Inhoud
Algemene informatie en inleiding .............................................................................................3
Algemene informatie ............................................................................................................3
Inleiding ..............................................................................................................................4
Opbouw ...........................................................................................................................4
Ontwikkelingen ................................................................................................................4
Bronnen ...........................................................................................................................7
Deel 1: afstamming en adoptie.................................................................................................8
Hoofdstuk 1: Afstamming .....................................................................................................8
Inleiding ...........................................................................................................................8
Begrip ..............................................................................................................................9
Historiek ........................................................................................................................ 11
Afstamming moederszijde .............................................................................................. 12
Afstamming vaderszijde.................................................................................................. 16
Afstamming na MBV ....................................................................................................... 37
Afstamming meemoeder ................................................................................................ 43
Afstamming - rechtsgevolgen .......................................................................................... 48
Hoofdstuk 2: adoptie ......................................................................................................... 49
Deel 2: identiteit van de persoon: naam en geslacht ............................................................... 58
Hoofdstuk 1: naam ............................................................................................................ 58
Naam............................................................................................................................. 59
Familienaam .................................................................................................................. 61
Voornaam ...................................................................................................................... 69
Hoofdstuk 2: geslacht ........................................................................................................ 70
Geslacht ........................................................................................................................ 70
Deel 3: minderjarige kind en de ouderlijke rechten en plichten ................................................ 75
Handelingsonbekwaamheid minderjarige ........................................................................... 76
Ouderlijke rechten en plichten............................................................................................ 85
Voogdij ............................................................................................................................ 107
Recht op persoonlijk contact ............................................................................................ 109
Deel 4: tweerelaties: huwelijk en samenwoning .................................................................... 112
Inleiding .......................................................................................................................... 112
Aangaan van een huwelijk ................................................................................................ 114
Gevolgen van het huwelijk: primair huwelijksstelsel .......................................................... 124
Inleiding ....................................................................................................................... 124
Persoonlijke huwelijksverplichtingen ............................................................................. 126
Hulp- en bijdrageplicht ................................................................................................. 128
, Echtscheiding .................................................................................................................. 140
Algemeen..................................................................................................................... 140
Historiek ...................................................................................................................... 141
EOO ............................................................................................................................. 142
EOT .............................................................................................................................. 161
Wettelijke samenwoning .................................................................................................. 165
Inleiding ....................................................................................................................... 165
Aangaan van de wettelijke samenwoning ....................................................................... 165
Gevolgen van de wettelijke samenwoning...................................................................... 167
Beëindiging van de wettelijke samenwoning .................................................................. 169
Feitelijke samenwoning .................................................................................................... 171
Deel 5: meerderjarige beschermde personen ....................................................................... 173
Beschermde personen ..................................................................................................... 175
Buitengerechtelijke bescherming ..................................................................................... 176
Rechterlijke bescherming ................................................................................................. 179
Examen:.............................................................................................................................. 185
,Algemene informatie en inleiding
Algemene informatie
Het vak P&F is opgebouwd uit twee rechtstakken: het personenrecht en het familierecht. We
nemen de twee rechtstakken samen, omdat ze samenhangen en daarom worden ze samen
gedoceerd.
Het Personenrecht
Gaat over het recht over de personen, maar niet per sé over wie je bent (fysieke
verschijning), maar over wie je juridisch bent volgenst de wet.
o Wie dat je juridisch bent bepaald welke rechten en plichten je hebt en ook in welke
mate je mag deelnemen aan het rechtsverkeer.
De aspecten die besproken gaan worden zijn:
De zaken die gelinkt zijn aan je juridische identiteit: naam en geslacht
Wie dat je juridische bent bepaald ook in welke mate je mag deelnemen aan het
rechtsverkeer. Ons recht heeft een aantal beschermingscategorieën gecreëerd:
minderjarig vs. meerderjarig.
Ook bepaalde meerderjarigen worden beschermd en mogen niet ‘alles doen’ wat ze willen
of kunnen, bijvoorbeeld mensen die door een gezondheidstoestand niet handelingen
kunnen stellen of beslissingen kunnen maken … vooral mensen die een zware handicap
heeft, dementia heeft … → bekwaam vs. onbekwaam.
Het Familierecht
Gaat over de plaats van de persoon binnen een aantal persoonlijke verhoudingen,
namelijk familierechterlijke berekeningen.
