WAT IS RECHT?............................................................................................... 5
INDELINGEN VAN HET RECHT..........................................................................6
Testament opmaken.................................................................................................... 6
Europese unie.............................................................................................................. 7
Waar wordt de EU-wetgeving bepaald.........................................................................7
DE BRONNEN VAN HET RECHT.........................................................................7
Wetgeving sensu lato.................................................................................................. 7
Internationale verdragen en beslissingen van supranationale organisaties.................7
Grondwet (belangrijkste van al de Belgische wetten)..................................................7
Wet sensu stricto......................................................................................................... 8
Decreten en ordonnanties........................................................................................... 8
Koninklijk besluit.......................................................................................................... 9
Besluit van de gemeenschaps- en gewestregeringen..................................................9
Schema wetgeving...................................................................................................... 9
Rechtspraak............................................................................................................... 10
Rechtsleer................................................................................................................. 10
STRUCTUREN EN INSTELLINGEN....................................................................11
ENKELE ALGEMENE BEGINSELEN............................................................................................ 11
ENKELE POLITIEKE INSTELLINGEN........................................................................................... 12
Op federaal niveau.................................................................................................... 12
Op regionaal niveau................................................................................................... 12
Provincies en gemeenten.......................................................................................... 12
RECHTBANKEN EN HOVEN.............................................................................14
PRIVAATRECHTELIJK PROCESRECHT – BEWIJS.................................................17
ENKELE ALGEMENE BEGRIPPEN VAN BURGERLIJK RECHT..............................................................19
Gebiedende en aanvullende rechtsregels..................................................................19
Rechtshandeling – rechtsfeit (juridische begrippen)..................................................19
Geldigheid en nietigheid van rechtshandelingen.......................................................20
PERSONEN, FAMILIE EN RELATIEVERMOGENSRECHT.......................................21
PERSONENRECHT............................................................................................................... 21
Het begrip persoon.................................................................................................... 21
Staat van de persoon................................................................................................. 21
Naam................................................................................................................................... 21
Voornaam............................................................................................................................. 21
Familienaam......................................................................................................................... 22
Geslacht............................................................................................................................... 22
Woonplaats.......................................................................................................................... 23
Nationaliteit.......................................................................................................................... 23
Bekwaamheid van de persoon...................................................................................23
De niet-ontvoogde minderjarige........................................................................................... 24
Algemeen......................................................................................................................... 24
Vertegenwoordiging.......................................................................................................... 24
De niet-ontvoogde minderjarige heeft 2 ouders............................................................25
De niet-ontvoogde heeft één ouder.............................................................................. 25
De niet-ontvoogde heeft geen ouders meer..................................................................25
Sanctieregeling als de minderjarige zelf optreedt.............................................................26
FAMILIERECHT................................................................................................................... 27
Inleidende begrippen................................................................................................. 27
Het huwelijk en het samenwonen..............................................................................28
Huwelijk............................................................................................................................... 28
Definitie............................................................................................................................ 28
1
, Vereisten.......................................................................................................................... 28
Sanctieregeling................................................................................................................. 30
Vooraf........................................................................................................................... 30
Achteraf........................................................................................................................ 30
2 soorten nietigheidsverklaringen............................................................................. 30
Vorm van het huwelijk...................................................................................................... 30
De wettelijke samenwoning.................................................................................................. 32
Feitelijke samenwoning........................................................................................................ 32
Het primair stelsel; rechten en verplichtingen van de echtgenoten...........................33
Huwelijksplichten (4)............................................................................................................ 33
Bescherming gezinswoning.................................................................................................. 33
Hoofdelijkheid...................................................................................................................... 33
Vrijheid van beroep en autonomie in bankzaken..................................................................34
Dringende maatregelen........................................................................................................ 35
Echtscheiding............................................................................................................ 35
Dringende maatregelen........................................................................................................ 35
De vormen van echtscheiding.............................................................................................. 36
Echtscheiding op grond van onherstelbare ontwrichting van het huwelijk........................36
Wanneer te vragen?...................................................................................................... 36
Procedure..................................................................................................................... 37
Echtscheiding door onderlinge toestemming (EOT)......................................................37
Gronden.................................................................................................................... 37
