Het strafproces
Prof. R. Verstraeten
2024-2025
,VOORAF
1. Praktisch
- examen:
- theorievragen
- casussen
- lesmateriaal:
- leidraad (“cursus”), lesnotities en slides
- mijlpaalarresten (min. 4)
- doelstelling: verdieping in het basisvak met nieuwe thema’s
- werking in praktijk + strategische denkwijze
- overzicht: thema’s
- verdieping in basiscursus: vb. nietigheden, procedurefouten, antigoon → problemen
onder de loep nemen
- rechtsvergelijking: slechts bepaalde elementen
- hof van assisen: vergelijking met correctionele (rechterlijke) procedure
(oordeelvorming)
- rechtsmiddelen: cassatieberoep (naast HB en verzet)
- NSv. (?): ontwerp ingediend, maar nog niet in behandeling
- nieuw verjaringssysteem: Sv. → NSw. (overgeheveld)
2. Introductie
aantal problematische zaken mbt SPR (discussiepunten)
vb. probleem: gebrek aan nuance bij kritiek over SPR
- vb. zaak Julie Van Espen
- betrokkene die reeds vervolgd werd voor verkrachting, vrijgelaten voor behandeling
van zaak, deur geopend voor de moord op Julie owv vrijlating
- voor de moord: zaak die voor behandeling was
- probleem: kamer (bevoegd voor behandeling) had onvoldoende mensen tot
beschikking, dus kamer die de zaak in kwestie moest behandelen is afgeschaft →
puur organisatorisch (management van justitie)
- zaken die aan die kamer waren toevertrouwd moesten worden herverdeeld
tussen andere kamers
- probleem: afweging was noodzakelijk tussen zaken → recidivisten,
gevaarlijke personen… (niet correct gebeurd)
- gevolg: moord gepleegd wegens gebreken in organisatie van justitie
- ! Belgische staat aansprakelijk gesteld
- art. 1382 OBW: schadevergoeding toegekend aan ouders Julie Van Espen
- fout: verlies van kans dat dader in de gevangenis zou zitten
→ gebrek aan alertheid, scherpte bij justitie (door organisatorisch
probleem)
- verslag Hoge Raad voor Justitie (!)
- vb. zaak (operatie) Kelk
- documentaire: ‘godvergeten’ → misbruik binnen de kerk
1
, - genuanceerder perspectief voor procedurefouten door justitie
- probleem: feiten van 2010 die nu pas door RK behandeld worden (na 15 j.
onderzoek)
- zaak Abdeslam
- vedrdediging: onregelmatigheid, procedurefout door foutieve taal van document
- probleem:: dagenlange discussies in parlement (en maatschappelijke kritiek)
- vb. zaak Costa
- advocaat van Pablo Escobar uit de Kempen heeft wrakingsverzoek ingediend
- rechter moet meteen stoppen en zal niets meer doen met de zaak tot dat verzoek is
behandeld
- mogelijkheden:
- 1. terugtrekking rechter
- indien de rechter in kwestie wrakingsverzoek voldoende
verantwoord vindt, trekt de rechter zich spontaan terug
- nieuwe rechter moet zich inlezen in zaak dus zaak loopt enkele
maanden vertraging op
- in huidige zaak niet gebeurd
- 2. beoordeling van Kamer HvB
- HvB buigt zich over gegrondheid van het wrakingsverzoek
- gegrond: rechter vervangen
- ongegrond: rechter kan zaak opnieuw oppikken
- cassatieberoep tegen aan te tekenen
- ! vertraging van enkele maanden louter door indienen van
wrakingsverzoek
- advocaat kan zaak lamleggen adhv zulke strafprocesrechtelijke regels
- vb. zaak Reuzegommers
- probleem: rechterlijke uitspraak (discussiepunt)
- op papier: passende sanctie door de rechter, conform de wet (na afweging)
- in praktijk: hevige maatschappelijke kritiek
- (mogelijks) signaal naar tekortkoming van het strafrecht ( SPR)
INLEIDING
1. Evolutie Belgische Strafprocesrecht
grote ijkpunten in de geschiedenis, op 200 j. (vroeger) → hedendaagse stand van zaken (nu)
- voor Franse Revolutie:
- 1788: Déclaration des droits de l’homme et du citoyen
- 1791: Code Lepeletier
- afschaffing inquisitoir systeem
- invoering van jury naar Angelsaksisch model
- Franse Revolutie:
- 1808: Code d’instruction criminelle (wetboek) → hybride systeem (keuze)
- inquisitoir vooronderzoek
- accusatoire fase voor vonnisgerecht
- accusatoir vs. inquisitoir systeem
2
, - dominant accusatoire stelsels (vb. VK en VS)
- dominant inquisitoire stelsels
- België: hybride systeem
- onderzoeksfase: inquisitoir systeem vonnisfase: accusatoir
systeem
- 19de eeuw:
- commissie die zich buigt over nieuw wetboek SPR
- MAAR: nooit nieuw wetboek tot stand gebracht ondanks erkende, zwakke
niveau van code d’instruction criminelle
- wél: wet 18 april 1878 - voorafgaande titel wetboek strafvordering (= VT.Sv.)