Het regelt drie familierechterlijke betrekkingen:
1. De partners onderling – (horizontaal familierecht)
a. Huwelijk
b. Wettelijke samenwoning
c. Feitelijke samenwoning
2. Relatie tussen ouders en kinderen – (verticaal familierecht)
3. Ruimere verwantengroepen
a. Broers en zussen
b. Grootouders en kleinkinderen
c. …
, Inleiding
Opbouw
Het personen- en familierecht gaan niet apart behandeld worden want:
Illustratie: ‘naam’ maakt deel uit van het personenrecht, maar het hangt superhard samen met
wie je ouders zijn (je afstamming) en dat is familierecht. Alle thema’s die samenhoren gaan samen
behandeld worden.
De lessen:
1. Afstamming en adoptie
2. Naam en geslacht
3. Minderjarig kind
4. Huwelijk, wettelijke en feitelijke samenwoning
a. Feitelijke samenwoning: ‘niet-geïnstitutionaliseerde’ samenlevingsvorm →je
woont samen zonder gekozen te hebben voor een bepaalde vorm, ons recht zegt
er niet veel over.
b. Bij huwelijk en wettelijke samenwoning zijn er rechten plichten aan gekoppeld.
5. Beschermde meerderjarige persoon
Ontwikkelingen
P&F spiegel van maatschappelijke waarden over gezin en relaties
Ancien Règime: 19e eeuw en eerste helft 20e eeuw:
Maritale macht Maritale macht in BW 1804
Vaderlijke macht o Gehoorzamen en onderdanig (tot 1958)
Kerkelijk huwelijk o Handelingsonbekwaam (tot 1976)
o Enige aanvaarde Vaderlijke macht
samenlevingsvorm o Kinderen in detentie plaatsen (tot 1912)
o Tussen man en vrouw o Gezag alleen voor vaders (tot 1974)
o ‘tot de doodt ons scheidt’ o Stem vader doorslaggevend (tot 1974)
Kerkelijk huwelijk én burgerlijk huwelijk
o De facto verplicht (wettige vs. onwettige
kinderen)
o Tussen man en vrouw
o Scheiden alleen via logge procedures
Algemene informatie en inleiding .............................................................................................3
Algemene informatie ............................................................................................................3
Inleiding ..............................................................................................................................4
Opbouw ...........................................................................................................................4
Ontwikkelingen ................................................................................................................4
Bronnen ...........................................................................................................................7
Deel 1: afstamming en adoptie.................................................................................................8
Hoofdstuk 1: Afstamming .....................................................................................................8
Inleiding ...........................................................................................................................8
Begrip ..............................................................................................................................9
Historiek ........................................................................................................................ 11
Afstamming moederszijde .............................................................................................. 12
Afstamming vaderszijde.................................................................................................. 16
Afstamming na MBV ....................................................................................................... 37
Afstamming meemoeder ................................................................................................ 43
Afstamming - rechtsgevolgen .......................................................................................... 48
Hoofdstuk 2: adoptie ......................................................................................................... 49
Deel 2: identiteit van de persoon: naam en geslacht ............................................................... 58
Hoofdstuk 1: naam ............................................................................................................ 58
Naam............................................................................................................................. 59
Familienaam .................................................................................................................. 61
Voornaam ...................................................................................................................... 69
Hoofdstuk 2: geslacht ........................................................................................................ 70
Geslacht ........................................................................................................................ 70
Deel 3: minderjarige kind en de ouderlijke rechten en plichten ................................................ 75
Handelingsonbekwaamheid minderjarige ........................................................................... 76
Ouderlijke rechten en plichten............................................................................................ 85
Voogdij ............................................................................................................................ 107
Recht op persoonlijk contact ............................................................................................ 109
Deel 4: tweerelaties: huwelijk en samenwoning .................................................................... 112
Inleiding .......................................................................................................................... 112
Aangaan van een huwelijk ................................................................................................ 114
Gevolgen van het huwelijk: primair huwelijksstelsel .......................................................... 124
Inleiding ....................................................................................................................... 124
Persoonlijke huwelijksverplichtingen ............................................................................. 126
Hulp- en bijdrageplicht ................................................................................................. 128
, Echtscheiding .................................................................................................................. 140
Algemeen..................................................................................................................... 140
Historiek ...................................................................................................................... 141
EOO ............................................................................................................................. 142
EOT .............................................................................................................................. 161
Wettelijke samenwoning .................................................................................................. 165
Inleiding ....................................................................................................................... 165
Aangaan van de wettelijke samenwoning ....................................................................... 165
Gevolgen van de wettelijke samenwoning...................................................................... 167
Beëindiging van de wettelijke samenwoning .................................................................. 169
Feitelijke samenwoning .................................................................................................... 171
Deel 5: meerderjarige beschermde personen ....................................................................... 173
Beschermde personen ..................................................................................................... 175
Buitengerechtelijke bescherming ..................................................................................... 176
Rechterlijke bescherming ................................................................................................. 179
Examen:.............................................................................................................................. 185
,Algemene informatie en inleiding
Algemene informatie
Het vak P&F is opgebouwd uit twee rechtstakken: het personenrecht en het familierecht. We
nemen de twee rechtstakken samen, omdat ze samenhangen en daarom worden ze samen
gedoceerd.