Procedure.................................................................................................................. 37
Gevolgen.................................................................................................................. 38
RELATIEVERMOGENSRECHT (BELANGRIJK HOOFDSTUK VOOR EXAMEN)...........................................40
Huwelijksvermogensrecht..........................................................................................40
Inleiding............................................................................................................................... 40
Voorafgaande bemerkingen bij het secundair stelsel............................................................40
Het wettelijk stelsel.............................................................................................................. 40
De samenstelling van de vermogens................................................................................ 40
Eigen vermogens.......................................................................................................... 41
Baten........................................................................................................................ 41
Lasten....................................................................................................................... 42
Het gemeenschappelijk vermogen (GV)........................................................................42
Baten........................................................................................................................ 43
Lasten....................................................................................................................... 43
Het bestuur van de vermogens......................................................................................... 43
Het eigen vermogen..................................................................................................... 43
Het gemeenschappelijk vermogen................................................................................ 44
Het verhaal van de schuldeisers....................................................................................... 44
Eigen schulden............................................................................................................. 44
Gemeenschappelijke schulden...................................................................................... 45
De ontbinding van het stelsel........................................................................................... 45
Redenen....................................................................................................................... 45
Gevolgen...................................................................................................................... 45
Huwelijksovereenkomst........................................................................................................ 45
Definitie............................................................................................................................ 45
Inhoud.............................................................................................................................. 46
Ander stelsel................................................................................................................. 46
Scheiding van goederen (art. 2.3.61 e.v. BW)...........................................................46
Bedongen gemeenschap........................................................................................... 48
Clausules...................................................................................................................... 48
Inbreng..................................................................................................................... 48
Overeenkomsten van ongelijke verdeling..................................................................48
Het vermogensrecht van wettelijke samenwoners....................................................48
Het vermogensrecht van feitelijke samenwoners......................................................49
NALATENSCHAPPEN, SCHENKINGEN EN TESTAMENTEN...................................49
DE WETTELIJKE ERFOPVOLGING............................................................................................. 49
Inleidende begrippen................................................................................................. 49
2
, De technieken........................................................................................................... 50
Erfrechtelijke orde................................................................................................................ 50
Lijn....................................................................................................................................... 50
Graad................................................................................................................................... 51
Kloving................................................................................................................................. 52
Plaatsvervulling.................................................................................................................... 52
Er zijn geen erfgenamen...................................................................................................... 52
De situatie van de langstlevende echtgenoot en de langstlevende wettelijke
samenwoner (SLLE)................................................................................................... 53
De langstlevende met afstammelingen................................................................................ 53
De langstlevende met andere erfgenamen dan kinderen..........................................53
De langstlevende is de enige erfgenaam.............................................................................. 53
Wettelijk samenwonenden.................................................................................................... 53
Aanvaarden of verwerpen van de nalatenschap........................................................54
Het zuiver aanvaarden......................................................................................................... 54
Verwerpen van de nalatenschap........................................................................................... 54
Aanvaarden onder het voorrecht van boedelbeschrijving.....................................................54
Verdeling en inbreng.................................................................................................55
Verdeling.............................................................................................................................. 55
Inbreng................................................................................................................................. 55
SCHENKINGEN EN TESTAMENTEN........................................................................................... 55
De schenking............................................................................................................. 55
Definitie................................................................................................................................ 55
Vorm..................................................................................................................................... 55
1.3 Enkele bijzondere schenkingsvormen............................................................................. 56
1.3.1 Schenking onder voorbehoud van vruchtgebruik.........................................................56
Schenking tussen echtgenoten......................................................................................... 56
Testament.................................................................................................................. 56
Onderscheid schenking – testament..................................................................................... 56
Definitie................................................................................................................................ 56
Vorm..................................................................................................................................... 56
1. Het eigenhandig testament.......................................................................................... 56
2. Het internationaal testament........................................................................................ 57