- begonnen aan nieuw wetboek, maar nooit verder geraakt dan
preliminaire titel
- 20ste eeuw:
- groot aantal hervormingspogingen, MAAR geen enkele is erdoor gekomen
- jaren ’20: ideeën uit Angelsaksische systemen doorvoeren (vb. belang van
juryrechtspraak) → niet erdoor gekomen
- 1976: koninklijke commissaris tot hervorming strafprocesrecht (ontwerp-
Bekaert) → niet erdoor gekomen
- 1980-1990:
- Katalysatoren voor een hervorming van SPR (!): de “loden jaren” ’80 en ‘90
- Drie zaken: Bende van Nijvel, Cellule Communiste Combatente (CCC) en
Dutroux
- eerste parlementaire onderzoekscommissie “Bende van Nijvel” (1990)
- tweede parlementaire onderzoekscommissie “Bende van Nijvel” (1996-97)
- parlementaire onderzoekscommissie “Dutroux” (1996-97)
- “Octopusoverleg”: consensus van nood aan verandering
- parlementaire bereidheid (van justitie) om collectief op te treden, over
grenzen van partijen heen (“sense of urgency”)
- 1) demilitarisering van rijkswacht en eenmaking van de politie
- hertekening van politielandschap: lokale en federale politie
- 2) federaal parket (2001): optreden voor lappendeken van 27
arrondissementen met andere procureurs
- 1998:
- commissie Franchimont
- commissie tot hervorming van het Belgische SPR (modernisering)
- “Wet Franchimont”: Wet van 12 maart 1998 tot verbetering van de
strafrechtspleging in het stadium van het opsporingsonderzoek en het
gerechtelijk onderzoek
- een gedeeltelijke hervorming van strafprocesrecht, enkel hervorming van
onderzoeksfase (eerste fase)
→ slechts gedeeltelijke hervorming (“half-modern wetboek”)
- 2005:
- wetsontwerp Franchimont II
- Wetsontwerp houdende het Wetboek van strafprocesrecht (Parl.St. Kamer,
nr. 51-2138/001, 2/12/2005)
3
, - begin van een parlementaire behandeling die vakkundig getorpedeerd is
door lobbywerk en bepaalde stroming
- stroming: vind dat de slinger veel te snel doorsloeg in de richting van te veel
waarborgen, mogelijkheden, blokkeringsopties,… voor de verdediging
(discussiepunt)
- kritiek: tal van zaken werden geblokkeerd of vertraagd waardoor men daar
negatief naar begon te kijken
- gevolg: hervorming voor tweede fase wordt terzijde geschoven
- 2016:
- ! Potpourri-wetten
- minister van Justitie Koen Geens: Wet 5 februari 2016 (“Potpourri II”)
- behoorlijk aantal zogenaamde ‘punctuele’ hervormingen doorgevoerd
- 2019:
- Commissie tot hervorming van strafprocesrecht: Wetsontwerp houdende het
Wetboek van strafprocesrecht (Parl.St. Kamer 2019-2020, nr. 1239/001)
- oorspronkelijke idee: hervorming van Sw. en Sv. zou parallel moeten
verlopen
- doel: parallelle behandeling, inwerkingtreding… van hervormingen Sw. en Sv.
