Taken blok 2
Taak 1:
Leerdoelen:
1) Wat is het model van Lalonde? Voorloper VTV
Minister van volksgezondheid en Welzijn in Canada. toen hij in 1974 een notitie uitbracht onder
de titel ‘A new perspective on the health of Canadians’. Hierin werd een onderscheid gemaakt
tussen vier categorieën van determinanten: biologische en genetische factoren, leefstijl, fysieke
en sociale omgeving, en gezondheidszorgsysteem. Belangrijkste doel was om aandacht te
vestigen op de grote rol van andere factoren van de gezondheidszorg, die in jaren 60 en 70 van de
vorige eeuw in de ogen van Lalonde en zijn medestanders in het gezondheidsbeleid te veel
nadruk kregen.
Bij veel ziekten en andere gezondheidsproblemen zijn enkele determinanten bekend die aan de
persoon zelf kunnen worden vastgesteld. In het schema zijn die aangeduid met
‘persoonsgebonden factoren’. Wat hieronder valt zijn: erfelijke factoren, verworven psychische
factoren en verworven somatische factoren. Deze factoren worden beïnvloed door omgeving en
gedrag.
Bij ‘omgeving’ kan een onderscheid worden gemaakt tussen de biotische omgeving, de fysieke
en de sociale omgeving.
Bij ‘gedrag’ kan onder meer gedacht worden aan voeding, lichaamsbeweging, seksueel gedrag
en riskante gewoonten zoals tabaks- en alcoholgebruik.
Determinanten van gezondheid staan niet op zichzelf: ze worden beïnvloed door externe
ontwikkelingen, door beleid, door preventie en door zorg. (Mackenbach)
2) Wat is het VTV-model?
Het RIVM blikt elke vier jaar vooruit op ontwikkelingen in de volksgezondheid en zorg.
,In het hoofdrapport van de Volksgezondheid Toekomst Verkenning (VTV-2024) beschrijft
het RIVM (Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu) vijf grote opgaven op weg naar 2050.
Ook schetst de VTV-2024 een aantal mogelijke maatregelen om deze opgaven aan te pakken.
De VTV laat ook zien dat de opgaven met elkaar samenhangen, en dus gezamenlijk moeten
worden aangepakt. Kiezen voor een gezonde toekomst betekent dat beleid lange tijd wordt
volgehouden. De komende jaren is daarom een standvastig gezondheidsbeleid nodig, met
concrete doelen.
VTV staat voor Volksgezondheid Toekomst Verkenning. De VTV verschijnt iedere vier jaar en
wordt door de RIVM opgesteld. Het geeft inzicht in de belangrijkste toekomstige opgaven op het
gebied van ziekte en gezondheid. Het RIVM doet wetenschappelijk onderzoek ten behoeve van
het overheidsbeleid en het houdt toezicht op het gebied van volksgezondheid, milieu en natuur.
Het RIVM verzamelt, evalueert, integreert en verspreidt kennis over de volksgezondheid, factoren
die hierop van invloed zijn en de gevolgen van het zorgsysteem. Deze informatie brengt het RIVM
naar buiten in onder meer de Volksgezondheid Toekomst Verkenningen (VTV) die elke vier jaar
uitkomt. Op basis van de VTV maakt het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport het
gezondheidsbeleid. In de VTV van 2018 wordt gezegd dat het goed gaat met de volksgezondheid.
We worden steeds ouder, maar mede hierdoor staan we voor een aantal grote toekomstige
opgaven. Het aantal mensen met chronische aandoeningen en sociale problemen zoals
eenzaamheid stijgt.
Vergrijzing & participatie van ouderen
De vergrijzing blijft een centrale maatschappelijke ontwikkeling: meer ouderen, meer oudere
eenpersoonshuishoudens etc.
Het is belangrijk dat ouderen kunnen blijven meedoen in de samenleving, vitaal blijven, en dat
woon-en zorgvormen daarop ingericht zijn.
