lOMoARcPSD|2668334
, lOMoARcPSD|2668334
Voorbeschouwing
…..Ze kwam binnen, anders dan normaal…als ouder voel je dat kind aan. Je weet hoe ze is,
hoe ze zich gedraagt. Altijd vrolijk en met een lekkere grote waffel. Zo was ‘Patricia’ altijd,
gewoon mijn meissie. Ik merkte dat er wat was, maar op die leeftijd (13 jaar) is er altijd wel
wat. Gewoon puber dingen, niets bijzonders. Maar ik begon me zorgen te maken toen het
langer duurde. Haar emoties werden vlakker en ze werd stiller in de laatste weken. De
sparkel in haar ogen was verdwenen en ze sloot zich te vaak op op haar kamer………
…..Je wilt als vader voorzichtig zijn met moeilijke onderwerpen, ook omdat de perceptie van
je dochter is dat ouwe pappa het toch allemaal niet begrijpt. Maar hier was toch meer aan de
hand en op een avond ben ik voor het slapen gaan naar haar kamer gegaan. Tijd voor een
moeilijk gesprek, of ze wou of niet…..
……Eerst de ontkenning natuurlijk. Er was helemaal niets. Nee hoor. ‘Hou mij niet voor de
gek’, dacht ik nog. Op dat moment had ik gezworen haar kamer niet te verlaten voor de
onderste steen boven was, al zou het 3 uur worden……
……Ik zal je de gang van het gesprek besparen, maar ik ben achter de waarheid gekomen.
Ze heeft het me laten zien op haar telefoon. Iets dat je als ouder niet wilt zien. En volgens
haar wist iedereen op school het ook. Ze was compleet kapot, ik kan het niet anders zeggen.
En ik ook……..
…….De volgende dag heb ik alles in gang gezet; school afgebeld, die leerplicht kon me
gestolen worden. Dokter, GGZ, internetproviders; ik trommelde alles bij elkaar……..
……‘Jan’ is uiteindelijk veroordeeld voor het plaatsen van het filmpje. Ik weet niet hoe het
met hem gaat nu en dat kan me ook niet schelen. Ik heb mijn dochter terug…….
……Tegen iedereen die denkt dat je tegen wraakporno niets kunt doen ‘want het staat toch
op internet’ wil ik zeggen: niet waar! Je kunt het heft in eigen hand nemen en wij hebben de
overtreder met succes vervolgd ……..
‘Pieter, vader van ‘Patricia’
Selectie uit interview in ‘DeMorgen’ 2016
, lOMoARcPSD|2668334
Inhoud
HST 1 - Introductie..................................................................................................................................7
1.1 Inleiding........................................................................................................................................7
1.2 Onderzoeksvraag en relevantie....................................................................................................9
1.3 Methode en opbouw onderzoek................................................................................................10
1.4 Leeswijzer...................................................................................................................................10
HST 2 - Definiëring................................................................................................................................12
2.1 Inleiding; wraakporno.................................................................................................................12
2.2 Seksualiteit online.......................................................................................................................13
2.3 Misleidende terminologie...........................................................................................................15
2.4 Wraakporno: begripsbepaling....................................................................................................16
HST 3 - strafbepalingen smaadschrift en schending portretrecht.........................................................18
3.1 Inleiding......................................................................................................................................18
3.2 Smaad(schrift).............................................................................................................................19
3.2.1 Uitings- / beledigingsdelict...................................................................................................19
3.2.2 Bestanddelen.......................................................................................................................20
3.2.3 Belangenafweging................................................................................................................22
3.2.4 Deelconclusie.......................................................................................................................24
3.3 Schending portretrecht...............................................................................................................26
3.3.1 Portretrecht en portret........................................................................................................26
3.3.2 Artt. 19-20 Aw......................................................................................................................29
3.3.3 Art. 21 Aw............................................................................................................................30
3.3.4 Deelconclusie.......................................................................................................................31
HST 4 - Belgische equivalenten.............................................................................................................35
4.1 Inleiding......................................................................................................................................35
4.2 Smaad.........................................................................................................................................36
4.3 Aantasting eer of goede naam....................................................................................................36
4.3.1 Laster, eerroof en kwaadwillige ruchtbaarmaking...............................................................37