3. Het notarieel testament................................................................................................ 57
Inhoud.................................................................................................................................. 57
De reservataire erfgenamen................................................................................................. 58
Inleiding............................................................................................................................ 58
Kring van reservataire erfgenamen.................................................................................. 58
De aanrekening en de inkorting........................................................................................ 59
VERBINTENISSEN..........................................................................................59
DEFINITIE – NATUURLIJKE VERBINTENIS – AANVULLEND RECHT......................................................59
Definitie..................................................................................................................... 59
Natuurlijke verbintenis...............................................................................................60
Aanvullend recht........................................................................................................ 60
BRONNEN VAN VERBINTENISSEN............................................................................................ 60
Rechtshandelingen.................................................................................................... 60
Contracten........................................................................................................................... 60
Definitie en enkele soorten (indeling contracten kennen voor examen examenvraag)....60
Interpretatie van het contract........................................................................................... 61
Gevolgen van het contract tussen de partijen..................................................................62
Bindende kracht van het contract................................................................................. 62
Duur van het contract................................................................................................... 63
Niet-nakoming van contractuele verbintenissen en gevolgen...........................................63
Toerekenbare niet-nakoming van de schuldenaar.........................................................64
Uitvoering in natura...................................................................................................... 64
Recht op herstel van de schade................................................................................ 65
Ontbinding wegens niet-nakoming............................................................................66
Prijsvermindering...................................................................................................... 66
Exceptie van niet-uitvoering..................................................................................... 66
3
, Ontoerekenbare niet-nakoming..................................................................................... 66
Gevolgen van het contract voor derden............................................................................ 67
BUITENCONTRACTUELE AANSPRAKELIJKHEID.................................................67
FEITEN DIE TOT AANSPRAKELIJKHEID LEIDEN.............................................................................67
Aansprakelijkheid voor eigen daad............................................................................67
Aansprakelijkheid voor andermans daad...................................................................68
Aansprakelijkheid van titularissen van het gezag over de persoon van minderjarigen.........68
2.2 Aansprakelijkheid van personen belast met het toezicht op anderen.............................68
Aansprakelijkheid van de aansteller..................................................................................... 69
OORZAKELIJK VERBAND....................................................................................................... 70
Schade (2 soorten schade kunnen geven).................................................................71
Bijzondere regeling over verkeersslachtoffers...........................................................72
4
INDELINGEN VAN HET RECHT..........................................................................6
Testament opmaken.................................................................................................... 6
Europese unie.............................................................................................................. 7
Waar wordt de EU-wetgeving bepaald.........................................................................7
DE BRONNEN VAN HET RECHT.........................................................................7
Wetgeving sensu lato.................................................................................................. 7
Internationale verdragen en beslissingen van supranationale organisaties.................7
Grondwet (belangrijkste van al de Belgische wetten)..................................................7
Wet sensu stricto......................................................................................................... 8
Decreten en ordonnanties........................................................................................... 8
Koninklijk besluit.......................................................................................................... 9
Besluit van de gemeenschaps- en gewestregeringen..................................................9
Schema wetgeving...................................................................................................... 9
Rechtspraak............................................................................................................... 10
Rechtsleer................................................................................................................. 10
STRUCTUREN EN INSTELLINGEN....................................................................11
ENKELE ALGEMENE BEGINSELEN............................................................................................ 11
ENKELE POLITIEKE INSTELLINGEN........................................................................................... 12
Op federaal niveau.................................................................................................... 12
Op regionaal niveau................................................................................................... 12
Provincies en gemeenten.......................................................................................... 12
RECHTBANKEN EN HOVEN.............................................................................14
PRIVAATRECHTELIJK PROCESRECHT – BEWIJS.................................................17
ENKELE ALGEMENE BEGRIPPEN VAN BURGERLIJK RECHT..............................................................19
Gebiedende en aanvullende rechtsregels..................................................................19
Rechtshandeling – rechtsfeit (juridische begrippen)..................................................19
Geldigheid en nietigheid van rechtshandelingen.......................................................20
PERSONEN, FAMILIE EN RELATIEVERMOGENSRECHT.......................................21
PERSONENRECHT............................................................................................................... 21
Het begrip persoon.................................................................................................... 21
Staat van de persoon................................................................................................. 21
Naam................................................................................................................................... 21
Voornaam............................................................................................................................. 21
Familienaam......................................................................................................................... 22
Geslacht............................................................................................................................... 22
Woonplaats.......................................................................................................................... 23
Nationaliteit.......................................................................................................................... 23