Het Personenrecht
Gaat over het recht over de personen, maar niet per sé over wie je bent (fysieke
verschijning), maar over wie je juridisch bent volgenst de wet.
o Wie dat je juridisch bent bepaald welke rechten en plichten je hebt en ook in welke
mate je mag deelnemen aan het rechtsverkeer.
De aspecten die besproken gaan worden zijn:
De zaken die gelinkt zijn aan je juridische identiteit: naam en geslacht
Wie dat je juridische bent bepaald ook in welke mate je mag deelnemen aan het
rechtsverkeer. Ons recht heeft een aantal beschermingscategorieën gecreëerd:
minderjarig vs. meerderjarig.
Ook bepaalde meerderjarigen worden beschermd en mogen niet ‘alles doen’ wat ze willen
of kunnen, bijvoorbeeld mensen die door een gezondheidstoestand niet handelingen
kunnen stellen of beslissingen kunnen maken … vooral mensen die een zware handicap
heeft, dementia heeft … → bekwaam vs. onbekwaam.
Het Familierecht
Gaat over de plaats van de persoon binnen een aantal persoonlijke verhoudingen,
namelijk familierechterlijke berekeningen.
Het regelt drie familierechterlijke betrekkingen:
1. De partners onderling – (horizontaal familierecht)
a. Huwelijk
b. Wettelijke samenwoning
c. Feitelijke samenwoning
2. Relatie tussen ouders en kinderen – (verticaal familierecht)
3. Ruimere verwantengroepen
a. Broers en zussen
b. Grootouders en kleinkinderen
c. …
, Inleiding
Opbouw
Het personen- en familierecht gaan niet apart behandeld worden want:
Illustratie: ‘naam’ maakt deel uit van het personenrecht, maar het hangt superhard samen met
wie je ouders zijn (je afstamming) en dat is familierecht. Alle thema’s die samenhoren gaan samen
behandeld worden.
De lessen:
1. Afstamming en adoptie
2. Naam en geslacht
3. Minderjarig kind
4. Huwelijk, wettelijke en feitelijke samenwoning
a. Feitelijke samenwoning: ‘niet-geïnstitutionaliseerde’ samenlevingsvorm →je
woont samen zonder gekozen te hebben voor een bepaalde vorm, ons recht zegt
er niet veel over.
b. Bij huwelijk en wettelijke samenwoning zijn er rechten plichten aan gekoppeld.
5. Beschermde meerderjarige persoon
Ontwikkelingen
P&F spiegel van maatschappelijke waarden over gezin en relaties
Ancien Règime: 19e eeuw en eerste helft 20e eeuw:
Maritale macht Maritale macht in BW 1804
Vaderlijke macht o Gehoorzamen en onderdanig (tot 1958)
Kerkelijk huwelijk o Handelingsonbekwaam (tot 1976)
o Enige aanvaarde Vaderlijke macht
samenlevingsvorm o Kinderen in detentie plaatsen (tot 1912)
o Tussen man en vrouw o Gezag alleen voor vaders (tot 1974)
o ‘tot de doodt ons scheidt’ o Stem vader doorslaggevend (tot 1974)
Kerkelijk huwelijk én burgerlijk huwelijk
o De facto verplicht (wettige vs. onwettige
kinderen)
o Tussen man en vrouw
o Scheiden alleen via logge procedures
