algemene inleiding
ACTUELE RELEVANTIE
— gezinshereniging procedureel aangepast.
— beslissing van minister Bossuyt, beleid voor ondersteuning van daklozen te schrappen. zij dreigen
op straat te komen. winteropvang geschrapt en wie toegang heeft tot opvang is verstrengd (VB als je
bescherming hebt in een ander land dan niet meer in BE).
— derdelanders moeten veel langer wachten op inschrijving dan niet-derdelanders.
— premier De Wever vraagt aan europa om strenger te worden tegen migratie.
OPBOUW LESSEN
CLUSTER I — BASISPRINCIPES EN CONTOUREN VAN HET MIGRATIERECHT
➔ migratie in perspectief
➔ migratie in mensenrechten
CLUSTER II — VERBLIJFSRECHT SENSU STRICTU, TOEGANG, KORT VERBLIJF EN LANG
VERBLIJF
➔ gemeen verblijfsrecht
➔ vluchtelingenstatus en subsidiaire bescherming
➔ migration policies as an electoral play too often based on myths
➔ unieburgers
➔ gezinshereniging
➔ niet-begeleide minderjarige vreemdelingen
➔ humanitaire/medische regularisatie
➔ nationaliteit
➔ staatloosheid
~ MIGRATIERECHT~ -1-
,CLUSTER III — RECHTSMIDDELEN, DETENTIE EN TERUGKEER
EXAMEN
>> schriftelijk examen - met wetgevingsbundel
>> opdeling : 1) essayvraag (reflecteren) en 2) casussen verschillende deelvragen
~ MIGRATIERECHT~ -2-
,-1- migratie in perspectief
1) MIGRATIE/MIGRANT – over wie?
WAT? — geen universeel aanvaarde definitie. in het vak zien we het als het overschrijden van een
landsgrens. “wat gebeurt er als je naar een ander land wilt verhuizen”.
maar — in de wereld vinden de meeste migratie binnen de landsgrenzen plaats. cfr verhuizen binnen
China naar grootsteden om te werken.
niet-universele definitie IOM : “migrant” — an umbrella term, not defined under international
law, reflecting the common lay understanding of a person who moves away from his or her place of
usual residence, whether within a country or across an international border, temporarily or
permanently, and for a variety of reasons. the term includes a number of well-defined legal
categories of people, such as migrant workers; persons whose particular types of movements are
legally defined; such as smuggled migrants; as well as those whose status or means of movement are
not specifically defined under international law, such as international students.
SOORTEN MIGRATIE
international migratie across an international border or within a State away from his/her
interne migratie habitual place of residence regardless of :
reguliere migratie (1) the person’s legal status
irreguliere migratie >> regulier : papieren in orde, visum of verblijfspapieren
verkregen.
>> irregulier : komt niet zo vaak voor door de goede
grenscontroles
gedwongen migratie (2) whether the movement is voluntary or involuntary
vrijwillige migratie
~ MIGRATIERECHT~ -3-
, >> gedwongen : om je woonplaats te verlaten, je steekt grens
over en je beantwoordt aan criteria; dan ben je vluchteling ><
als binnen eigen land blijft; dan ben je ontheemde (= op vlucht
in eigen land)
arbeidsmigratie, toerisme, (3) what the causes for the movement are
studies, asiel, gezinshereniging VB bescherming, je wilt ergens werk vinden, je wilt ergens
studeren, gezin herenigen of stichten, …
>> het recht deelt de verschillende verblijfsprocedures op
volgens de verschillende motieven om te migreren.
permanent (4) what the length of the stay is
tijdelijk
gedwongen migratie — wanneer ben je gedwongen? juridisch gezien kan dit aanleiding geven tot een
"vluchtelingenstatus" waardoor je recht hebt op bescherming. in realiteit is dit veel minder duidelijk
wanneer iemand gedwongen migreert.
● DUS — vaak samenloop van omstandigheden, vaak niet lineair vluchten, soms met
tussenstops in andere landen, … ⇒ realiteit is dus veel complexer.
VB je vertrekt uit Kameroen om te werken in BE; is dit dan gedwongen? — als je vlucht uit Syrië voor
de oorlog naar Turkije en kinderen kunnen niet naar school en dan beslissen ze om naar BE te gaan; is
dit dan gedwongen?