4.3.2 Belediging............................................................................................................................38
4.3.3 Aantasting eer / goede naam van personen en wraakporno...............................................39
4.4 Portretrecht................................................................................................................................40
4.4.1 Grondslag.............................................................................................................................40
4.4.2 Werk van letterkunde of kunst............................................................................................41
4.4.3 Beeltenis en afbeelding........................................................................................................41
4.4.4 Draagwijdte en toelatingsvereiste.......................................................................................42
, lOMoARcPSD|2668334
4.4.5 Het recht op afbeelding en wraakporno..............................................................................43
4.5 Aantasting eerbaarheid..............................................................................................................44
4.5.1 Inhoud..................................................................................................................................44
4.5.2 Bestanddelen.......................................................................................................................44
4.5.3 Aanleiding wetsvoorstel.......................................................................................................46
4.5.4 Wetsvoorstel........................................................................................................................47
4.5.5 Aantasting eerbaarheid en wraakporno..............................................................................48
HST 5 – Resultaten en aanbevelingen...................................................................................................49
5.1 Antwoord onderzoeksvraag........................................................................................................49
5.2 Aanbevelingen............................................................................................................................51
5.3 Slot..............................................................................................................................................52
Literatuurlijst........................................................................................................................................53
..........................................................................................................................................................53
Bijlage I – Relevante wetteksten uit het Nederlandse recht.................................................................63
Bijlage II - Relevante wetteksten uit het Belgische recht......................................................................64
Bijlage III - Relevante wetteksten EVRM...............................................................................................85
, lOMoARcPSD|2668334
Afkortingen
AGV: Algemene Verordening Gegevensbescherming
Art.: artikel
Artt.: artikelen
Aw: Auteurswet
BW: Burgerlijk Wetboek
Cass.: Hof van Cassatie (België)
Cf.: conform
c.q.: casu quo (respectievelijk)
EHRM: Europees Hof van de Rechten van de Mens
Europees Verdrag van de Rechten van de
EVRM:
Mens
Ex: op grond van
HvJ EU: Hof van Justitie EU
HR: Hoge Raad
GW: Grondwet
Kh.: Rechtbank van koophandel (België)
Ki.: Kamer van Inbeschuldigingstelling (België)
MvT: Memorie van Toelichting
OM: Openbaar Ministerie
OvJ: Officier van Justitie
Rb.: rechtbank
r.o.: rechtsoverweging
Sr: Wetboek van Strafrecht (ookwel WvSr)
, lOMoARcPSD|2668334
Sw: (Belgisch) Strafwetboek
WER: (Belgisch) Wetboek van Economisch Recht
, lOMoARcPSD|2668334
Voorbeschouwing
…..Ze kwam binnen, anders dan normaal…als ouder voel je dat kind aan. Je weet hoe ze is,
hoe ze zich gedraagt. Altijd vrolijk en met een lekkere grote waffel. Zo was ‘Patricia’ altijd,
gewoon mijn meissie. Ik merkte dat er wat was, maar op die leeftijd (13 jaar) is er altijd wel
wat. Gewoon puber dingen, niets bijzonders. Maar ik begon me zorgen te maken toen het
langer duurde. Haar emoties werden vlakker en ze werd stiller in de laatste weken. De
sparkel in haar ogen was verdwenen en ze sloot zich te vaak op op haar kamer………
…..Je wilt als vader voorzichtig zijn met moeilijke onderwerpen, ook omdat de perceptie van
je dochter is dat ouwe pappa het toch allemaal niet begrijpt. Maar hier was toch meer aan de
hand en op een avond ben ik voor het slapen gaan naar haar kamer gegaan. Tijd voor een
moeilijk gesprek, of ze wou of niet…..
……Eerst de ontkenning natuurlijk. Er was helemaal niets. Nee hoor. ‘Hou mij niet voor de
gek’, dacht ik nog. Op dat moment had ik gezworen haar kamer niet te verlaten voor de
onderste steen boven was, al zou het 3 uur worden……
……Ik zal je de gang van het gesprek besparen, maar ik ben achter de waarheid gekomen.
Ze heeft het me laten zien op haar telefoon. Iets dat je als ouder niet wilt zien. En volgens
haar wist iedereen op school het ook. Ze was compleet kapot, ik kan het niet anders zeggen.
En ik ook……..
…….De volgende dag heb ik alles in gang gezet; school afgebeld, die leerplicht kon me
gestolen worden. Dokter, GGZ, internetproviders; ik trommelde alles bij elkaar……..
……‘Jan’ is uiteindelijk veroordeeld voor het plaatsen van het filmpje. Ik weet niet hoe het
met hem gaat nu en dat kan me ook niet schelen. Ik heb mijn dochter terug…….
……Tegen iedereen die denkt dat je tegen wraakporno niets kunt doen ‘want het staat toch
op internet’ wil ik zeggen: niet waar! Je kunt het heft in eigen hand nemen en wij hebben de
overtreder met succes vervolgd ……..
