Samenvatting staatsrecht 2425

Informatie
Lesopnames
 Lesopnames via Ufora
 Slechts twee weken beschikbaar
 Geen live streaming
 Eigen opnames niet toegestaan
 Informatie
Evaluatie: schriftelijk examen
 Twee delen
o 10 punten: open vragen (3)
 Casus
 Inzicht
 Kennis
o 10 punten: 20 meerkeuzevragen
 Gn gwn over de cursus
 Hogere cesuur
 Feedback (algemeen en individueel) kort na bekendmaking resultaten
 Informatief
 Leermateriaal
 Syllabus ‘Staatsrecht’: Topcopy
o Moet je leren
 Slides: Ufora
o Staat niets nieuw in
o Links voorbeelden zn gn materiaal
 Codex
Colleges
 Ter verdieping van de syllabus
 Voorbeelden uit de actualiteit
 Bespreking rechtspraak
o Benaming cursus, context kennen
 Rechtsvergelijkend perspectief
o Niet kennen
 Actief leren
o Vragen stellen
o Discussies
o Casusles
 Thuis voorbereiden
o Voorbeeldvragen en –antwoorden
 Passief leren
o Actualiteit/nieuws
o Literatuur
 Ufora is jouw vriend
o Praktische en inhoudelijke aankondigingen
o Slides, lesopnames, discussies
o Voorbeeldvragen
o Ufora of tijdens de les
o Infonota
o Antwoord op allerlei belangrijke vragen
o Studeer- en examentips

 Eerste studietip: blok van het begin met regelmaat
 Leg verbanden tussen de leerstukken

1

,Communicatie
 Toch nog praktische vragen (over examen)?
 Dylan Couck:
 Individuele hulp bij het studeren?
 Monitoraat:
 Onoplosbare gevallen en uitzonderlijke situaties?
 Mathieu Leloup :
 Prof. Dr. Mathieu Leloup
 Inhoudelijke vragen tijdens de pauze
Inleiding
 Staatsrecht is het recht dat betrekking heeft op de rol en structuur van de organen van
de staat, de instelling en functionering ervan, hun bevoegdheden, hun verhouding tot
elkaar en die tot de burgers.
 ~ constitutioneel recht; grondwettelijk recht
Leerdoelen
 De basiskenmerken van het staatsrecht herkennen en beschrijven
 De bronnen van het staatsrecht opzoeken
 De basisbegrippen van het staatsrecht definiëren
 De basisbegrippen van het staatsrecht toepassen op concrete gevallen
 Vraagstukken binnen het staatsrecht in hun juridische en maatschappelijke context
plaatsen
 Vraagstukken binnen het staatsrecht kritisch analyseren
“België is een meergelaagde, democratische rechtsstaat in Europa”
België
 België als staat
o Een land moet aan bep vrwaarden voldoen om een staat te zn
 Gevolgen van het zijn van een staat
o (Internationale) rechtsverantwoordelijkheid
 Bv. toetreden tot de VN
 Verdragsbevoegdheid
o Bv. belastingverdragen
 Buitenlandse betrekkingen
o Bv. ambassades
 Gewapende macht
Rechtsstaat
 De staat is gebonden door het recht waarvan zij de toepassing verzekert
o Staat staat niet boven de wet
 Hiërarchie van de normen
o Bv. KB’s < wet (art. 159 Gw.)
 Rechtsbescherming
o Tegen de wetgever (GwH)
o Tegen het bestuur (RvS)
 Onafhankelijke rechters
 Fundamentele rechten en vrijheden




Democratische
 “Parlementaire democratie”
o Niet alles w direct gestemd, je moet niet om de twee seconden gn stemmen over
iets
2

,  Verkiezingen
 Legaliteitsbeginsel
 Parlementaire controle tov de regering
Meergelaagde
 Vooral besproken in de ht bestuursR
 Staatshervorming
 Gemeenschappen en gewesten
 Bevoegdheidsverdeling
 Provincies en gemeenten
In Europa
 Europese Unie
 Raad van Europa
o UVRM
 Multilevel constitutionalism
o GW niet enkel meer in de natiestaat maar ook in bv. de EU
 Verhouding Belgisch (grondwettelijk) recht en internationaal/Europees recht
Wat ontbreekt?
 “Grondwet” – België is een “grondwettelijke, meergelaagde, democratische
rechtsstaat”
 Materiële vs formele Grondwet
 Wijziging van de grondwet
 Vraag aan HRM: BE via Gw onze vrijheid v godsdienst geschonden
o Is geen schending




DEEL 1 KRACHTLIJNEN
Inleiding
Recht



3

,  = Rationeel opgebouwd geheel van door de overheid uitgevaardigde en via sancties
afdwingbare normen die dienen tot organisatie, handhaving of herstel van de orde in de
samenleving
 Creëert orde: niet het recht van sterkste, maar de sterkte van het recht
 Vertoont onderlinge samenhang.
o Systeem met een eigen begrippenkader, onderliggende basiswaarden
o Twee juristen hebben dezelfde opvattingen van een begrip
o Rechtszekerheid en rechtvaardigheid (evenwicht ertussen)
 Kan worden afgedwongen
o ≠ moraal, godsdienstige regels, afspraken binnen familieverband
 Recht ~ maatschappij
Summa divisio
Privaatrecht
 Beheerst de situatie van en de relaties tussen particuliere (rechts)personen
Publiekrecht
 Beheerst de situatie van en de relaties tussen overheid en particuliere (rechts)personen
en overheden onderling
 Onderscheid? Niet altijd duidelijk
De Belgische staat
Het ontstaan van staten
 Oorspronkelijk ontstaan (terra nullius)
 Afgeleid ontstaan
o Dekolonisatie
 Bv. Congo
o Secessie
 = Deel v een land gt zich afscheuren
 Bv. Catalonië en Spanje
o Dismembratio
 1 land valt uiteen in verschillende nieuwe staten
 Bv. Tsjechoslowakije
o Fusie
 = Verschillende staten vormen 1 nieuwe staat
 Bv. Oost- en West-Duitsland
Congres van Wenen (1814)
 = Samenkomst v landen die NP hadden verslaan
 VK, Pruisen, Oostenrijk en Rusland
 Wouden toekomstplan maken om vrede te zaaien
 FR wou blijven uitbreiden dus we moeten die omsingelen mt bufferstaten
o NED vond men niet sterk genoeg
o ➔ Lux, NED, BE en paar andere stukjes = VKdN
o 1815 GW
o Snel ontevredenheid tss N en Z
Ontevredenheden N en Z
 Economische tegenstellingen
o BE: industrie
o Z: handel


 Politieke ondervertegenwoordiging
o N was enorm goed vertegenwoordig in ht parlement
 Autoritaire vorst Willem
o Zette parlement vaak buitenspel
o Decreten v hem mocht niet dr de rechter getoetst
4