VAN ALLE TIJDEN
VROEGER — allemaal uitgespreid over de wereld vanuit het Afrikaans continent.
VANDAAG — geproblematiseerd en gepolitiseerd.
‘MIGRANT’
ANDERE WOORDEN — mensen zonder wettig verblijf – klimaatvluchteling – ontheemde –
vluchteling – illegaal – expat – transmigrant – economische migrant – allochtoon – asielzoeker –
gelukszoeker – van vreemde origine - vreemdeling – …
expat — iemand die in buitenland gaat werken, maar banden behoudt met thuisland. VB mensen die
werken op ambassades, mensen in ontwikkelingssamenwerking, … >> kritiek : vaak meer gebruikt voor
witte mensen die naar buitenland gaan werken, dan omgekeerd (zij worden immigratn genoemd).
welke van deze woorden hebben een juridische definitie? — vluchteling, vreemdeling, ontheemden
(in bepaalde internationale principes en richtlijnen), illegaal verblijf (maar illegaal as such niet).
~ MIGRATIERECHT~ -4-
,TAAL
BELANG TAALGEBRUIK — veel woorden gebruikt die gelinkt worden aan water “golf”,
“overspoeld”, … taal en handelen zitten met elkaar vervlochten.
>> term “illegalen” : kan een onwettig verblijf hebben en niet in overeenstemming van
verblijfsvoorschriften van een bepaald land, maar dit maakt je als persoon as such niet illegaal.
>> term “mensen zonder papieren” : hebben papieren van hun land van herkomst, maar niet een
verblijfskaart of ander juridisch document die verblijf in nieuw land gaat staven.
PERSONEEL TOEPASSINGSGEBIED
vreemdeling — “al wie het bewijs niet levert dat hij de Belgische nationaliteit bezit” ~ art. 1, 1° Vw.
staatlozen — “een persoon die door geen enkele Staat, krachtens diens wetgeving, als onderdaan
wordt beschouwd” ~ art. 1 Staatlozenverdrag
2) MIGRATIE IN BELGIË – enkele cijfers hoeveel?
WOOCLAP : “Wat is het percentage vreemde bevolking in België?
- vreemde bevolking dan gaat over 14% van de bevolking in België
- mensen met buitenlandse of migratieachtergrond dan gaat het om 14% + 21% = 35%
- belgen met belgische achtergrond = 65%
>> derdelanders — burgers uit alle landen die niet tot de EU behoren.
>> eu-burgers — regelen voor EU-burgers zijn anders en soepeler.
>> personen met buitenlandse nationaliteit:
voornamelijk EU-burgers en minder derdelanders.
>> personen BE nationaliteit met eerste
buitenlandse nationaliteit: veel meer
derdelanders dan EU-burgers.
● RATIO? — de voordelen BE nationaliteit te verkrijgen voor derdelanders zijn veel groter dan
voor EU-burgers. de toegevoegde waarde is veel kleiner voor EU-burgers. zij kunnen door het
unierecht sowieso makkelijker hier verblijven en werken.
~ MIGRATIERECHT~ -5-
,MIGRATIEBEWEGINGEN
>> tot 2021 : meer EU-burgers.
>> vanaf 2022 : verschuift verhouding naar derdelanders.
dit kan grotendeels gerelateerd worden aan de oorlog in
Oekraïne, waarbij zij tijdelijk bescherming konden krijgen.
>> vanaf 2023 : gaat het terug in balans.
>> mbt derdelanders : blijven meer voor duurzaam verblijf. eens ze binnenkomen, gaan er minder
terug emigreren.
>> mbt EU-burgers : komen gewoon tijdelijk om te werken en niet om duurzaam te verblijven. dus
meer dynamiek voor de EU-burgers door het vrij verkeer.
>> mbt Belgen : veel meer belgen emigreren, dan er immigreren.
