Samenvatting bijzondere weefselleer - endocrien stelsel

ENDOCRIEN STELSEL

ALGEMEENHEDEN

functioneel geheel – relatie zenuwstelsel (neuro - endocrinum) :


ANATOMISCH GEEN AFZONDERLIJK STELSEL
Hoofdfunctie: zorgen voor homeostase. Dit gebeurt hormonaal en neuronaal, en die twee systemen moeten
samenwerken: het neuro-endocriene systeem. Op verschillende plaatsen maken deze systemen effectief
contact met elkaar of communiceren ze met elkaar, onder andere via de thalamus, een integratiestelsel. In de
thalamus bevinden zich verschillende groepen neuronen die ervoor zorgen dat alles goed verloopt.

Op twee plaatsen is er een directe link tussen het zenuwstelsel en het endocriene stelsel via de thalamus: de
hypofyse en de bijnier.

- kleine goed omschreven orgaantjes : deze gaan we bekijken de volgende lessen
o Schildklier
o bijschildklier
o bijnier
o hypofyse
o epifyse
o (paraganglia)
- Cel groepen in andere organen : die zitten in volledig ander orgaan, corpus luteum – eilandjes van Leydig
-….
- individuele cellen in andere organen : gastro-intestinale endocriene cellen.


HISTOLOGISCHE KENMERKEN
- epitheloïd uitzicht : epitheloïde celstrengen, lijken op een
epitheel en worden afgelijnd door een basaalmembraan. Ze liggen
ingebed in losmazig bindweefsel (LCBW). Dit LCBW is altijd rijk aan
capillairtjes van het gefenestreerde type. De openingen in deze
capillairen staan open. De celstrengen produceren hormonen, die in
het LCBW worden vrijgesteld en vervolgens in de bloedbaan
terechtkomen.
- geen afvoerwegen
- contact met capillairen

hormonen

- peptidehormonen : Peptide: een aaneenschakeling van aminozuren. Ze
worden vrijgesteld in de bloedbaan en werken in op een membraanreceptor. Dit
zorgt voor een conformatieverandering, waardoor een tweede-boodschapper wordt
geactiveerd, wat uiteindelijk leidt tot een cellulaire respons.
o RER
o intracellulaire stapeling (vesikels)
o hydrofiel / lipofoob → membraangebonden receptor
o Kunnen geglycoliseerd zijn, suiker complex
- steroïde hormonen : Op basis van cholesterol en vetoplosbaar. Ze moeten
door de bloedbaan worden getransporteerd en gaan daarna automatisch door het
celmembraan.In het cytoplasma koppelen ze aan een receptor. Deze receptor is
wateroplosbaar en gaat daarna naar de kern, waar hij inwerkt op het genoom.
o GER, (mitochondriën tubuli type)
o geen stapeling
o precursor: cholesterol → vacuolair uitzicht
o hydrofoob / lipofiel → doorheen celmembraan,
intracytoplasmatische en/of intranucleaire receptor

GLANDULA PITUITARIA (HYPOFYSE)

, ALGEMENE BOUW
Hypofyse: bevindt zich aan de ventrale kant van het diencephalon. Aan die onderzijde hangt de hypofyse. Het
diencephalon differentieert uiteindelijk tot de hypothalamus.

Tek : Het diencephalon bestaat uit een eenlagig epitheel (dak en bodem) en bevat de derde hersenventrikel.
Onder dit gebied ligt de primitieve mondholte, het stomodeum, met een ectodermale oorsprong. Daarna
ontstaan twee evaginaties:

- één uit het dak van het stomodeum,
- één uit de bodem van de derde hersenventrikel.

De evaginatie uit het dak van het stomodeum ligt altijd rostraler dan die uit de bodem van de derde ventrikel.
Deze evaginatie van het stomodeum snoert uiteindelijk af tot een blaasje, dat rostraal ligt van de uitstulping uit de
bodem. De combinatie van dit blaasje en de evaginatie vormt de hypofyse. Het deel afkomstig uit het zakje van
Rathke wordt de adenohypofyse, en het deel dat ontstaat uit de evaginatie van de bodem van de derde
ventrikel wordt de neurohypofyse. (embryologische oorsprong)

- adenohypofyse en neurohypofyse

Embryologisch

o dak stomodeum (zakje van Rathke)
→ adenohypofyse
o bodem 3de hersenventrikel →
neurohypofyse

functioneel

- Adenohypofyse
o TSH (thyreotrope cellen)
o FSH en LH (gonadotrope cellen)
 Gaan gonaden gaan voeden, beïnvloeden/ aansturen
o ACTH (corticotrope cellen)
o STH (somatotrope cellen
o prolactine (lactotrope of mammotrope cellen)
o MSH (melanotroop)
 Beïnvloed melanocyten
o Troop = voeden, cellen die andere organen gaan voeden / beïnvloeden
- Neurohypofyse
o oxytocine (= pitocine)
o ADH (= pitressine)
 Werkt in op collector buizen in de nier -> aquaporines w ingebouwd : water makkelijk op te
nemen.

Histologisch

- adenohypofyse → epitheloïde structuur
- neurohypofyse → zenuwweefsel


AENOHYPOFYSE
Tek : De adenohypofyse ontwikkelt zich rostraal en
groeit rondom de neurohypofyse. Meer proximaal gaat
deze structuur zich ontarmen. In de adenohypofyse
teken je een spleetvormige ruimte: dit is de
oorspronkelijke holte van het zakje van Rathke. Je ziet
onregelmatige epitheloïde celstrengen, afgelijnd
door een rudimentaire basaalmembraan, ingebed in
losmazig bindweefsel met veel capillairen. Het
grootste deel ligt distaal en vormt de pars distalis.