciplineren
,Sociale werkelijkheid vatten is een moeilijke taal (volledige plaatje niet in 1 keer te zien) altijd zicht op de sociale
werkelijkheid met een bepaalde bril
Criminaliteit is NURTURE (geen nature)
GEEN ONTOLOGISCH GEGEVEN
We moeten met alle aspecten rekening houden. Is heel moeilijk vast te leggen, niet altijd de waarheid/werkelijkheid.
1. Ontologie; de zijnsleer, leer die opzoek gaat naar waargenomen werkelijkheid
2. Epistemologie; de kennisleer (Hoe verwerven we kennis), wat is waarheid (zeer moeilijk, doen door zoveel mogelijk
alles te documenteren, bewijs via data)
3. Criminaliteit; gemaakt & evolueert (puntjes 1&2 is zeer variabel en context/maatschappelijk gebonden)
4. Sociale constructie; Je wordt niet geboren met geweld, kan gestimuleerd worden door je omgeving. 50% nurture &
50% nature
‘Criminology is the body of knowledge regarding delinquency and crime as social phenomena. It includes within its
scope the processes of making law, of breaking laws, and of reacting toward the breaking of laws’ (Sutherland &
Cressy).
- Kennis is veranderlijk doorheen de tijd, maar kan je wel vastleggen in boeken/wetenschap
- Deliquent gedrag; alle vormen van gedrag die mogelijk sociale constructie van criminaliteit veroorzaken
BASISBEGRIPPEN (VAKJARGON/CRIMINOLOGISCH CORRECT TAALGEBRUIK)
Belang van begrippen : criminologisch alledaags gebruik
Misdrijf(= algemene term)
- ≠ misdaad!
- SR verboden handelingen
- Legaliteitsprincipe : ‘nulla poena sine lege’
- < > deviantie = normafwijkend gedrag
- Evolueert (bv. stalking)
Justitie (bepaalt straf of sanctie)
- Doorlopen van systeem (gedraging → straf)
- Trechter!
Dader (pas als je berecht bent) : Vermoeden van onschuld, onschuldig tot tegendeel bewezen is
Beklaagde: Verschijnt voor politierechtbank, correctionele rechtbank, Hof van Beroep
Beschuldigde: Verschijnt voor Hof van Assisen (inbeschuldigingstelling)
Veroordeelde: Gestrafte, criminologisch getypeerd als delinquent /crimineel
Slachtoffer: Natuurlijke persoon of rechtspersoon (onderneming/instelling): schade geleden
OM geeft slachtoffer de kans om zich BP te stellen (als ze dit niet doen, geen kans op schadevergoeding)
Klager (Burgelijke partij)
Procespartij indien “burgelijke partij stellen”
= persoonlijke schade geleden vab misdrijf
BP heeft belang in de zaak, maar maakt er geen deel van uit
Gifmoord: zaak rond euthanasie
Hof Van Asissen (hoogste): hele zware feiten + jury beschuldigde
Correctionele rechtbank: 3 rechters beklaagde
Politierechtbank (laagste): vooral verkeerszaken, minst zware straffen beklaagde
STRAFRECHTSSYSTEEM
Stap 1: Politie (opsporen en handhaven)
(Potentiële) misdrijven, verbaliseert zaken en maakt proces verbaal op (database), handhaven van de openbare orde
(charge & décharge). Kan bekeuring geven maar GEEN straf
STAP 2: Openbaar ministerie (vervolgen)
Heeft een verdachte
Proces-verbaal wordt doorgestuurd (gecontroleerd door justitie), kiezen of het vervolgt wordt
Geeft richtlijnen aan de politie
Voordelen & nadeel van de verdachten (charge & décharge)
Bewijzen verzamelen, komt de zaak voor de rechtbank? niet elke pv wordt vervolg en niet elke zaak komt voor de
rechtbank
STAP 3: RECHTBANK
Enkel rechter kan straf geven, schuld of onschuld (Vonnis of arrest)
, STAP 4: STRAFRECHTUITVOERING
Gevangenis, geldboete, enkelband,….
CRIMINOLOGISCH ONDERZOEK
Object van wetenschap werkelijkheid?
- ≠ ontologisch gegeven!