WIE KOMT NAAR BELGIË? — 50% is Schengenzone (30% oude EU-landen, 20% nieuwe EU-landen)
– 15% uit Europees continent – …
VOORNAAMSTE NATIONALITEIT IN BELGIË — voornamelijk EU-burgers, Polen een enorm
dalende lijn, Roemenië blijft vanboven, in 2023 komt Oekraïne in de top 10, …
>> in Vlaanderen in procentueel veel hoger dan in Wallonië
>> 1/3e blijft in Brussel Hoofdstedelijk Gewest
>> Antwerpen meeste immigranten van geheel Vlaanderen
~ MIGRATIERECHT~ -6-
, 3) MIGRATIERECHT – wat?
WOOCLAP : “Met welk woord associeer jij migratierecht” — inburgering, actueel, politiek
beladen, gezinshereniging, CHRM, strenge procedures, politieke framing (= overbelichting
bepaalde aspecten om politieke ideologieën te ondersteunen; links : kwetsbaar >< rechts :
illegaliteit), complex
>> overlapping met andere rechtsgebieden?
- strafrecht : mensen in gesloten instelling of gevangenis met bevel tot verlaten van het
grondgebied
- mensenrechten : UVRM recht op nationaliteit, art 8 EVRM recht op gezinsleven, art 3 EVRM
verbod op foltering (non-refoulement)
- internationaal privaatrecht : huwelijk in buitenland in welke mate die erkend kan worden
- arbeidsrecht x sociaalrecht met illegaal tewerkgestelden, …
- tegenstrijdigheden van uitspraken van de HVJEU en EHRM.
WAAR DENKT PROFESSOR AAN?
➔ migratie gaat over een ingrijpende gebeurtenis in het leven van mensen — afhankelijk van
je nationaliteit (unie-burger of derdelander)
➔ je financiële middelen, scholingsniveau, … kan je migratierecht lastig zijn om
verblijfsrechten in België te bekomen
➔ heel technisch juridisch en voorwaarden die ontoegankelijk zijn neergeschreven, de
effectieve toegang door documenten en bureaucratie leidt tot uitdaging
➔ Roosevelt drijvende kracht achter de UVRM; mensenrechten beïnvloeden enorm het
migratierecht. de realisatie van HR blijkt moeilijker voor mensen zonder wettig verblijf.
enerzijds een principiële waarborg, maar anderzijds in de praktijk is de interpretatie door
de internationale hoven enorm restrictief voor de migrant en enorm tvv de staat.
➔ vanuit sociaal-wetenschappelijk veel onderzoek naar migratie. in migratiebeleid wordt
weinig rekening gehouden met de uitkomst van onderzoeken.
= regels m.b.t. rechtspositie van niet-Belg die
naar België wil immigreren of geïmmigreerd is
- Sociale bescherming
- Toegang tot arbeidsmarkt
- Inburgering en integratie
- Toegang tot nationaliteit
- …
~ MIGRATIERECHT~ -7-
,KERNVRAGEN IN HET VERBLIJFSRECHT
>> 3% van heel de wereldbevolking is een internationaal migrant, maar wel toenemende tendens van
migratie naar de EU.
KERNVRAGEN VOOR PERSONEN KERNVRAGEN VOOR STATEN
hoe toegang tot het grondgebied van een staat? hoe de grenzen controleren?
hoe toelating om te blijven in deze staat? welke normen inzake toegang en verblijf?
hoe bescherming tegen verwijdering? hoe deze normen implementeren, bijvoorbeeld
mbt verwijdering.
SPANNING — verblijfsrecht zorgt voor een spanning tussen de belangen van personen en van
staten.
cfr. personen willen toegang tot grondgebied en toelating om te kunnen verblijven >< staten willen
normen om toegang te beperken en verwijdering van het grondgebied te implementeren.
4) RECHTSBRONNEN
4.1 OP INTERNATIONAAL NIVEAU
INTERNATIONAAL VERDRAG? — er is geen internationaal verdrag mbt migratie. er is geen
overkoepelend verdrag over, wat wijst op de politieke gevoeligheid
MENSENRECHTENVERDRAG — alle rechten voor migranten zijn mensenrechten, dus belang van
mensenrechten en bepaalde migranten hebben een internationaal erkende/gereguleerde rechtspositie.
