Hfdst 4: Opvoeden in onderwijs
1. Leervraag 1: Wat zien we wanneer we kijken naar onderwijs in Vlaanderen?
In deze eerste leervraag bekijken we onderwijs van naderbij.
* We volgen een kind dat van een kinderdagverblijf de overstap naar de kleuterschool maakt en stellen ons
de vraag wat er verandert voor dit kind, dat vanaf de start op school plots een leerling genoemd zal worden.
Daarna brengen we de onderwijsstructuur in Vlaanderen in kaart. We brengen in beeld welke vormen van
onderwijs Vlaanderen kent + illustreren adhv enkele structuren en regelgeving hoe onderwijs tijd- en
plaatsafhankelijk is (doelstelling 3), hoe scholen een veruitwendiging van pedagogisering zijn
(doelstelling 1) en hoe onderwijs vorm krijgt vanuit pedagogische keuzes ( doelstelling 2) adhv een
illustratie van methodescholen
1.1 Naar school: wat verandert er voor een kind? ( microniveau)
Kinderdagverblijf naar kleuterklas is heel anders; ouders moeten zelf het eten voorzien voor hun kind in
hun eigen boekentas, er zijn in de kleuterklas veel routines die de kinderen leren ⇒ leren zelfredzaam
zijn.
Ook het kind afgeven aan de kinderbegeleidster is nu anders, er is geen info die wordt gegeven aan de
ouder/begeleider in de lagere school, het kind gw op de speelplaats gezet. Er is dus geen ruimte om extra
info te geven over het kind in een school, hiervoor zijn nu oudercontacten georganiseerd.
Op school worden ook uitstappen gedaan en schoolfeesten, hier leren de kinderen een stap in de wereld
zetten zonder hun ouders.
In het begin van een kind’s leven is er veel bezigheid rond slapen en eten, in het kinderdagverblijf doen ze
dit veel meer, de overgang naar de school is dus heel moeilijk omdat ze geen dutjes meer doen, niet meer op
het trager tempo eten. De verwachting van zindelijkheid bij kinderen in het begin van school is eigenlijk
fysiek niet mogelijk en is dus niet vanzelfsprekend maar wel verwacht..
Er zijn dus veel verschillen tss kinderdagverblijf en de school;
● Van kinderbegeleiders naar leerkracht(en)
● Van leefgroep naar klaslokaal
● Van tafel naar refter
● van pamper naar zindelijk (?)
● Van namiddagslaapjes naar hele dagen school
● Van 7-18u naar 8u30-15u → het gezinssysteem verandert helemaal
● Van heen-en-weerschriftje naar ‘witte lijn’ en sporadisch oudercontact
● Van verzorgen naar leren → Ze gaan eerder dingen doen die een aanloop naar echt school leren
zijn, zoals de pengreep, kleuren leren,...
●
1.2 Onderwijsstructuur en – regelgeving, in tijd en plaats
Basisonderwijs
● 1ste tot 3de kleuterklas, sommige scholen hebben ook nog een instapklasje vanaf 2.5j
● 1ste tot 6de lagere school sommige scholen maken gebruik van graadklassen vb: 1ste +2de leerjaar samen in 1
klas
● Tot 12j, getuigschrift gehaald om naar middelbaar te gaan.
Gewoon secundair onderwijs
● 1ste graad ( ASO of BSO)
● 2de graad ( doorstroom, dubbel of arbeidsmarkt)
● 3de graad ( doorstroom, dubbel, arbeidsmarkt en duaal leren)
● 7de jaar KSO, BSO of TSO
1
, CENTRUM DEELTIJDS ONDERWIJS
Duaal leren: lessen en werkplek combineren.
Je leert hier een beroep aan en behaalt na afloop een getuigschrift/diploma. Je kan dit vanaf 15j en is
aanloop naar de arbeidsmarkt doordat ze werken met voorbereidende trajecten of contracten (met een loon).
Dit heeft dus ook een economisch doel.
BUO ( buitengewoon onderwijs)
· Buitengewoon kleuteronderwijs
· Buitengewoon lager onderwijs
· Buitengewoon sec onderwijs
⇒ ER IS VOOR IEDEREEN KANS OP LEREN!
