Samenvatting
- Wat is gezondheidsgedrag?
Gezondheidsgerag is gedrag dat invloed heeft op gedrag. Het zijn vaak leefstijlgedragingen.
Individuen voeren dit gezondheidsgedrag uit, maar omgevingsfactoren zijn hierbij ook van
invloed. Soms zijn we ons bewust van deze invloed, maar heel vaak ook niet.
- Hoe kan je gezondheidsgedrag bekijken vanuit het individu?
Gedrag en dus ook gezondheidsgedrag is heel individueel. Je denkt dus gauw aan individuele
factoren zoals attitude, motivatie of vaardigheden. Lang heeft de focus op individuele
factoren gelegen als kennis, eigen effectiviteit, motivatie, attitude, sociale norm.
- Hoe bekijkt de Theorie van Gepland Gedrag gezondheidsgedrag?
Het is een theorie die gezondheidsgedrag bekijkt vanuit het individu, kijkend naar de intentie
voor het gedrag dat bepaald wordt door de subjectieve norm, attitude en ervaren
gedragscontrole. Volgens dit model is gezondheid het resultaat van het gedrag van een
individu, dus het individu draagt de verantwoordelijkheid voor de eigen gezondheid.
- Waarom schieten modellen die gezondheidsgedrag vanuit het individu bekijken
tekort?
De verantwoordelijkheid voor gezondheid en gezondheidsgedrag kan niet uitsluitend bij het
individu worden gelegd. De omgeving heeft namelijk ook invloed hierop. Op
omgevingsdeterminanten heeft een individu vaak weinig invloed, terwijl ze wel van invloed
zijn op het gedrag en de gezondheid van een individu.
De manier waarop deze sociale factoren ten aanzien van gezondheidsgedrag zijn verweven
met onze sociale identiteit en de bredere sociale context waarin het gezondheidsgedrag zich
afspeelt, blijft onzichtbaar.
- Wat is een van de eerste modellen die een meer holistische benadering gebruikt?
Rainbow model van Dahlgren en Whitehead. Dit model beschrijft de invloed van
verschillende factoren op de volksgezondheid. Het model maakt onderscheid tussen sociale
en omgevingsfactoren die de gezondheid kunnen beinvloeden, waarnaast het een basis
vormt om verschillen in factoren tussen bevolkingsgroepen te kunnen identificeren die
gezondheidsverschillen zouden kunnen verklaren.
- Hoe ziet het Rainbow model van Dahlgren en Whitehead eruit?
In het midden staat het individu: individuele factoren zoals leeftijd, geslacht en aangeboren
factoren.
Om het midden, het individu heen: individuele leefstijlfactoren.
,Om de individuele leefstijlfactoren heen: sociale omgeving zoals het netwerk van
gezinsleden, familie, vrienden, buren en collega’s.
Om de sociale omgeving heen: leef- en werkomstandigheden.
Om de leef- en werkomstandigheden heen zit de buitenste laag: socio-economische,
culturele en omgevingsomstandigheden.
Individu individuele leefstijlfactoren sociale omgeving leef- en
werkomstandigheden socio-economische culturele en omgevingsomstandigheden.
Deze lagen zijn niet gescheiden, maar juist verbonden en interacteren met elkaar. De
interactie houdt in dat de factoren in de ene laag factoren in de andere laag kunnen
beinvloeden. Hierom is een integrale aanpak van belang.
Het Rainbow-model heeft bijdragen aan:
- een grotere nadruk is komen te liggen op beleid op het gebied van
gezondheidsbevordering.
- Wat houdt het Health Field Concept model in?
Het Health Field Concept model heft een bredere kijk op de publieke gezondheid genomen.
Zij stellen dat de nadruk niet alleen moet liggen op ziektebehandeling, maar ook op
preventie en gezondheidsbevordering. Het model bevat vier velden:
1. De omgeving: omgevingsinvloeden waar het individu weinig invloed op heeft, zoals
de luchtkwaliteit of de beschikbaarheid van gezond voedsel. Ook de sociale norm of
het gedrag van anderen uit de omgeving van een individu passen binnen deze
categorie.