1) verdrag mbt vluchtelingen
2) verdrag mbt arbeidsmigranten
3) verdrag mbt mensenhandel en migrantensmokkel
◊ mensenhandel — de uitbuiting en misbruik en exploitatie (seksueel, arbeid), maar hoeft niet per
se met een grensoverschrijdend element. VB gedwongen prostitutie, organenhandel, …
◊ migrantensmokkel — iemand helpen of faciliteren om een grens over te steken. winstgevend
oogmerk, is niet per se uitbuiting, want mensen kunnen ervoor kiezen om een grens over te steken,
omdat ze op reguliere manier het EU-grondgebied niet kunnen bereiken. >> facilitative package.
~ MIGRATIERECHT~ -8-
, RATIFICATIES VERDRAGEN — afhankelijk van de
inhoud van een verdrag is er meer of minder ratificatie.
populair — verdragen mbt mensenhandel x -smokkel x
vluchtelingenverdrag: enorme stijging van ratificatie,
interessant voor staten om op papier te ratificeren.
niet-populair — instrumenten rond (arbeids)migratie
zijn veel minder populair omdat deze de staten raken.
en worden daarom amper geratificeerd.
MIGRATIEPACT
>> Global compact for safe, orderly and regular migration : heeft in BE geleid tot een crisis, terwijl dit
een internationaal niet-bindend pact was. de regering is toen gevallen, N VA is dan uit de regering
gestapt omdat de regering die pact wilde ondertekenen.
PROCES
—> agenda in 2015 ontwikkeld
—> verklaring door de VN aangenomen
—> globaal pact voor veilige, organisatie en
regulieren migratie : weinig impact in de
praktijk. op internationaal niveau worden hier wel jaarlijkse vergaderingen over georganiseerd.
akkoord om bepaalde zaken van pact zoals “landen van herkomst” te reguleren.
—> globaal pact voor vluchtelingen : proces geleid door de VN-vluchtelingenagentschap. door de
besparingen in de US zijn veel van deze mensen ontslagen, dus verloop moeilijk.
DOELSTELLINGEN
>> doelstellingen worden
weergegeven volgens de
migratiecyclus ; pakken de
root-cause aan voor migratie,
dataverzameling
>> landen van herkomst hebben
zich geëngageerd om een
veilige terugkeer en duurzame
integratie te faciliteren.
~ MIGRATIERECHT~ -9-
, MAAR — global pact is niet
bindend dus heeft op de
rechtspraktijk slechts een
beperkte impact.
4.2 OP EUROPEES NIVEAU
RAAD VAN EUROPA
EVRM — partijen die hebben geratificeerd zijn hierdoor gebonden.
EHRM — heeft het toepassingsgebied in bepaalde zaken uitgebreid, in sommige gevallen ook
extra-territoriaal kan evt ook implicaties hebben voor de verplichtingen van de derde staten.
◊ dubbel houding ehrm — vijftien jaar geleden heeft het EHRM een aantal baanbrekende arresten
geveld, waarbij ze het toepassingsgebied hebben uitgebreid in bepaalde zaken. vandaag is het
EHRM niet meer zo progressie, terwijl dit (onterecht) in de media wel nog wordt beweerd.
EUROPESE UNIE
ART 3(2) VEU — “De Unie biedt haar burgers een ruimte van vrijheid, veiligheid en recht zonder
binnengrenzen, waarin het vrije verkeer van personen gewaarborgd is in combinatie met passende
maatregelen met betrekking tot controles aan de buitengrenzen, asiel, immigratie, en voorkoming
en bestrijding van criminaliteit.”
EUROPEANISERING — migratierecht, regelgevingen, … zijn toepassing van europese richtlijnen en
verordeningen. er is dus een enorme europeanisering van de regelgeving.
RATIO — “vrij verkeer van personen” zonder binnengrenzen, maar gezamenlijke controles aan de
buitengrenzen en asiel. eens de buitengrenzen binnen zijn, dan is er volledig vrij verkeer mogelijk
binnen de binnengrenzen EN ook asiel wordt samen aangepakt.
maar ook andere zaken? — zoals gezinshereniging en economische migratie zijn er bepaalde zaken
uitgewerkt, maar geen overkoepelende functie.