Deeltijds kunstonderwijs; academies
● 4 artistieke domeinen
○ Beeldende en audiovisuele kunsten
○ Dans
○ Muziek
○ Woordkunst – drama
Volgt dezelfde structuur als het onderwijs (academie) maar onderwijs is hier als vrije tijd → School en
vrije tijd lopen door elkaar
Volwassenenonderwijs:
● Breed scala aan opleidingen & cursussen
● Beroepsgericht en algemeen (ICT, talen..)
● Getuigschriften + certificaten
Hoger onderwijs
Wanneer je een bachelor hebt gehaald, kun je master volgen in een ander land, omdat de meeste landen
hetzelfde systeem hanteren.
1.3 Wetgeving en structuren
In BE en veel landen hebben kinderen leerplicht, ze zijn dus verplicht om aantoonbaar te leren dit is ook
hun basisrecht recht. De leerplicht is ook al veel veranderd door de tijd, vandaag hebben we:
● Voltijdse leerplicht vanaf 5j,
● Deeltijdse leerplicht van 16-18 jaar.
Er zijn ook veel afspraken over getuigschriften en toelatingsvoorwaarden, dit is een beslissing en hangt dus
af van de tijdgeest van dat moment.
⇒ Er is dus geen schoolplicht
Verder is er vrije schoolkeuze: ouders & kinderen kiezen zelf waar hun kind naar school gaat: Vrij onderwijs,
gemeenschapsonderwijs, Provinciaal onderwijs, stedelijk onderwijs,... Maar als we kijken naar de plekken voor
bepaalde jongeren (BUO) of de wachtlijsten voor alle soorten scholen, kunnen we niet echt meer spreken
van vrije keuze.
Leerkrachten hanteren leerplannen: dit zijn de doelstellingen die behaald moeten worden.
1.3.1 Wetgeving en structuren doorheen de tijd en plaats
Wetgeving: leerplicht
● Tijd
○ 1914: 6-14 jaar
○ 1953: verlenging tot 15 jaar
○ 1983: verlenging tot 18 jaar minder arbeiders nodig
○ 2020: vervroeging vanaf 5 jaar diversiteit in onderwijs
2
1. Leervraag 1: Wat zien we wanneer we kijken naar onderwijs in Vlaanderen?
In deze eerste leervraag bekijken we onderwijs van naderbij.
* We volgen een kind dat van een kinderdagverblijf de overstap naar de kleuterschool maakt en stellen ons
de vraag wat er verandert voor dit kind, dat vanaf de start op school plots een leerling genoemd zal worden.
Daarna brengen we de onderwijsstructuur in Vlaanderen in kaart. We brengen in beeld welke vormen van
onderwijs Vlaanderen kent + illustreren adhv enkele structuren en regelgeving hoe onderwijs tijd- en
plaatsafhankelijk is (doelstelling 3), hoe scholen een veruitwendiging van pedagogisering zijn
(doelstelling 1) en hoe onderwijs vorm krijgt vanuit pedagogische keuzes ( doelstelling 2) adhv een
illustratie van methodescholen
1.1 Naar school: wat verandert er voor een kind? ( microniveau)
Kinderdagverblijf naar kleuterklas is heel anders; ouders moeten zelf het eten voorzien voor hun kind in
hun eigen boekentas, er zijn in de kleuterklas veel routines die de kinderen leren ⇒ leren zelfredzaam
zijn.
Ook het kind afgeven aan de kinderbegeleidster is nu anders, er is geen info die wordt gegeven aan de
ouder/begeleider in de lagere school, het kind gw op de speelplaats gezet. Er is dus geen ruimte om extra
info te geven over het kind in een school, hiervoor zijn nu oudercontacten georganiseerd.
Op school worden ook uitstappen gedaan en schoolfeesten, hier leren de kinderen een stap in de wereld
zetten zonder hun ouders.
In het begin van een kind’s leven is er veel bezigheid rond slapen en eten, in het kinderdagverblijf doen ze
dit veel meer, de overgang naar de school is dus heel moeilijk omdat ze geen dutjes meer doen, niet meer op
het trager tempo eten. De verwachting van zindelijkheid bij kinderen in het begin van school is eigenlijk
fysiek niet mogelijk en is dus niet vanzelfsprekend maar wel verwacht..