→ in praktijk: niet gebeurd
- nieuw strafrecht: vb. wijzigingen voor straftoemeting
- nieuw systeem: geënt op 8 strafniveaus
- screening van Sw. en evaluatie vanuit nieuwe zwaarwichtigheidsbeoordeling
- vroeger: bestond reeds op domein van sociaal strafrecht
- systeem: strafniveau 1 voorzien waar geen vrijheidsstraf / gevangenisstraf
voor kan worden opgelegd
- kritiek: enkele politieke partijen vonden het niet kunnen dat enkele
misdrijven werden ontdaan van sanctie van vrijheidsstraf
(discussiepunt)
- hervorming van strafprocesrecht: veel moeilijker → o.a. positie van
onderzoeksrechter (!)
- discussiepunt: onderzoeksrechter, vernieling van functie van
onderzoeksrechter als moeilijkheid (probleem)
- centrale vraag: “wat mag een onderzoeksrechter doen of zijn?”
- kritiek: verzet van veel onderzoeksrechters tegen de wijziging van statuutt
(functie / positie)
- gevolg: (gaandeweg) gevoel ontstaan dat hervorming niet zou doorgevoerd
worden, geen meerderheid zou behalen
→ twee hervormingsbewegingen van strafrecht, strafprocesrecht losgekoppeld
- 2020-2024:
- 2020: minister van Justitie Van Quickenborne (opvolger van Koen Geens)
- 2023-2024: punctuele hervormingen adhv MSS-wetten (// Potpourri-wetten)
- = wetten om jusititie menselijker, sneller en straffer te maken
- significante aanpassing van SPR: trage vooruitgang
- 2025
- nu: signalen van besef dat het huidige systeem niet goed is, dat hervormingen vereist
zijn, er noodzaak is voor hervorming
- Regeerakkoord 31 januari 2025
4
, - ! “voortbouwen op wat laatste 7 j. aan gewerkt is”
- vb. ongelijkheden die bestaan tussen de rechten moeten weggewerkt
worden
- Discussiepunt: debat positie burgerlijke partij / slachtoffer (!)
2. Drie centrale besturingsvragen over gerechtelijk onderzoeksfase
grondlijnen van het systeem (besturingsapparaat): grote (nieuwe) opties met wetsntwerp NSv.
centraal: onderzoeksfase → 3 grote vragen
- vraag 1: figuur van onderzoeksrechter en wenselijkheid van overstap naar rechter van het
onderzoekssysteem
- vraag 2: positie van het slachtoffer in het strafproces (burgerlijke partij) en
- vraag 3: overgang van opsporingsonderzoek naar gerechtelijk onderzoek:
- rechtstreekse dagvaarding
- oproeping bij proces-verbaal
DEEL I: EEN TOEKOMSTIG VERNIEUWD STRAFPROCESRECHT?
Hoofdsuk 1: De organisatie van het vooronderzoek
1. Tweedeling opsporingsonderzoek - gerechtelijk onderzoek
! situering in proces vereist: stappenplan
eerste vraag: “onderzoeksfase/ vonnisfase?” → steeds afvragen in welke onderzoeksfase we ons
bevinden: fase van onderzoek/ vonnisfase
tweede vraag: “opsporingsonderzoek/ gerechtelijk onderzoek?” → verschillen tussen
opsporingsonderzoek en gerechtelijk onderzoek, MAAR zijn steeds kleiner geworden (nu)
1.1 Evolutie
- Code d’instruction criminelle 1808: geen regeling van het OO behalve bij heterdaad
- wetboek: geen spoor te vinden van OO (begin 19de eeuw)
- uitz.: procedure bij heterdraad → aanknopingspunten voor procureur om onderzoek
te starten zonder onderzoeksrechter (art. 32 e.v. Sv.)
- wetboek ging uit van de idee dat alle reguliere onderzoeken zouden
gebeuren door een onderzoeksrechter, het enige geval waarin procureur
onderzoek mocht starten procedure bij heterdaad
- ! let op: nu 96-97% opsporingsonderzoek vs. 3-4% gerechtelijk onderzoek
- principe: onderzoeksrechter voert gerechtelijk onderzoek
- dubbele hoedanigheid: hoedanigheid van rechter én OGP (= officier van gerechtelijke
politie)
- vroeger: onderzoeksrechters nemen de centrale plaats in, maar hebben een
dubbel statuut (idee)
- ook OGP onder toezicht van PG
- in positie van OGP staat onderzoeksrechter onder het toezicht van de
procureurs-generaal (! geen volstrekte autonomie)
5
,- onhoudbaarheid in de praktijk (!): de spontane ontwikkeling van het opsporingsonderzoek
- eerst als “verkenner” voor een gerechtelijk onderzoek
- daarna als autonoom vooronderzoek
→ praktische natuurlijke evolutie: OO onstaat zonder in de wet voorzien te zijn, maar
wordt steeds vaker ingeschakeld ( systematisch)
- Wet 12 maart 1998: codificatie van het OO en behoud van de tweedeling (“wet
Franchimont”)
- ! let op: pas dan systematisch uitgewerkt (art. 20bis e.v. Sv.)