~ MIGRATIERECHT~ -10-
ACTUELE RELEVANTIE
— gezinshereniging procedureel aangepast.
— beslissing van minister Bossuyt, beleid voor ondersteuning van daklozen te schrappen. zij dreigen
op straat te komen. winteropvang geschrapt en wie toegang heeft tot opvang is verstrengd (VB als je
bescherming hebt in een ander land dan niet meer in BE).
— derdelanders moeten veel langer wachten op inschrijving dan niet-derdelanders.
— premier De Wever vraagt aan europa om strenger te worden tegen migratie.
OPBOUW LESSEN
CLUSTER I — BASISPRINCIPES EN CONTOUREN VAN HET MIGRATIERECHT
➔ migratie in perspectief
➔ migratie in mensenrechten
CLUSTER II — VERBLIJFSRECHT SENSU STRICTU, TOEGANG, KORT VERBLIJF EN LANG
VERBLIJF
➔ gemeen verblijfsrecht
➔ vluchtelingenstatus en subsidiaire bescherming
➔ migration policies as an electoral play too often based on myths
➔ unieburgers
➔ gezinshereniging
➔ niet-begeleide minderjarige vreemdelingen
➔ humanitaire/medische regularisatie
➔ nationaliteit
➔ staatloosheid
~ MIGRATIERECHT~ -1-
,CLUSTER III — RECHTSMIDDELEN, DETENTIE EN TERUGKEER
EXAMEN
>> schriftelijk examen - met wetgevingsbundel
>> opdeling : 1) essayvraag (reflecteren) en 2) casussen verschillende deelvragen
~ MIGRATIERECHT~ -2-
,-1- migratie in perspectief
1) MIGRATIE/MIGRANT – over wie?
WAT? — geen universeel aanvaarde definitie. in het vak zien we het als het overschrijden van een
landsgrens. “wat gebeurt er als je naar een ander land wilt verhuizen”.
maar — in de wereld vinden de meeste migratie binnen de landsgrenzen plaats. cfr verhuizen binnen
China naar grootsteden om te werken.
niet-universele definitie IOM : “migrant” — an umbrella term, not defined under international
law, reflecting the common lay understanding of a person who moves away from his or her place of
usual residence, whether within a country or across an international border, temporarily or
permanently, and for a variety of reasons. the term includes a number of well-defined legal
categories of people, such as migrant workers; persons whose particular types of movements are
legally defined; such as smuggled migrants; as well as those whose status or means of movement are
not specifically defined under international law, such as international students.
SOORTEN MIGRATIE
international migratie across an international border or within a State away from his/her
interne migratie habitual place of residence regardless of :
reguliere migratie (1) the person’s legal status
irreguliere migratie >> regulier : papieren in orde, visum of verblijfspapieren
verkregen.
>> irregulier : komt niet zo vaak voor door de goede
grenscontroles
gedwongen migratie (2) whether the movement is voluntary or involuntary
vrijwillige migratie
~ MIGRATIERECHT~ -3-
, >> gedwongen : om je woonplaats te verlaten, je steekt grens
over en je beantwoordt aan criteria; dan ben je vluchteling ><
als binnen eigen land blijft; dan ben je ontheemde (= op vlucht
in eigen land)
arbeidsmigratie, toerisme, (3) what the causes for the movement are
studies, asiel, gezinshereniging VB bescherming, je wilt ergens werk vinden, je wilt ergens
studeren, gezin herenigen of stichten, …
>> het recht deelt de verschillende verblijfsprocedures op
volgens de verschillende motieven om te migreren.
permanent (4) what the length of the stay is
tijdelijk
gedwongen migratie — wanneer ben je gedwongen? juridisch gezien kan dit aanleiding geven tot een
"vluchtelingenstatus" waardoor je recht hebt op bescherming. in realiteit is dit veel minder duidelijk
wanneer iemand gedwongen migreert.
● DUS — vaak samenloop van omstandigheden, vaak niet lineair vluchten, soms met
tussenstops in andere landen, … ⇒ realiteit is dus veel complexer.
VB je vertrekt uit Kameroen om te werken in BE; is dit dan gedwongen? — als je vlucht uit Syrië voor
de oorlog naar Turkije en kinderen kunnen niet naar school en dan beslissen ze om naar BE te gaan; is
dit dan gedwongen?