- Uitspraken obv waarneming en interpretatie werkelijkheid
Tegensprekelijkheid & waarheidsbenadering: kenmerk vd wetenschappelijke praktijk
- Voorgeschreven wetenschappelijke methode wat kan in concrete praktijk
Intersubjectiviteit – tegenspraak
- Belang voor wetenschappelijkheid uitspraak
- Zo dicht mogelijk bij de waarheid
- Duidelijk beschrijven hoe te werk gegaan in onderzoek
Belang van ethiek
- De waarheid, waarheidsbenadering
WAT IS WERKELIJKHEID?
Criminaliteit is geen louter objectief gegeven, met een onveranderlijke structuur, dat bestaat los van menselijke
kennen
KWANTITATIES VS KWALITATIEF ONDERZOEK
Kwantitatief
Fenomenen cijfermatig uitdrukken
Doorheen de tijd ; trends, verbanden
Bv. Enquêtes – groot aantal deelnemers
Kwalitatief
Verhaal achter de cijfers = verklaringen/context
(bv: waarom stijgt criminaliteit?)
Diepe interviews, participerende observatie, ...
Mixed Methods
Kwantitatief + kwalitatief onderzoek
Experimenteel onderzoek (sociaal-psychologie)
2 groepen met elkaar vergelijken
CONSTRUCTIE EN INTERPRETATIE STATISTIEK
Officiële statistieken:
Productie van kwantitatief beeld
Wat en hoe?
Kritieken en beperkingen op statistiek
Mogelijkheden
Sociale reactie bepaalt of misdrijf in statistieken terecht komt of niet
Aangifte of niet? (1) Politie erkent het als potentieel misdrijf Opheldering door de politie of niet? (3)
(of niet)? (2) - Opgehelderd: soms toch niet
meer in het systeem (zoals
hond)
Erkenning als misdrijf en doorsturen Veroordeling (proces) voor de Strafuitvoering (7)
naar het parket.Vervolging of niet? (4) rechtbank of niet (5) - Sociale reactie bepaalt of
- Parketstatistieken (anders misdrijf in statistieken
dan die van politie) terecht komt of niet
Rechter spreekt vonnis/arrest uit. (6)
Straf of niet?
CRIMINALITEITSSTATISTIEKEN
STUDIEWIJZER
LESWEEK / HOC ONDERWERP HOOFDSTUK HANDBOEK
HOC 1: 26/09 Wat is criminologie) 1+3
Criminaliteit onderzoeken
HOC 2: 03/10 Criminologische stromingen en denken 4+5
(1): verlichting en vroege tradities &
vroeg-sociologisch denken
HOC 3: 10/10 Criminologische stromingen en denkers 6+8
(2): radicaliserende tradities
Criminaliteit in ruimte en plaats
HOC 4: 17/10 Victimologie 9+10
Levensloopcriminologie
HOC 5: 24/10 Eigendomscriminaliteit 11+13
Criminaliteit en emoties
HOC 6. 31/10 Gastcollege Pia Struyf: crime, 12
sexuality and gender
HOC 7: 07/11 Geen les
HOC 8: 14/11 Gastcollege Steven Debbaut: drugs, 16
alcohol, health & crime
HOC 9: 21/11 Denken over straffen 17
HOC 10: 28/11 Politie 18+19
Justitie
HOC 11: 05/12 Gastcollege Lars Breuls: Prison and 20
imprisonment
HOC 12: 12/12 Politiek geweld en terrorisme 24+25
Staat, oorlogscriminaliteit en
mensenrechten
, HOC 1: INLEIDING CRIMINOLOGIE + SRB
WAT IS CRIMINOLOGIE?
Professionele praktijk; gevangenis, politie
Discipline – kennisdomein; criminaliteit (waarom? Jongeren tegen politie), individuen, bestraffing + evolutie inzichten
Wetenschappelijke praktijk; onderzoek fenomenen, praktijken
CRIMINOLOGISCHE WETENSCHAPPEN
- Onafhankelijke wetenschap
- Wetenschapsdomein
- Kennisveld (toegepaste criminologie)
= Criminaliteit in ruime betekenis bestuderen
CRIMINALITEIT: MOEILIJK TE BESCHRIJVEN
1. Goed&kwaad Ethische & morele omschrijving
2. Strafbaar gesteld gedrag Wettelijke normativiteit
3. Normovertreding moet strafbaar gesteld worden Normovertreding kwalificeren als strafbaar
- Wetten
- Decreten
NORMEN - Reglementen
- Wettelijk - NORM
- Maatschappelijk; is het aanvaard?