- in praktijk: bestond lange tijd zonder formele codificatie
- + statuut van OGP geschrapt
- ! let op: pas in eind jaren ‘90 zijn onderzoeksrechters volstrekt onafhankelijk
geworden (“recent”)
- én invoering van de “mini-instructie” (!)
- Discussie: Onderzoeksrechter vs. rechter van het onderzoek
- wetsvoorstel: compromis tussen degene die ijverden voor het behoud van
de onderzoeksrechter en degene die ijverden voor een rechter van het
onderzoek
- resultaat: introductie van mini-instructie (>>)
- (oorspronkelijk) uitgangspunt: OO berust op vrijwilligheid dwangmaatregelen/inbreuken op
rechten en vrijheden enkel in GO
- Vroeger: OO: oorspronkelijk gebaseerd op vrijwilligheid, vrijwillige medewerking van
de betrokkene vs. GO: oorspronkelijk gebaseerd op dreiging van dwang waar en
wanneer nodig → MAAR: nuanceringen
- art. 28bis §3 Sv.: afwezigheid van dwang in OO “behoudens wettelijke
uitzonderingen”
- vrijwilligheid geldt onder voorbehoud van wettelijke uitzonderingen
- art. 28bis §3 Sv.: inbeslagneming
- beslag is mogelijk bij OO, wat een dwangmaatregel bij uitstek is
- bijkomende andere onderzoeksmaatregelen die een vorm van dwang inhouden en
mogelijk zijn in een OO (>>)
- bv. zoeking in inbeslaggenomen informaticasysteem (art. 39bis Sv.)
- vb. uitlezen van gsm
- bv. identificatie van elektronische communicatie (art. 46ter Sv.)
- vb. nagaan wie er achter een bepaald telefoonnummer is, welke
telefoonnummers iemand op zijn naam heeft staan, wie er achter e-
mailadressen zitten,…
- operatoren moeten opgevraagde informatie geven,
medewerkingsverplichtingen
- bv. onderscheppen en in beslag nemen van aan postoperator toevertrouwde
post (art. 46ter Sv.)
- ! let op: onderscheppen, niet openen
- bv. vorderen van financiële informatie (art. 46quater Sv.)
- opvragen van bankgegevens & bankbevriezing
- financieel onderzoek: voor de hand liggende onderzoeksmaatregel
- vb. vragen aan banken om overzicht te geven van alle rekeningen
waarvan iemand titularis/ volmachthouder is
- banken moeten opgevraagde informatie geven,
medewerkingsverplichtingen
- bv. observatie (art. 47sexies Sv.)
6
, - = BOM: bijzondere opsporingsmethode
- bv. infiltratie (art. 47octies Sv.)
- = BOM
- burgerinfiltratie: art. 47novies/1 Sv.
- gevaarlijke indringende operaties met graad van inmenging op
privacy is zeer groot
- ! let op: niet enkel rond de vraag naar dwang, maar ook naar de
inbreuk op grondrechten (oorspronkelijk: toegewezen aan GO)
- verregaande inmenging in privéleven van mensen, verdachten die
mogelijkerwijs crimineel zijn, maar nog steeds geacht worden
onschuldig te zijn tot het tegendeel bewezen is
- heterdaadprocedure: art. 32 e.v. Sv. (<<)
→ nu: nuancering mbt OO gebaseerd op vrijwilligheid, dwang mogelijk in
opsporingsonderzoek (!)
1.2 Overzicht: Onderzoeksmaatregelen in OO vs. GO
centraal: mogelijke onderzoeksmaatregel in opsporingsonderzoek vs. gerechtelijk onderzoek kan en
onder welke modaliteiten
- OO: mogelijke onderzoeksmaatregelen
- gewoon OO:
- arrestatie max. 48u (art. 1, 2 WVH)
- persmededeling door pdk/ advocaat (art. 28quinquies Sv.)