Tegelijkertijd brengt vergrijzing druk op zorg, mantelzorg, beschikbaarheid van personeel etc.
Gezondheidsverschillen
Grote verschillen in gezondheid tussen sociaaleconomische groepen. Personen met een lagere
maatschappelijke positie leven gemiddeld veel korter in goede gezondheid.
Bestaansonzekerheid, slechtere woon- en arbeidsomstandigheden dragen daaraan bij.
Het gaat om het verkleinen van deze ongelijkheid en het verbeteren van de omstandigheden van
kwetsbare groepen.
Leefstijl & mentale gezondheid van jongeren
De leefstijl van jongeren is vaak ongezonder (denk: overgewicht, bewegingsarmoede). De
mentale gezondheid is ook zorgpunt.
Omdat jongeren de toekomst zijn, investeren in hun gezondheid is zowel individueel als
maatschappelijk belangrijk.
Zorg en personeelstekorten
,De zorgvraag zal toenemen (door vergrijzing, meer chronische ziekten) terwijl de
beroepsbevolking in de zorg misschien krimpt of onder druk komt te staan.
De opgave is om goede zorg te kunnen leveren — toegankelijk, kwalitatief — ook in een
veranderende omgeving.
Leefomgeving en klimaatverandering
De inrichting van de leefomgeving (woonplaatsen, infrastructuur, mobiliteit, milieu) is van
invloed op gezondheid.
Klimaatverandering, extreme weersomstandigheden, milieuverontreiniging: dat vraagt aandacht
in een toekomstgerichte volksgezondheidsstrategie.
, Kiezen voor een gezonde toekomst - VTV 2024
3) Wat betekenen de volgende drie termen, als ook de verschillen: illness, disease, sickness?
Disease staat voor een aantoonbare medisch-biologische afwijking. Illness staat voor een ziekte
ervaring → je voelt je niet zo lekker → patiënt beoordeeld. Sickness staat voor de sociale
component: men gedraagt zich als patiënt en dat wordt ook erkend door de omgeving.
Taak 1:
Leerdoelen:
1) Wat is het model van Lalonde? Voorloper VTV
Minister van volksgezondheid en Welzijn in Canada. toen hij in 1974 een notitie uitbracht onder
de titel ‘A new perspective on the health of Canadians’. Hierin werd een onderscheid gemaakt
tussen vier categorieën van determinanten: biologische en genetische factoren, leefstijl, fysieke
en sociale omgeving, en gezondheidszorgsysteem. Belangrijkste doel was om aandacht te
vestigen op de grote rol van andere factoren van de gezondheidszorg, die in jaren 60 en 70 van de
vorige eeuw in de ogen van Lalonde en zijn medestanders in het gezondheidsbeleid te veel
nadruk kregen.
Bij veel ziekten en andere gezondheidsproblemen zijn enkele determinanten bekend die aan de
persoon zelf kunnen worden vastgesteld. In het schema zijn die aangeduid met
‘persoonsgebonden factoren’. Wat hieronder valt zijn: erfelijke factoren, verworven psychische
factoren en verworven somatische factoren. Deze factoren worden beïnvloed door omgeving en
gedrag.
Bij ‘omgeving’ kan een onderscheid worden gemaakt tussen de biotische omgeving, de fysieke
en de sociale omgeving.
Bij ‘gedrag’ kan onder meer gedacht worden aan voeding, lichaamsbeweging, seksueel gedrag
en riskante gewoonten zoals tabaks- en alcoholgebruik.
Determinanten van gezondheid staan niet op zichzelf: ze worden beïnvloed door externe
ontwikkelingen, door beleid, door preventie en door zorg. (Mackenbach)
2) Wat is het VTV-model?
Het RIVM blikt elke vier jaar vooruit op ontwikkelingen in de volksgezondheid en zorg.
,In het hoofdrapport van de Volksgezondheid Toekomst Verkenning (VTV-2024) beschrijft
het RIVM (Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu) vijf grote opgaven op weg naar 2050.