Bekwaamheid van de persoon...................................................................................23
De niet-ontvoogde minderjarige........................................................................................... 24
Algemeen......................................................................................................................... 24
Vertegenwoordiging.......................................................................................................... 24
De niet-ontvoogde minderjarige heeft 2 ouders............................................................25
De niet-ontvoogde heeft één ouder.............................................................................. 25
De niet-ontvoogde heeft geen ouders meer..................................................................25
Sanctieregeling als de minderjarige zelf optreedt.............................................................26
FAMILIERECHT................................................................................................................... 27
Inleidende begrippen................................................................................................. 27
Het huwelijk en het samenwonen..............................................................................28
Huwelijk............................................................................................................................... 28
Definitie............................................................................................................................ 28
1
, Vereisten.......................................................................................................................... 28
Sanctieregeling................................................................................................................. 30
Vooraf........................................................................................................................... 30
Achteraf........................................................................................................................ 30
2 soorten nietigheidsverklaringen............................................................................. 30
Vorm van het huwelijk...................................................................................................... 30
De wettelijke samenwoning.................................................................................................. 32
Feitelijke samenwoning........................................................................................................ 32
Het primair stelsel; rechten en verplichtingen van de echtgenoten...........................33
Huwelijksplichten (4)............................................................................................................ 33
Bescherming gezinswoning.................................................................................................. 33
Hoofdelijkheid...................................................................................................................... 33
Vrijheid van beroep en autonomie in bankzaken..................................................................34
Dringende maatregelen........................................................................................................ 35
Echtscheiding............................................................................................................ 35
Dringende maatregelen........................................................................................................ 35
De vormen van echtscheiding.............................................................................................. 36
Echtscheiding op grond van onherstelbare ontwrichting van het huwelijk........................36
Wanneer te vragen?...................................................................................................... 36
Procedure..................................................................................................................... 37
Echtscheiding door onderlinge toestemming (EOT)......................................................37
Gronden.................................................................................................................... 37
Procedure.................................................................................................................. 37
Gevolgen.................................................................................................................. 38
RELATIEVERMOGENSRECHT (BELANGRIJK HOOFDSTUK VOOR EXAMEN)...........................................40
Huwelijksvermogensrecht..........................................................................................40
Inleiding............................................................................................................................... 40
Voorafgaande bemerkingen bij het secundair stelsel............................................................40
Het wettelijk stelsel.............................................................................................................. 40
De samenstelling van de vermogens................................................................................ 40
Eigen vermogens.......................................................................................................... 41
Baten........................................................................................................................ 41
Lasten....................................................................................................................... 42
Het gemeenschappelijk vermogen (GV)........................................................................42
Baten........................................................................................................................ 43
Lasten....................................................................................................................... 43
Het bestuur van de vermogens......................................................................................... 43
Het eigen vermogen..................................................................................................... 43
Het gemeenschappelijk vermogen................................................................................ 44
Het verhaal van de schuldeisers....................................................................................... 44
Eigen schulden............................................................................................................. 44
Gemeenschappelijke schulden...................................................................................... 45
De ontbinding van het stelsel........................................................................................... 45
Redenen....................................................................................................................... 45
Gevolgen...................................................................................................................... 45
Huwelijksovereenkomst........................................................................................................ 45
Definitie............................................................................................................................ 45
Inhoud.............................................................................................................................. 46
Ander stelsel................................................................................................................. 46
Scheiding van goederen (art. 2.3.61 e.v. BW)...........................................................46
Bedongen gemeenschap........................................................................................... 48
Clausules...................................................................................................................... 48
Inbreng..................................................................................................................... 48
Overeenkomsten van ongelijke verdeling..................................................................48
Het vermogensrecht van wettelijke samenwoners....................................................48
Het vermogensrecht van feitelijke samenwoners......................................................49
NALATENSCHAPPEN, SCHENKINGEN EN TESTAMENTEN...................................49
DE WETTELIJKE ERFOPVOLGING............................................................................................. 49