- vervreemding van in beslag genomen zaken (art. 28octies Sv.) (COIV)
- huiszoeking met toestemming & inbeslagname (art. 35-46 Sv.)
- bewarend onroerend beslag (art. 35bis Sv.)
- beslag bij equivalent / bij derden (art. 35ter-37 Sv.)
- informaticabeslag (art. 39bis Sv.)
- uitgestelde vatting of inbeslagneming (art. 40bis Sv.)
- deskundigenonderzoek (art. 43 Sv.)
- autopsie (art. 44 Sv.)
- afname celmateriaal met toestemming (art. 44quinquiessepties Sv.)
- identificatie abonnee telecommunicatie (art. 46bis Sv.)
- onderscheppen van post (art. 46ter Sv.)
- opvragen van bankgegevens & bankbevriezing (art. 46quater Sv.)
- inkijkoperatie private plaatsen (geen woning) (art. 46quinquies Sv.)
- infiltratie op het internet (art. 46sexies Sv.)
- observatie (BOM) (art. 47sexies Sv.)
- infiltratie en burgerinfiltratie (BOM) (art. 47octies Sv;. 47novies/1 Sv.)
- verhoor van getuigen en verdachten (art. 47bis Sv.)(zie ook 2bis WVH &
91bis Sv.)
- onderzoek a/h lichaam met toestemming 18+ (art. 90bis Sv.)
- audiovisuele opname verhoor minderjarig SO (art. 92 Sv.)
- verhoor op afstand (tele- & videoconferentie) (art. 112 Sv.)
- audiovisuele opname verhoor meerderjarigen (art. 112ter Sv.)
- getuigenbescherming (art. 105 Sv.)
- spijtoptanten (art. 216/1 Sv.)
- bijkomende onderzoeksmogelijkheden:
- a) betrapping op heterdaad (art. 41 Sv.)
- b) misdaad/ wanbedrijf gepleegd in huis/ aangifte (art. 46 Sv.)
7
, - plaatsbezoek & verhoor (bij misdaad) (art. 32-34 Sv.)
- huiszoeking woning verdachte & inbeslagneming (misdaad of wanbedrijf)
(art. 36-37 Sv.)
- bloedonderzoek (misdaad of wanbedrijf) (art. 44bis Sv.)
- opsporen & lokaliseren telecommunicatie (feiten telefoontaplijst) (art. 88bis
Sv.)
- openen van post (art. 88sexies Sv.)
- onderzoek aan het lichaam (art. 90bis Sv.)
- telefoontap, direct afluisteren & hacking (terrorisme, wederrechtelijke
vrijheidsberoving, afpersing of gijzeling) (art. 90ter Sv.)
- OO bij mini-instructie: art. 28septies Sv.
- inverdenkingstelling (art. 61bis Sv.)
- gedeeltelijke anonieme getuigenis (art. 75bis Sv.)
- opsporen & lokaliseren telecommunicatie (art. 88bis Sv.)
- openen van post (art. 88sexies Sv.)
- onderzoek aan het lichaam (art. 90bis Sv.)
- databeslag & netwerkzoeking (art. 88ter-quater Sv.)
- gedwongen afname van celmateriaal/ DNA (art. 90undecies Sv.)
- voorlopige maatregelen t.a.v. rechtspersonen (art. 91 Sv.)
- GO: mogelijke onderzoeksmaatregelen
- alle onderzoeksmaatregelen die mogelijk zijn in een opsporingsonderzoek (<<)
- bevel tot aanhouding (art. 16 WVH)
- observatie om zicht te verwerven in woning (art. 56bis Sv.)
- volledige anonieme getuigenis (art. 86bis Sv.)
- huiszoeking (en inbeslagneming) (art. 87-88 Sv.)
- inkijkoperatie in een woning (art. 89ter Sv.)
- telefoontap, direct afluisteren en hacking (art. 90ter Sv.)
- inverdenkingstelling (art. 61bis Sv.)
- gedeeltelijke anonieme getuigenis (art. 75bis Sv.)
- opsporen & lokaliseren telecommunicatie (art. 88bis Sv.)
- openen van post (art. 88sexies Sv.)
- onderzoek aan het lichaam (art. 90bis Sv.)