VAN ALLE TIJDEN
VROEGER — allemaal uitgespreid over de wereld vanuit het Afrikaans continent.
VANDAAG — geproblematiseerd en gepolitiseerd.
‘MIGRANT’
ANDERE WOORDEN — mensen zonder wettig verblijf – klimaatvluchteling – ontheemde –
vluchteling – illegaal – expat – transmigrant – economische migrant – allochtoon – asielzoeker –
gelukszoeker – van vreemde origine - vreemdeling – …
expat — iemand die in buitenland gaat werken, maar banden behoudt met thuisland. VB mensen die
werken op ambassades, mensen in ontwikkelingssamenwerking, … >> kritiek : vaak meer gebruikt voor
witte mensen die naar buitenland gaan werken, dan omgekeerd (zij worden immigratn genoemd).
welke van deze woorden hebben een juridische definitie? — vluchteling, vreemdeling, ontheemden
(in bepaalde internationale principes en richtlijnen), illegaal verblijf (maar illegaal as such niet).
~ MIGRATIERECHT~ -4-
,TAAL
BELANG TAALGEBRUIK — veel woorden gebruikt die gelinkt worden aan water “golf”,
“overspoeld”, … taal en handelen zitten met elkaar vervlochten.
>> term “illegalen” : kan een onwettig verblijf hebben en niet in overeenstemming van
verblijfsvoorschriften van een bepaald land, maar dit maakt je als persoon as such niet illegaal.
>> term “mensen zonder papieren” : hebben papieren van hun land van herkomst, maar niet een
verblijfskaart of ander juridisch document die verblijf in nieuw land gaat staven.
PERSONEEL TOEPASSINGSGEBIED
vreemdeling — “al wie het bewijs niet levert dat hij de Belgische nationaliteit bezit” ~ art. 1, 1° Vw.
staatlozen — “een persoon die door geen enkele Staat, krachtens diens wetgeving, als onderdaan
wordt beschouwd” ~ art. 1 Staatlozenverdrag
2) MIGRATIE IN BELGIË – enkele cijfers hoeveel?
WOOCLAP : “Wat is het percentage vreemde bevolking in België?
- vreemde bevolking dan gaat over 14% van de bevolking in België
- mensen met buitenlandse of migratieachtergrond dan gaat het om 14% + 21% = 35%
- belgen met belgische achtergrond = 65%
>> derdelanders — burgers uit alle landen die niet tot de EU behoren.
>> eu-burgers — regelen voor EU-burgers zijn anders en soepeler.
>> personen met buitenlandse nationaliteit:
voornamelijk EU-burgers en minder derdelanders.
>> personen BE nationaliteit met eerste
buitenlandse nationaliteit: veel meer
derdelanders dan EU-burgers.
● RATIO? — de voordelen BE nationaliteit te verkrijgen voor derdelanders zijn veel groter dan
voor EU-burgers. de toegevoegde waarde is veel kleiner voor EU-burgers. zij kunnen door het
unierecht sowieso makkelijker hier verblijven en werken.
~ MIGRATIERECHT~ -5-
,MIGRATIEBEWEGINGEN
>> tot 2021 : meer EU-burgers.
>> vanaf 2022 : verschuift verhouding naar derdelanders.
dit kan grotendeels gerelateerd worden aan de oorlog in
Oekraïne, waarbij zij tijdelijk bescherming konden krijgen.
>> vanaf 2023 : gaat het terug in balans.
>> mbt derdelanders : blijven meer voor duurzaam verblijf. eens ze binnenkomen, gaan er minder
terug emigreren.
>> mbt EU-burgers : komen gewoon tijdelijk om te werken en niet om duurzaam te verblijven. dus
meer dynamiek voor de EU-burgers door het vrij verkeer.
>> mbt Belgen : veel meer belgen emigreren, dan er immigreren.
