Samenvatting - psychodynamische therapie

Psychodynamische therapie
1 Waarom psychodynamische
psychotherapie?
Vrije associatie = “Wat komt in me op bij het horen van bepaalde woorden.”
Psychotherapie:
 wordt ingezet om mentaal lijden te verlichten
 maar ondanks decennialange ontwikkeling & betere toegang tot
behandelingen blijkt de effectiviteit beperkt
 dia 11: artikel stelt dat meer psychotherapie niet automatisch leidt tot betere
herstelcijfers & dat preventie mogelijk betere aanpak is




1.1 Stepped Care
 = behandelaanpak waarbij men start met minst intensieve, maar wel
effectieve behandeling.
 Pas wanneer dit onvoldoende helpt, wordt opgeschaald naar intensievere of
complexere vormen van zorg
 Idee is om zo efficiënt mogelijk hulp te bieden:
 niet zwaarder behandelen dan nodig, maar wel flexibel opbouwen indien
klachten blijven
1. Als kort dan kort, als groep kan dan groep
2. Langdurige individuele psychotherapie behouden voor complexe
problematieken


1

,1.2 Werkzaamheid psychotherapie
 effectiviteit hangt minder af van specifieke methode & meer van
onderliggende ingrediënten:
 zoals therapeutische relatie, overtuigingskracht, verbale flexibiliteit &
interpersoonlijke vaardigheden van therapeut
 Ook factoren als frequentie van sessies & een goede match tussen cliënt &
therapievorm spelen een rol




1.3 ‘Dodo bird verdict’
 Onderzoek toont dat verschillende psychotherapievormen ongeveer even
effectief zijn
 Dit roept vragen op over hoe psychotherapie precies werkt
 Hoewel psychotherapie gemiddeld beter werkt dan antidepressiva bij
depressie
 is het niet haalbaar om iedereen toegang te geven (bv. in
ontwikkelingslanden)
 Bovendien is er een subgroep die niet reageert (“non-responders”)
 meer onderzoek nodig naar wie baat heeft bij welke behandeling & hoe
psychotherapie effectiever kan worden gemaakt
 Er is geen geld om iedereen naar psychotherapie te verwijzen (ook al werkt
psychotherapie beter dan antidepressiva bij depressie)
 Bv. ontwikkelingslanden
 Een belangrijke subgroep heeft geen baat bij psychotherapie:
 er is onderzoek nodig naar (de massa) non-responders maar ook naar
hoe we psychotherapie effectiever kunnen maken
 Verschillende therapievormen hebben ongeveer hetzelfde effect: hoe werkt
‘psychotherapie’ dan ondanks de verschillen in stromingen?
 Wat weten we over wat helpt in effectiviteit?
 Wat werkt voor wie? Matching pt/type therapie
 Frequentie van sessies (beter 2x dan 1 per week)

2

, Belang van therapeutenfactoren zoals
- overtuigingskracht
- verbale flexibiliteit
- en interpersoonlijke vaardigheden

1.4 Conclusie ~ Waarom psychodynamische therapie?
Verschillende therapiestromingen bewezen gelijkaardige effectiviteit & kunnen
elkaar aanvullen (complementair zijn): psychodynamische therapie is er 1 van 
geeft extra keuzemogelijkheid voor therapeut in spe
1. Belang diagnostiek in indicatiestelling & keuze behandelingen (kort/lang)
2. Belang hanteren (tegen)overdracht of wat er gebeurt in relatie tussen
therapeut & patiënt
 belang van interpersoonlijke vaardigheden
 des te belangrijk bij langdurige therapieën, zeer nodig bij o.a. complex
trauma, persoonlijkheidsproblematieken
3. Belang van eigen leertherapieproces & supervisie in deze stroming:
 eigen leerproces mogelijks cruciaal in verbeteren van interpersoonlijke
vaardigheden & effectiviteit van psychotherapie


2 wat is psychodynamische therapie




Figuur geeft overzicht van verschillende therapiestromingen, geordend langs 2
assen:
 Horizontale as:



3

, - Links: Niet-directief → de cliënt leidt (bv. humanistische en cliëntgerichte
therapie).
- Rechts: Directief → de therapeut leidt (bv. cognitieve gedragstherapie,
EMDR).
 Verticale as:
- Boven: Focus op heden en toekomst (bv. oplossingsgerichte therapie, CBT).
- Onder: Focus op verleden (bv. psychodynamische therapie, Jungiaanse
therapie)
 In midden staat integratieve benadering, die elementen uit verschillende
stromingen combineert
Belangrijkste punten uit de figuur:
 Humanistische therapieën (paars, zoals person-centred en existential)
 zijn eerder niet-directief & focussen meer op beleving van het “hier en nu”.
 Cognitief-gedragstherapeutische benaderingen (groen, zoals CBT en
oplossingsgericht)
 zijn meer directief & gericht op heden & toekomst
 Psychodynamische therapieën (geel, zoals klassiek psychoanalytisch en
Jungiaans)
 zijn eerder niet-directief maar sterk gefocust op verleden & invloed daarvan
 Integratieve therapie (blauw) combineert verschillende stromingen
 staat centraal als flexibele aanpak die inspeelt op noden van cliënt

2.1 basisingrediënten
 Het kader: frequentie & duur van de sessies geven structuur aan de therapie
 De relatie: overdracht & tegenoverdracht spelen centrale rol; verleden
herhaalt zich in heden binnen therapeutische relatie
 Analyse: aandacht voor conflicten, weerstanden & afweermechanismen die
functioneren beïnvloeden
 Het onbewuste/’vreemde’: exploratie van onbewuste processen &
betekenis van symptomen, met onderscheid tussen manifeste (zichtbare) &
latente (verborgen) inhoud
Samenvattend:
De figuur laat zien dat therapievormen verschillen in mate van directiviteit & in
hun tijdsfocus (verleden vs. heden/toekomst). Er bestaat geen “beste” therapie;
elke stroming heeft eigen accenten. Integratieve therapie probeert sterke kanten
van meerdere benaderingen te combineren.

2.2 (Hoe) werkt het?
Vertrekt vanuit idee dat onbewuste processen invloed hebben op gevoelens,
gedachten & gedrag:
 Symptomen krijgen betekenis: wat iemand ervaart (manifest) kan
verwijzen naar diepere, vaak onbewuste conflicten (latent)
 Binnen therapeutische relatie herhalen zich patronen uit eerdere relaties
(overdracht/tegenoverdracht), waardoor deze zichtbaar & bespreekbaar
worden
 Analyse van conflicten, weerstanden en afweermechanismen helpt
inzicht te krijgen in hoe iemand zichzelf & anderen ervaart


4