2. Leefstijl: bijvoorbeeld gedragskeuzes die het individu zelf maakt.
3. Biologie van de mens: bijvoorbeeld genetische aanleg.
4. De gezondheidszorg: Onder ‘organisatie van de gezondheidszorg’ vallen zowel de
beschikbaarheid van zorg als de relaties die men heeft met degenen die zorg bieden.
B-O-G-L
, Het Health Field Concept model heeft bijgedragen aan:
- een breder begrip van de determinanten van gezondheid door onder andere ook
omgevingsfactoren als determinanten van gezondheid mee te nemen
- een verschuiving in gezondheidsbeleid door de nadruk te leggen op preventie,
gezondheidsbevordering en het creeren van een gezonde omgeving.
- Wat hebben holistische modellen gemeen?
Beide modellen beschrijven de invloed van de omgeving op gezondheid. Het gaat om
beschrijven, niet verklaren.
Beide modellen geven aan dat gezondheid niet alleen het gevolg is van individuele
factoren en individueel gedrag, maar dat de bredere context een rol speelt.
Beide modellen beschrijven verschillende niveaus van beinvloedende factoren,
waarbij de interactie tussen die niveaus van belang is.
- Wat is het verschil tussen de micro, meso en macro omgeving?
Het Angelo model beschrijft de micro en macro omgeving, niet de meso omgeving. De meso
omgeving wordt wel in Lechner et al. (2022) beschreven.
Het ANGELO-model (Swinburn et al., 1999) onderscheidt vier omgevingstypen: fysiek,
sociocultureel, economisch en politiek
Micro omgeving:
Afgebakende setting waar groepen individuen bij elkaar komen met een specifiek
doel en waar het gedrag plaatsvindt
Individu is onderdeel van verschillende micro omgevingen
De micro-omgeving is vaak geografisch begrensd, relatief klein en zou beinvloedt
kunnen worden door het individu
De micro omgeving heeft de meeste invloed op gedrag, het is de setting waar het
gedrag plaatsvindt
- Wat is gezondheidsgedrag?
Gezondheidsgerag is gedrag dat invloed heeft op gedrag. Het zijn vaak leefstijlgedragingen.
Individuen voeren dit gezondheidsgedrag uit, maar omgevingsfactoren zijn hierbij ook van
invloed. Soms zijn we ons bewust van deze invloed, maar heel vaak ook niet.
- Hoe kan je gezondheidsgedrag bekijken vanuit het individu?
Gedrag en dus ook gezondheidsgedrag is heel individueel. Je denkt dus gauw aan individuele
factoren zoals attitude, motivatie of vaardigheden. Lang heeft de focus op individuele
factoren gelegen als kennis, eigen effectiviteit, motivatie, attitude, sociale norm.
- Hoe bekijkt de Theorie van Gepland Gedrag gezondheidsgedrag?
Het is een theorie die gezondheidsgedrag bekijkt vanuit het individu, kijkend naar de intentie
voor het gedrag dat bepaald wordt door de subjectieve norm, attitude en ervaren
gedragscontrole. Volgens dit model is gezondheid het resultaat van het gedrag van een
individu, dus het individu draagt de verantwoordelijkheid voor de eigen gezondheid.
- Waarom schieten modellen die gezondheidsgedrag vanuit het individu bekijken
tekort?
De verantwoordelijkheid voor gezondheid en gezondheidsgedrag kan niet uitsluitend bij het
individu worden gelegd. De omgeving heeft namelijk ook invloed hierop. Op
omgevingsdeterminanten heeft een individu vaak weinig invloed, terwijl ze wel van invloed
zijn op het gedrag en de gezondheid van een individu.
De manier waarop deze sociale factoren ten aanzien van gezondheidsgedrag zijn verweven
met onze sociale identiteit en de bredere sociale context waarin het gezondheidsgedrag zich
afspeelt, blijft onzichtbaar.
- Wat is een van de eerste modellen die een meer holistische benadering gebruikt?