- Moraal; is het ok of niet?
- Religieus; niet overal hetzelfde
- Cultureel; gewoontes die ingebakken zijn (Albanie)
4. Bepaald strafbaar nooit vervolgd Consensus dat dit geen criminaliteit is
Er zijn wetten maar soms worden ze niet vervolgd, bestraft. (Puur cultuur, andere kijk op wraak)
- VB Albanie; Iemand beschadigd eer van uw familie, geeft recht aan andere familie om te moorden = ander moreel
over goed & kwaad
ROL BELANGGROEPEN IN DEFEINITIE CRIMINALITEIT
- Rol in (de) criminalisering
- Abortus, euthanasie, milieu; heel beinvloedbaar (media), koning weigerde eerst abortusrecht
- Rol van mensenrechten
- Klassennormativiteit; wie definieert wat criminaliteit is?
EYE OF THE BEHOLDER
- Je kijkt zelf naar iets anders dan een ander, een ander wereldbeeld, hoe observeer ik
WAT IS CRIMINALITEIT?
Gedrag (betrokkenen stelt handeleling)
- Dynamisch
- Wordt gecreërd in sociale zetting
- Norm verbonden aan gedrag
Sociale consensus (handhaving norm & schade)
Vaststelling gedrag als overtreding (wettelijke) norm (strafbaar) = kwalificeren, misdrijf
- Verschil tussen bepaalde misdrijven & bestraffingen
Harm-Schadelijke gevolgen
Sociale consensus (niet altijd aanwezig!)
Ingrijpen: officiële maatschappelijke reactie (politie & justitie)
Antwoord niet altijd evident; afhankelijk van perspectief & context, tijd- plaats – wetgeving
Belang institutionele maatschappelijke praktijk; kwalificatie van gedrag als criminaliteit (Gaan we gedrag kwalificeren als
criminaliteit of niet - hangt af van wat er in maatschappij gebeurt)
Relatie gedrag & reactie op gedrag
Strafrecht is er om mensen te disciplineren
,Sociale werkelijkheid vatten is een moeilijke taal (volledige plaatje niet in 1 keer te zien) altijd zicht op de sociale
werkelijkheid met een bepaalde bril
Criminaliteit is NURTURE (geen nature)
GEEN ONTOLOGISCH GEGEVEN
We moeten met alle aspecten rekening houden. Is heel moeilijk vast te leggen, niet altijd de waarheid/werkelijkheid.
1. Ontologie; de zijnsleer, leer die opzoek gaat naar waargenomen werkelijkheid
2. Epistemologie; de kennisleer (Hoe verwerven we kennis), wat is waarheid (zeer moeilijk, doen door zoveel mogelijk
alles te documenteren, bewijs via data)
3. Criminaliteit; gemaakt & evolueert (puntjes 1&2 is zeer variabel en context/maatschappelijk gebonden)
4. Sociale constructie; Je wordt niet geboren met geweld, kan gestimuleerd worden door je omgeving. 50% nurture &
50% nature
‘Criminology is the body of knowledge regarding delinquency and crime as social phenomena. It includes within its
scope the processes of making law, of breaking laws, and of reacting toward the breaking of laws’ (Sutherland &
Cressy).
- Kennis is veranderlijk doorheen de tijd, maar kan je wel vastleggen in boeken/wetenschap
- Deliquent gedrag; alle vormen van gedrag die mogelijk sociale constructie van criminaliteit veroorzaken
BASISBEGRIPPEN (VAKJARGON/CRIMINOLOGISCH CORRECT TAALGEBRUIK)
Belang van begrippen : criminologisch alledaags gebruik
Misdrijf(= algemene term)
- ≠ misdaad!
- SR verboden handelingen
- Legaliteitsprincipe : ‘nulla poena sine lege’
- < > deviantie = normafwijkend gedrag
- Evolueert (bv. stalking)
Justitie (bepaalt straf of sanctie)
- Doorlopen van systeem (gedraging → straf)
- Trechter!
