Samenvatting Exegetische Methodiek Oude en Nieuwe Testament – Prof. Patmore

Exegetische methodiek: Oude en Nieuwe
Testament (B-KUL-A0AC2B) [A0AC2a]
Professor Patmore Hector

Cursusnota's en PowerPoints van het vak zullen digitaal beschikbaar
worden gesteld (via Toledo), verplicht leesmateriaal zal zoveel mogelijk
digitaal beschikbaar worden gesteld.

Type: Partiële of permanente evaluatie met examen tijdens de
examenperiode
Evaluatievorm : Medewerking tijdens contactmomenten, Paper/Werkstuk,
Schriftelijk, Self assessment/Peer assessment
Vraagvormen: Open vragen


Permanente evaluatie :

 Voorbereiding voor de lessen en actieve participatie tijdens de
lesuren (reguliere studenten) OF schriftelijke oefeningen
(werkstudenten) (10%).
 1 x recensie (minimum 300 en maximum 500 woorden inclusief
voetnoten en bibliografie). (10%)
 1 x essay (toepassing van een methodiek op een uitgekozen Bijbelse
tekst; minimum 1800 en maximum 2200 woorden inclusief
voetnoten en bibliografie) (40%)

Schriftelijk examen van 1u 30min : 2 x open vragen (40%).




I. De geschiedenis van de Bijbelse exegese -
context vóór de methodiek
1. Belangrijke geografische plaatsen
➡️Om te tonen hoe de context bijdraagt aan de betekenis van de
tekst: “Waarom is kennis van de geschiedenis nodig om de evangeliën te
begrijpen?”

➡️Wanneer je plaatsnamen bestudeert op hun betekenis voor het verhaal:
pas je een historisch-kritische benadering toe, waarin geografische
analyse, literaire functie en theologische betekenis samenkomen.



1

,1. Jeruzalem
 stad van de tweede tempel
 centrum van eredienst
 symbool van Gods aanwezigheid.
 Tempelreiniging: Jezus jaagt de handelaars weg.
o Marcus (Mc 11:15–19)
→ Plaatst het aan het einde van Jezus’ optreden.
→ Betekenis: profetisch oordeel over de tempel →
aankondiging van het einde van het oude cultussysteem,
tempelgebonden eredienst met offers en priesters.
o Johannes (Joh 2:13–22)
→ Plaatst het aan het begin van Jezus’ optreden.
→ Betekenis: openbaring van Jezus als nieuwe tempel → Gods
aanwezigheid woont voortaan in Hem, niet in het gebouw.
 Kruisiging, dood en verrijzenis spelen zich af net buiten
Jeruzalem (Golgotha)
→ stad van afwijzing en verlossing.
 Pinksteren (Hand. 2): Heilige Geest daalt neer (tongen van
vuur), ontstaan van de Kerk
→ (Hand. 1:8) aankondiging van de wereldzending; Jeruzalem
wordt het uitgangspunt van de universele missie.
➡️Belang: overgang van tempelstad (oude openbaring) naar
zendingsstad (nieuwe openbaring in Christus).



2. Bethlehem
 Geboorteplaats van Jezus (Mt 2; Lc 2), verwijst naar Bethlehem
als geboorteplaats van de komende Messias, de stad van David.
 Vervulling van Micha 5:1: de Messias komt uit het huis van David.
➡️ Belang: bevestigt Jezus’ messiaanse afkomst uit de Davidische
dynastie.



3. Nazareth
 Plaats van Jezus’ jeugd (Lc 1–2; Mc 1:9).
 Symbool van nederige afkomst (“Kan uit Nazareth iets goeds
komen?”, Joh 1:46), een onbeduidend, klein, afgelegen dorpje
in Galilea, een streek die door veel Judeërs als boers en onzuiver
werd beschouwd (want dicht bij niet-joodse gebieden).
➡️ Belang: toont dat Gods redding begint in het gewone en
onverwachte.


2

,4. Capernaüm
 Centrum van Jezus’ Galilese bediening (Mc 2; Mt 8),
basisplaats van waaruit Jezus in Galilea predikte, onderwees en
genas.
 Vele genezingen en onderricht: Verhalen tonen drie gezichten
van Jezus’ zending:
o Hij vergeeft zonden (genezing van verlamde).
o Hij herstelt mensen tot dienstbaarheid (schoonmoeder van
Petrus), wie door Jezus genezen wordt, staat op en dient
anderen.
o Hij overstijgt grenzen van etniciteit en afstand (knecht van de
honderdman).
➡️ Belang: Jezus’ boodschap richt zich op gewone mensen; begin
van zijn publieke optreden.



5. Caesarea Filippi
 Noordelijk grensgebied, buiten religieus centrum.
 Belijdenis van Petrus: “Gij zijt de Christus” (Mt 16:13-20).
➡️ Belang: belangrijk omdat Jezus daar, ver weg van Jeruzalem,
zijn ware identiteit als Messias laat belijden door Petrus
➡️ het is een keerpunt in de evangelies: vanaf dit moment richt
Jezus zich op zijn lijdensweg naar Jeruzalem. De plaats symboliseert
dus de overgang van openbaring naar zelfgave.



6. Bethsaida
 Geboorteplaats van apostelen (Filippus, Andreas en Petrus)
(Joh 1:44).
 Genezing van een blinde (Mc 8:22-26).
➡️ Belang: symbool van groeiend geloof en inzicht — Jezus opent de
ogen van wie wil zien.



7. Jericho
 Genezing van Bartimeüs (Lc 18:35-43).
 Parabel van de barmhartige Samaritaan speelt zich af op weg
Jeruzalem-Jericho (Lc 10:30-37).
➡️ Belang: Jericho symboliseert bekering, genezing en
barmhartigheid — het is een plaats waar mensen tot inzicht en

3

, herstel komen, zowel lichamelijk (Bartimeüs) als moreel (de
Samaritaan).



8. Kana
 Eerste teken van Jezus: water wordt wijn (Joh 2:1-11).
➡️ Belang: begin van Jezus’ openbaring (“Zijn heerlijkheid werd
geopenbaard”); symbool van nieuwe schepping en overvloed.



9. Emmaüs
 Verschijning van de verrezen Jezus aan twee leerlingen (Lc
24:13-35).
➡️ Belang: Emmaüs toont hoe christenen Jezus leren herkennen —
niet door zien, maar door luisteren naar het Woord en delen in
de eucharistie.
Daarom is het een model van hermeneutisch (gelovig)
verstaan.



10. Nain
 Opwekking van de zoon van de weduwe (Lc 7:11-17).
➡️ Belang: Jezus toont dat God leven brengt waar dood is. Het is
een vooruitwijzing naar de verrijzenis, maar ook een teken van
Gods medelijden met wie lijden.



11. Sychar
 Gesprek met de Samaritaanse vrouw aan de bron (Joh 4:1-42).
➡️ Belang: doorbreekt religieuze grenzen, biedt levend water
(de Geest) en openbaart zich als Messias aan een Samaritaanse
vrouw.
➡️ symbool van universele verzoening en nieuwe eredienst “in
geest en waarheid.” Jezus herinterpreteert eredienst als innerlijke,
universele aanbidding, niet langer gebonden aan tempels of
rituelen.


12. Sidon en Tyrus
 Niet-Joodse kuststeden (Mc 7:24-31).
 Jezus geneest daar de dochter van een Syro-Fenicische vrouw.
➡️ Belang: teken van universele zending – het heil reikt voorbij
4