WIE KOMT NAAR BELGIË? — 50% is Schengenzone (30% oude EU-landen, 20% nieuwe EU-landen)
– 15% uit Europees continent – …
VOORNAAMSTE NATIONALITEIT IN BELGIË — voornamelijk EU-burgers, Polen een enorm
dalende lijn, Roemenië blijft vanboven, in 2023 komt Oekraïne in de top 10, …
>> in Vlaanderen in procentueel veel hoger dan in Wallonië
>> 1/3e blijft in Brussel Hoofdstedelijk Gewest
>> Antwerpen meeste immigranten van geheel Vlaanderen
~ MIGRATIERECHT~ -6-
, 3) MIGRATIERECHT – wat?
WOOCLAP : “Met welk woord associeer jij migratierecht” — inburgering, actueel, politiek
beladen, gezinshereniging, CHRM, strenge procedures, politieke framing (= overbelichting
bepaalde aspecten om politieke ideologieën te ondersteunen; links : kwetsbaar >< rechts :
illegaliteit), complex
>> overlapping met andere rechtsgebieden?
- strafrecht : mensen in gesloten instelling of gevangenis met bevel tot verlaten van het
grondgebied
- mensenrechten : UVRM recht op nationaliteit, art 8 EVRM recht op gezinsleven, art 3 EVRM
verbod op foltering (non-refoulement)
- internationaal privaatrecht : huwelijk in buitenland in welke mate die erkend kan worden
- arbeidsrecht x sociaalrecht met illegaal tewerkgestelden, …
- tegenstrijdigheden van uitspraken van de HVJEU en EHRM.
WAAR DENKT PROFESSOR AAN?
➔ migratie gaat over een ingrijpende gebeurtenis in het leven van mensen — afhankelijk van
je nationaliteit (unie-burger of derdelander)
➔ je financiële middelen, scholingsniveau, … kan je migratierecht lastig zijn om
verblijfsrechten in België te bekomen
➔ heel technisch juridisch en voorwaarden die ontoegankelijk zijn neergeschreven, de
effectieve toegang door documenten en bureaucratie leidt tot uitdaging
➔ Roosevelt drijvende kracht achter de UVRM; mensenrechten beïnvloeden enorm het
migratierecht. de realisatie van HR blijkt moeilijker voor mensen zonder wettig verblijf.
enerzijds een principiële waarborg, maar anderzijds in de praktijk is de interpretatie door
de internationale hoven enorm restrictief voor de migrant en enorm tvv de staat.
➔ vanuit sociaal-wetenschappelijk veel onderzoek naar migratie. in migratiebeleid wordt
weinig rekening gehouden met de uitkomst van onderzoeken.
= regels m.b.t. rechtspositie van niet-Belg die
naar België wil immigreren of geïmmigreerd is
- Sociale bescherming
- Toegang tot arbeidsmarkt
- Inburgering en integratie
- Toegang tot nationaliteit
- …
~ MIGRATIERECHT~ -7-
,KERNVRAGEN IN HET VERBLIJFSRECHT
>> 3% van heel de wereldbevolking is een internationaal migrant, maar wel toenemende tendens van
migratie naar de EU.
KERNVRAGEN VOOR PERSONEN KERNVRAGEN VOOR STATEN
hoe toegang tot het grondgebied van een staat? hoe de grenzen controleren?
hoe toelating om te blijven in deze staat? welke normen inzake toegang en verblijf?
hoe bescherming tegen verwijdering? hoe deze normen implementeren, bijvoorbeeld
mbt verwijdering.
SPANNING — verblijfsrecht zorgt voor een spanning tussen de belangen van personen en van
staten.
cfr. personen willen toegang tot grondgebied en toelating om te kunnen verblijven >< staten willen
normen om toegang te beperken en verwijdering van het grondgebied te implementeren.
4) RECHTSBRONNEN
4.1 OP INTERNATIONAAL NIVEAU
INTERNATIONAAL VERDRAG? — er is geen internationaal verdrag mbt migratie. er is geen
overkoepelend verdrag over, wat wijst op de politieke gevoeligheid
MENSENRECHTENVERDRAG — alle rechten voor migranten zijn mensenrechten, dus belang van
mensenrechten en bepaalde migranten hebben een internationaal erkende/gereguleerde rechtspositie.