Dader (pas als je berecht bent) : Vermoeden van onschuld, onschuldig tot tegendeel bewezen is
Beklaagde: Verschijnt voor politierechtbank, correctionele rechtbank, Hof van Beroep
Beschuldigde: Verschijnt voor Hof van Assisen (inbeschuldigingstelling)
Veroordeelde: Gestrafte, criminologisch getypeerd als delinquent /crimineel
Slachtoffer: Natuurlijke persoon of rechtspersoon (onderneming/instelling): schade geleden
OM geeft slachtoffer de kans om zich BP te stellen (als ze dit niet doen, geen kans op schadevergoeding)
Klager (Burgelijke partij)
Procespartij indien “burgelijke partij stellen”
= persoonlijke schade geleden vab misdrijf
BP heeft belang in de zaak, maar maakt er geen deel van uit
Gifmoord: zaak rond euthanasie
Hof Van Asissen (hoogste): hele zware feiten + jury beschuldigde
Correctionele rechtbank: 3 rechters beklaagde
Politierechtbank (laagste): vooral verkeerszaken, minst zware straffen beklaagde
STRAFRECHTSSYSTEEM
Stap 1: Politie (opsporen en handhaven)
(Potentiële) misdrijven, verbaliseert zaken en maakt proces verbaal op (database), handhaven van de openbare orde
(charge & décharge). Kan bekeuring geven maar GEEN straf
STAP 2: Openbaar ministerie (vervolgen)
Heeft een verdachte
Proces-verbaal wordt doorgestuurd (gecontroleerd door justitie), kiezen of het vervolgt wordt
Geeft richtlijnen aan de politie
Voordelen & nadeel van de verdachten (charge & décharge)
Bewijzen verzamelen, komt de zaak voor de rechtbank? niet elke pv wordt vervolg en niet elke zaak komt voor de
rechtbank
STAP 3: RECHTBANK
Enkel rechter kan straf geven, schuld of onschuld (Vonnis of arrest)
, STAP 4: STRAFRECHTUITVOERING
Gevangenis, geldboete, enkelband,….
CRIMINOLOGISCH ONDERZOEK
Object van wetenschap werkelijkheid?
- ≠ ontologisch gegeven!
- Uitspraken obv waarneming en interpretatie werkelijkheid
Tegensprekelijkheid & waarheidsbenadering: kenmerk vd wetenschappelijke praktijk
- Voorgeschreven wetenschappelijke methode wat kan in concrete praktijk
Intersubjectiviteit – tegenspraak
- Belang voor wetenschappelijkheid uitspraak
- Zo dicht mogelijk bij de waarheid
- Duidelijk beschrijven hoe te werk gegaan in onderzoek
Belang van ethiek
- De waarheid, waarheidsbenadering
WAT IS WERKELIJKHEID?
Criminaliteit is geen louter objectief gegeven, met een onveranderlijke structuur, dat bestaat los van menselijke
kennen
KWANTITATIES VS KWALITATIEF ONDERZOEK
Kwantitatief
Fenomenen cijfermatig uitdrukken
Doorheen de tijd ; trends, verbanden
Bv. Enquêtes – groot aantal deelnemers
Kwalitatief
Verhaal achter de cijfers = verklaringen/context
(bv: waarom stijgt criminaliteit?)
Diepe interviews, participerende observatie, ...
Mixed Methods
Kwantitatief + kwalitatief onderzoek
Experimenteel onderzoek (sociaal-psychologie)
2 groepen met elkaar vergelijken
CONSTRUCTIE EN INTERPRETATIE STATISTIEK
Officiële statistieken:
Productie van kwantitatief beeld
Wat en hoe?
Kritieken en beperkingen op statistiek
Mogelijkheden
Sociale reactie bepaalt of misdrijf in statistieken terecht komt of niet
Aangifte of niet? (1) Politie erkent het als potentieel misdrijf Opheldering door de politie of niet? (3)
(of niet)? (2) - Opgehelderd: soms toch niet
meer in het systeem (zoals
hond)
Erkenning als misdrijf en doorsturen Veroordeling (proces) voor de Strafuitvoering (7)
naar het parket.Vervolging of niet? (4) rechtbank of niet (5) - Sociale reactie bepaalt of
- Parketstatistieken (anders misdrijf in statistieken
dan die van politie) terecht komt of niet
Rechter spreekt vonnis/arrest uit. (6)
Straf of niet?
CRIMINALITEITSSTATISTIEKEN