Inleidende begrippen................................................................................................. 49
2
, De technieken........................................................................................................... 50
Erfrechtelijke orde................................................................................................................ 50
Lijn....................................................................................................................................... 50
Graad................................................................................................................................... 51
Kloving................................................................................................................................. 52
Plaatsvervulling.................................................................................................................... 52
Er zijn geen erfgenamen...................................................................................................... 52
De situatie van de langstlevende echtgenoot en de langstlevende wettelijke
samenwoner (SLLE)................................................................................................... 53
De langstlevende met afstammelingen................................................................................ 53
De langstlevende met andere erfgenamen dan kinderen..........................................53
De langstlevende is de enige erfgenaam.............................................................................. 53
Wettelijk samenwonenden.................................................................................................... 53
Aanvaarden of verwerpen van de nalatenschap........................................................54
Het zuiver aanvaarden......................................................................................................... 54
Verwerpen van de nalatenschap........................................................................................... 54
Aanvaarden onder het voorrecht van boedelbeschrijving.....................................................54
Verdeling en inbreng.................................................................................................55
Verdeling.............................................................................................................................. 55
Inbreng................................................................................................................................. 55
SCHENKINGEN EN TESTAMENTEN........................................................................................... 55
De schenking............................................................................................................. 55
Definitie................................................................................................................................ 55
Vorm..................................................................................................................................... 55
1.3 Enkele bijzondere schenkingsvormen............................................................................. 56
1.3.1 Schenking onder voorbehoud van vruchtgebruik.........................................................56
Schenking tussen echtgenoten......................................................................................... 56
Testament.................................................................................................................. 56
Onderscheid schenking – testament..................................................................................... 56
Definitie................................................................................................................................ 56
Vorm..................................................................................................................................... 56
1. Het eigenhandig testament.......................................................................................... 56
2. Het internationaal testament........................................................................................ 57
3. Het notarieel testament................................................................................................ 57
Inhoud.................................................................................................................................. 57
De reservataire erfgenamen................................................................................................. 58
Inleiding............................................................................................................................ 58
Kring van reservataire erfgenamen.................................................................................. 58
De aanrekening en de inkorting........................................................................................ 59
VERBINTENISSEN..........................................................................................59
DEFINITIE – NATUURLIJKE VERBINTENIS – AANVULLEND RECHT......................................................59
Definitie..................................................................................................................... 59
Natuurlijke verbintenis...............................................................................................60
Aanvullend recht........................................................................................................ 60
BRONNEN VAN VERBINTENISSEN............................................................................................ 60
Rechtshandelingen.................................................................................................... 60
Contracten........................................................................................................................... 60
Definitie en enkele soorten (indeling contracten kennen voor examen examenvraag)....60
Interpretatie van het contract........................................................................................... 61
Gevolgen van het contract tussen de partijen..................................................................62
Bindende kracht van het contract................................................................................. 62
Duur van het contract................................................................................................... 63
Niet-nakoming van contractuele verbintenissen en gevolgen...........................................63
Toerekenbare niet-nakoming van de schuldenaar.........................................................64
Uitvoering in natura...................................................................................................... 64
Recht op herstel van de schade................................................................................ 65
Ontbinding wegens niet-nakoming............................................................................66
Prijsvermindering...................................................................................................... 66
Exceptie van niet-uitvoering..................................................................................... 66
3
, Ontoerekenbare niet-nakoming..................................................................................... 66
Gevolgen van het contract voor derden............................................................................ 67
BUITENCONTRACTUELE AANSPRAKELIJKHEID.................................................67
FEITEN DIE TOT AANSPRAKELIJKHEID LEIDEN.............................................................................67
Aansprakelijkheid voor eigen daad............................................................................67
Aansprakelijkheid voor andermans daad...................................................................68
Aansprakelijkheid van titularissen van het gezag over de persoon van minderjarigen.........68
2.2 Aansprakelijkheid van personen belast met het toezicht op anderen.............................68
Aansprakelijkheid van de aansteller..................................................................................... 69
OORZAKELIJK VERBAND....................................................................................................... 70
Schade (2 soorten schade kunnen geven).................................................................71
Bijzondere regeling over verkeersslachtoffers...........................................................72
4