1) verdrag mbt vluchtelingen
2) verdrag mbt arbeidsmigranten
3) verdrag mbt mensenhandel en migrantensmokkel
◊ mensenhandel — de uitbuiting en misbruik en exploitatie (seksueel, arbeid), maar hoeft niet per
se met een grensoverschrijdend element. VB gedwongen prostitutie, organenhandel, …
◊ migrantensmokkel — iemand helpen of faciliteren om een grens over te steken. winstgevend
oogmerk, is niet per se uitbuiting, want mensen kunnen ervoor kiezen om een grens over te steken,
omdat ze op reguliere manier het EU-grondgebied niet kunnen bereiken. >> facilitative package.
~ MIGRATIERECHT~ -8-
, RATIFICATIES VERDRAGEN — afhankelijk van de
inhoud van een verdrag is er meer of minder ratificatie.
populair — verdragen mbt mensenhandel x -smokkel x
vluchtelingenverdrag: enorme stijging van ratificatie,
interessant voor staten om op papier te ratificeren.
niet-populair — instrumenten rond (arbeids)migratie
zijn veel minder populair omdat deze de staten raken.
en worden daarom amper geratificeerd.
MIGRATIEPACT
>> Global compact for safe, orderly and regular migration : heeft in BE geleid tot een crisis, terwijl dit
een internationaal niet-bindend pact was. de regering is toen gevallen, N VA is dan uit de regering
gestapt omdat de regering die pact wilde ondertekenen.
PROCES
—> agenda in 2015 ontwikkeld
—> verklaring door de VN aangenomen
—> globaal pact voor veilige, organisatie en
regulieren migratie : weinig impact in de
praktijk. op internationaal niveau worden hier wel jaarlijkse vergaderingen over georganiseerd.
akkoord om bepaalde zaken van pact zoals “landen van herkomst” te reguleren.
—> globaal pact voor vluchtelingen : proces geleid door de VN-vluchtelingenagentschap. door de
besparingen in de US zijn veel van deze mensen ontslagen, dus verloop moeilijk.
DOELSTELLINGEN
>> doelstellingen worden
weergegeven volgens de
migratiecyclus ; pakken de
root-cause aan voor migratie,
dataverzameling
>> landen van herkomst hebben
zich geëngageerd om een
veilige terugkeer en duurzame
integratie te faciliteren.
~ MIGRATIERECHT~ -9-
, MAAR — global pact is niet
bindend dus heeft op de
rechtspraktijk slechts een
beperkte impact.
4.2 OP EUROPEES NIVEAU
RAAD VAN EUROPA
EVRM — partijen die hebben geratificeerd zijn hierdoor gebonden.
EHRM — heeft het toepassingsgebied in bepaalde zaken uitgebreid, in sommige gevallen ook
extra-territoriaal kan evt ook implicaties hebben voor de verplichtingen van de derde staten.
◊ dubbel houding ehrm — vijftien jaar geleden heeft het EHRM een aantal baanbrekende arresten
geveld, waarbij ze het toepassingsgebied hebben uitgebreid in bepaalde zaken. vandaag is het
EHRM niet meer zo progressie, terwijl dit (onterecht) in de media wel nog wordt beweerd.
EUROPESE UNIE
ART 3(2) VEU — “De Unie biedt haar burgers een ruimte van vrijheid, veiligheid en recht zonder
binnengrenzen, waarin het vrije verkeer van personen gewaarborgd is in combinatie met passende
maatregelen met betrekking tot controles aan de buitengrenzen, asiel, immigratie, en voorkoming
en bestrijding van criminaliteit.”
EUROPEANISERING — migratierecht, regelgevingen, … zijn toepassing van europese richtlijnen en
verordeningen. er is dus een enorme europeanisering van de regelgeving.
RATIO — “vrij verkeer van personen” zonder binnengrenzen, maar gezamenlijke controles aan de
buitengrenzen en asiel. eens de buitengrenzen binnen zijn, dan is er volledig vrij verkeer mogelijk
binnen de binnengrenzen EN ook asiel wordt samen aangepakt.
maar ook andere zaken? — zoals gezinshereniging en economische migratie zijn er bepaalde zaken
uitgewerkt, maar geen overkoepelende functie.
~ MIGRATIERECHT~ -10-