Er zijn dus veel verschillen tss kinderdagverblijf en de school;
● Van kinderbegeleiders naar leerkracht(en)
● Van leefgroep naar klaslokaal
● Van tafel naar refter
● van pamper naar zindelijk (?)
● Van namiddagslaapjes naar hele dagen school
● Van 7-18u naar 8u30-15u → het gezinssysteem verandert helemaal
● Van heen-en-weerschriftje naar ‘witte lijn’ en sporadisch oudercontact
● Van verzorgen naar leren → Ze gaan eerder dingen doen die een aanloop naar echt school leren
zijn, zoals de pengreep, kleuren leren,...
●
1.2 Onderwijsstructuur en – regelgeving, in tijd en plaats
Basisonderwijs
● 1ste tot 3de kleuterklas, sommige scholen hebben ook nog een instapklasje vanaf 2.5j
● 1ste tot 6de lagere school sommige scholen maken gebruik van graadklassen vb: 1ste +2de leerjaar samen in 1
klas
● Tot 12j, getuigschrift gehaald om naar middelbaar te gaan.
Gewoon secundair onderwijs
● 1ste graad ( ASO of BSO)
● 2de graad ( doorstroom, dubbel of arbeidsmarkt)
● 3de graad ( doorstroom, dubbel, arbeidsmarkt en duaal leren)
● 7de jaar KSO, BSO of TSO
1
, CENTRUM DEELTIJDS ONDERWIJS
Duaal leren: lessen en werkplek combineren.
Je leert hier een beroep aan en behaalt na afloop een getuigschrift/diploma. Je kan dit vanaf 15j en is
aanloop naar de arbeidsmarkt doordat ze werken met voorbereidende trajecten of contracten (met een loon).
Dit heeft dus ook een economisch doel.
BUO ( buitengewoon onderwijs)
· Buitengewoon kleuteronderwijs
· Buitengewoon lager onderwijs
· Buitengewoon sec onderwijs
⇒ ER IS VOOR IEDEREEN KANS OP LEREN!
Deeltijds kunstonderwijs; academies
● 4 artistieke domeinen
○ Beeldende en audiovisuele kunsten
○ Dans
○ Muziek
○ Woordkunst – drama
Volgt dezelfde structuur als het onderwijs (academie) maar onderwijs is hier als vrije tijd → School en
vrije tijd lopen door elkaar
Volwassenenonderwijs:
● Breed scala aan opleidingen & cursussen
● Beroepsgericht en algemeen (ICT, talen..)
● Getuigschriften + certificaten
Hoger onderwijs
Wanneer je een bachelor hebt gehaald, kun je master volgen in een ander land, omdat de meeste landen
hetzelfde systeem hanteren.
1.3 Wetgeving en structuren
In BE en veel landen hebben kinderen leerplicht, ze zijn dus verplicht om aantoonbaar te leren dit is ook
hun basisrecht recht. De leerplicht is ook al veel veranderd door de tijd, vandaag hebben we:
● Voltijdse leerplicht vanaf 5j,
● Deeltijdse leerplicht van 16-18 jaar.
Er zijn ook veel afspraken over getuigschriften en toelatingsvoorwaarden, dit is een beslissing en hangt dus
af van de tijdgeest van dat moment.
⇒ Er is dus geen schoolplicht
Verder is er vrije schoolkeuze: ouders & kinderen kiezen zelf waar hun kind naar school gaat: Vrij onderwijs,
gemeenschapsonderwijs, Provinciaal onderwijs, stedelijk onderwijs,... Maar als we kijken naar de plekken voor
bepaalde jongeren (BUO) of de wachtlijsten voor alle soorten scholen, kunnen we niet echt meer spreken
van vrije keuze.
Leerkrachten hanteren leerplannen: dit zijn de doelstellingen die behaald moeten worden.
1.3.1 Wetgeving en structuren doorheen de tijd en plaats
Wetgeving: leerplicht
● Tijd
○ 1914: 6-14 jaar
○ 1953: verlenging tot 15 jaar
○ 1983: verlenging tot 18 jaar minder arbeiders nodig
○ 2020: vervroeging vanaf 5 jaar diversiteit in onderwijs
2