‘Pieter, vader van ‘Patricia’
Selectie uit interview in ‘DeMorgen’ 2016
, lOMoARcPSD|2668334
Inhoud
HST 1 - Introductie..................................................................................................................................7
1.1 Inleiding........................................................................................................................................7
1.2 Onderzoeksvraag en relevantie....................................................................................................9
1.3 Methode en opbouw onderzoek................................................................................................10
1.4 Leeswijzer...................................................................................................................................10
HST 2 - Definiëring................................................................................................................................12
2.1 Inleiding; wraakporno.................................................................................................................12
2.2 Seksualiteit online.......................................................................................................................13
2.3 Misleidende terminologie...........................................................................................................15
2.4 Wraakporno: begripsbepaling....................................................................................................16
HST 3 - strafbepalingen smaadschrift en schending portretrecht.........................................................18
3.1 Inleiding......................................................................................................................................18
3.2 Smaad(schrift).............................................................................................................................19
3.2.1 Uitings- / beledigingsdelict...................................................................................................19
3.2.2 Bestanddelen.......................................................................................................................20
3.2.3 Belangenafweging................................................................................................................22
3.2.4 Deelconclusie.......................................................................................................................24
3.3 Schending portretrecht...............................................................................................................26
3.3.1 Portretrecht en portret........................................................................................................26
3.3.2 Artt. 19-20 Aw......................................................................................................................29
3.3.3 Art. 21 Aw............................................................................................................................30
3.3.4 Deelconclusie.......................................................................................................................31
HST 4 - Belgische equivalenten.............................................................................................................35
4.1 Inleiding......................................................................................................................................35
4.2 Smaad.........................................................................................................................................36
4.3 Aantasting eer of goede naam....................................................................................................36
4.3.1 Laster, eerroof en kwaadwillige ruchtbaarmaking...............................................................37
4.3.2 Belediging............................................................................................................................38
4.3.3 Aantasting eer / goede naam van personen en wraakporno...............................................39
4.4 Portretrecht................................................................................................................................40
4.4.1 Grondslag.............................................................................................................................40
4.4.2 Werk van letterkunde of kunst............................................................................................41
4.4.3 Beeltenis en afbeelding........................................................................................................41
4.4.4 Draagwijdte en toelatingsvereiste.......................................................................................42
, lOMoARcPSD|2668334
4.4.5 Het recht op afbeelding en wraakporno..............................................................................43
4.5 Aantasting eerbaarheid..............................................................................................................44
4.5.1 Inhoud..................................................................................................................................44
4.5.2 Bestanddelen.......................................................................................................................44
4.5.3 Aanleiding wetsvoorstel.......................................................................................................46
4.5.4 Wetsvoorstel........................................................................................................................47
4.5.5 Aantasting eerbaarheid en wraakporno..............................................................................48
HST 5 – Resultaten en aanbevelingen...................................................................................................49
5.1 Antwoord onderzoeksvraag........................................................................................................49
5.2 Aanbevelingen............................................................................................................................51
5.3 Slot..............................................................................................................................................52
Literatuurlijst........................................................................................................................................53
..........................................................................................................................................................53
Bijlage I – Relevante wetteksten uit het Nederlandse recht.................................................................63
Bijlage II - Relevante wetteksten uit het Belgische recht......................................................................64
Bijlage III - Relevante wetteksten EVRM...............................................................................................85
, lOMoARcPSD|2668334
Afkortingen
AGV: Algemene Verordening Gegevensbescherming
Art.: artikel
Artt.: artikelen
Aw: Auteurswet
BW: Burgerlijk Wetboek
Cass.: Hof van Cassatie (België)
Cf.: conform
c.q.: casu quo (respectievelijk)
EHRM: Europees Hof van de Rechten van de Mens
Europees Verdrag van de Rechten van de
EVRM:
Mens
Ex: op grond van
HvJ EU: Hof van Justitie EU
HR: Hoge Raad
GW: Grondwet
Kh.: Rechtbank van koophandel (België)
Ki.: Kamer van Inbeschuldigingstelling (België)
MvT: Memorie van Toelichting
OM: Openbaar Ministerie
OvJ: Officier van Justitie
Rb.: rechtbank
r.o.: rechtsoverweging
Sr: Wetboek van Strafrecht (ookwel WvSr)
, lOMoARcPSD|2668334
Sw: (Belgisch) Strafwetboek
WER: (Belgisch) Wetboek van Economisch Recht