Rainbow model van Dahlgren en Whitehead. Dit model beschrijft de invloed van
verschillende factoren op de volksgezondheid. Het model maakt onderscheid tussen sociale
en omgevingsfactoren die de gezondheid kunnen beinvloeden, waarnaast het een basis
vormt om verschillen in factoren tussen bevolkingsgroepen te kunnen identificeren die
gezondheidsverschillen zouden kunnen verklaren.
- Hoe ziet het Rainbow model van Dahlgren en Whitehead eruit?
In het midden staat het individu: individuele factoren zoals leeftijd, geslacht en aangeboren
factoren.
Om het midden, het individu heen: individuele leefstijlfactoren.
,Om de individuele leefstijlfactoren heen: sociale omgeving zoals het netwerk van
gezinsleden, familie, vrienden, buren en collega’s.
Om de sociale omgeving heen: leef- en werkomstandigheden.
Om de leef- en werkomstandigheden heen zit de buitenste laag: socio-economische,
culturele en omgevingsomstandigheden.
Individu individuele leefstijlfactoren sociale omgeving leef- en
werkomstandigheden socio-economische culturele en omgevingsomstandigheden.
Deze lagen zijn niet gescheiden, maar juist verbonden en interacteren met elkaar. De
interactie houdt in dat de factoren in de ene laag factoren in de andere laag kunnen
beinvloeden. Hierom is een integrale aanpak van belang.
Het Rainbow-model heeft bijdragen aan:
- een grotere nadruk is komen te liggen op beleid op het gebied van
gezondheidsbevordering.
- Wat houdt het Health Field Concept model in?
Het Health Field Concept model heft een bredere kijk op de publieke gezondheid genomen.
Zij stellen dat de nadruk niet alleen moet liggen op ziektebehandeling, maar ook op
preventie en gezondheidsbevordering. Het model bevat vier velden:
1. De omgeving: omgevingsinvloeden waar het individu weinig invloed op heeft, zoals
de luchtkwaliteit of de beschikbaarheid van gezond voedsel. Ook de sociale norm of
het gedrag van anderen uit de omgeving van een individu passen binnen deze
categorie.
2. Leefstijl: bijvoorbeeld gedragskeuzes die het individu zelf maakt.
3. Biologie van de mens: bijvoorbeeld genetische aanleg.
4. De gezondheidszorg: Onder ‘organisatie van de gezondheidszorg’ vallen zowel de
beschikbaarheid van zorg als de relaties die men heeft met degenen die zorg bieden.
B-O-G-L
, Het Health Field Concept model heeft bijgedragen aan:
- een breder begrip van de determinanten van gezondheid door onder andere ook
omgevingsfactoren als determinanten van gezondheid mee te nemen
- een verschuiving in gezondheidsbeleid door de nadruk te leggen op preventie,
gezondheidsbevordering en het creeren van een gezonde omgeving.
- Wat hebben holistische modellen gemeen?
Beide modellen beschrijven de invloed van de omgeving op gezondheid. Het gaat om
beschrijven, niet verklaren.
Beide modellen geven aan dat gezondheid niet alleen het gevolg is van individuele
factoren en individueel gedrag, maar dat de bredere context een rol speelt.
Beide modellen beschrijven verschillende niveaus van beinvloedende factoren,
waarbij de interactie tussen die niveaus van belang is.
- Wat is het verschil tussen de micro, meso en macro omgeving?
Het Angelo model beschrijft de micro en macro omgeving, niet de meso omgeving. De meso
omgeving wordt wel in Lechner et al. (2022) beschreven.
Het ANGELO-model (Swinburn et al., 1999) onderscheidt vier omgevingstypen: fysiek,
sociocultureel, economisch en politiek
Micro omgeving:
Afgebakende setting waar groepen individuen bij elkaar komen met een specifiek
doel en waar het gedrag plaatsvindt
Individu is onderdeel van verschillende micro omgevingen
De micro-omgeving is vaak geografisch begrensd, relatief klein en zou beinvloedt
kunnen worden door het individu
De micro omgeving heeft de meeste invloed op gedrag, het is de setting waar het
gedrag plaatsvindt