Ook schetst de VTV-2024 een aantal mogelijke maatregelen om deze opgaven aan te pakken.
De VTV laat ook zien dat de opgaven met elkaar samenhangen, en dus gezamenlijk moeten
worden aangepakt. Kiezen voor een gezonde toekomst betekent dat beleid lange tijd wordt
volgehouden. De komende jaren is daarom een standvastig gezondheidsbeleid nodig, met
concrete doelen.
VTV staat voor Volksgezondheid Toekomst Verkenning. De VTV verschijnt iedere vier jaar en
wordt door de RIVM opgesteld. Het geeft inzicht in de belangrijkste toekomstige opgaven op het
gebied van ziekte en gezondheid. Het RIVM doet wetenschappelijk onderzoek ten behoeve van
het overheidsbeleid en het houdt toezicht op het gebied van volksgezondheid, milieu en natuur.
Het RIVM verzamelt, evalueert, integreert en verspreidt kennis over de volksgezondheid, factoren
die hierop van invloed zijn en de gevolgen van het zorgsysteem. Deze informatie brengt het RIVM
naar buiten in onder meer de Volksgezondheid Toekomst Verkenningen (VTV) die elke vier jaar
uitkomt. Op basis van de VTV maakt het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport het
gezondheidsbeleid. In de VTV van 2018 wordt gezegd dat het goed gaat met de volksgezondheid.
We worden steeds ouder, maar mede hierdoor staan we voor een aantal grote toekomstige
opgaven. Het aantal mensen met chronische aandoeningen en sociale problemen zoals
eenzaamheid stijgt.
Vergrijzing & participatie van ouderen
De vergrijzing blijft een centrale maatschappelijke ontwikkeling: meer ouderen, meer oudere
eenpersoonshuishoudens etc.
Het is belangrijk dat ouderen kunnen blijven meedoen in de samenleving, vitaal blijven, en dat
woon-en zorgvormen daarop ingericht zijn.
Tegelijkertijd brengt vergrijzing druk op zorg, mantelzorg, beschikbaarheid van personeel etc.
Gezondheidsverschillen
Grote verschillen in gezondheid tussen sociaaleconomische groepen. Personen met een lagere
maatschappelijke positie leven gemiddeld veel korter in goede gezondheid.
Bestaansonzekerheid, slechtere woon- en arbeidsomstandigheden dragen daaraan bij.
Het gaat om het verkleinen van deze ongelijkheid en het verbeteren van de omstandigheden van
kwetsbare groepen.
Leefstijl & mentale gezondheid van jongeren
De leefstijl van jongeren is vaak ongezonder (denk: overgewicht, bewegingsarmoede). De
mentale gezondheid is ook zorgpunt.
Omdat jongeren de toekomst zijn, investeren in hun gezondheid is zowel individueel als
maatschappelijk belangrijk.
Zorg en personeelstekorten
,De zorgvraag zal toenemen (door vergrijzing, meer chronische ziekten) terwijl de
beroepsbevolking in de zorg misschien krimpt of onder druk komt te staan.
De opgave is om goede zorg te kunnen leveren — toegankelijk, kwalitatief — ook in een
veranderende omgeving.
Leefomgeving en klimaatverandering
De inrichting van de leefomgeving (woonplaatsen, infrastructuur, mobiliteit, milieu) is van
invloed op gezondheid.
Klimaatverandering, extreme weersomstandigheden, milieuverontreiniging: dat vraagt aandacht
in een toekomstgerichte volksgezondheidsstrategie.
, Kiezen voor een gezonde toekomst - VTV 2024
3) Wat betekenen de volgende drie termen, als ook de verschillen: illness, disease, sickness?
Disease staat voor een aantoonbare medisch-biologische afwijking. Illness staat voor een ziekte
ervaring → je voelt je niet zo lekker → patiënt beoordeeld. Sickness staat voor de sociale
component: men gedraagt zich als patiënt en dat wordt ook erkend door de omgeving.