- databeslag & netwerkzoeking (art. 88ter-quater Sv.)
- gedwongen afname van celmateriaal/ DNA (art. 90undecies Sv.)
- voorlopige maatregelen t.a.v. rechtspersonen (art. 91 Sv.)
EXAMEN: evolutie - Wijze waarop OO en GO naar elkaar zijn toegegroeid en hoe wetgever
gedwongen werd om dit te volbrengen (! laatste 7 j.: verregaande wijzigingen)
2. Mini-instructie (art. 28septies Sv.)
- invoering “mini-instructie”: Wet 12 maart 1998 (wet Franchimont I) (<<)
- vroeger: een PdK in een OO is van oordeel dat hij bepaalde maatregelen wil zien
gebeuren die principieel thuishoren in een GO
- vraag (v OM): “bij vereiste punctuele maatregel en een rechterlijke tussenkomst zich
opdringt, moet die rechterlijke tussenkomst echt leiden tot een uithandengeving van
onderzoek aan onderzoeksrechter of volstaat een punctuele machtiging?” (ratio: OO
is veel eenvoudiger)
- commissie Franchimont: doorgevoerd met mini-instructie voor eenvoudigere,
snellere procedure van OO (geen raadkamer, KI,…)
8
, - idee: procureur kan OR vorderen om een bepaalde, punctuele onderzoeksmaatregel
te laten uitvoeren en de procureur later zelf zijn onderzoek verder kan uitvoeren
- ! nieuw: “rechter van het onderzoek”:
- mini-instructie heeft deur opengezet naar een rechter van het onderzoek
- = rechter die niet zelf het onderzoek doet, niet dagdagelijkse leiding waarneemt over
het onderzoek maar ogv rechterlijke functie punctuele opdrachten uitvoert in het
onderzoek (waar vereist)
- functie: rechter zal machtigingen leveren, maar moet niet zelf het volledige
onderzoek uitvoeren
- vgl. Paard van Troje (prof.):
- adhv mini-instructie (paard), wordt het figuur van rechter van het onderzoek
ingevoerd (soldaten in paard)
- meerwaarde van toevoeging tav het systeem
- nu: niemand betwist de meerwaarde van de toevoeging 25 j. later
- MAAR: wetgever maakt een afweging bij invoering → centrale vraag: “wat mogelijk maken
bij een mini-instructie en wat niet?”
- ! bedenkingen (>>)
- niet-toegelaten dwangmaatregelen: wat niet mag bij mini-instructie
- ratio: meest zwaarwichtige onderzoeksmaatregelen mogen niet bij OO met mini-
instructie, die zijn enkel mogelijk via GO
- ! afweging: welke onderzoeksmaatregelen zijn zodanig zwaarwichtig dat ze niet
mogen bij mini-instructie → altijd gerechtelijk onderzoek
- 1. bevel tot aanhouding (WVH)
- ! klassiek voorbeeld: vrijheidsberoving, voorlopige hechtenis (WVH)
- ! belangrijk: als men een onderscheid maakt tussen wat wel of niet zou
mogen bij mini-instructie, is dit een terechte onderzoeksmaatregel om enkel
bij GO te mogen uitvoeren
- ook geen vrijheid onder voorwaarden (= VOV)
- 2. volledige anonieme getuigenis (art. 86bis Sv.)
- volledige anonimiteit : alle mogelijke maatregelen genomen moo dat
identiteit van betrokken persoon niet gekend is ( gedeeltelijke
anonimiteit)
- ratio: stevige aantasting van recht van verdediging
- 3. onderscheppen, kennisnemen, doorzoeken en opnemen van niet voor publiek
toegankelijke communicatie of gegevens van een informaticasysteem (art. 90ter Sv.)
- ! klassiek voorbeeld: telefoontap
- andere vb.’en: kennisnemen, onderscheppen, afluisteren van privé telefoon/
e-mail,… (elektronische communicatie)
- ratio: verregaande inbreuk op privéleven
- 4. inkijkoperatie in woning of in lokaal voor beroepsdoeleinden van arts of advocaat
(art. 89ter Sv.)
- vb. betreden van woning om microfoons te installeren
- in praktijk: enkel heimelijk afluisteren, maar eerst het betreden van woning
(= inkijkoperatie)
- 5. observatie met technische hulpmiddelen om zicht te verwerven in woning (art.
56bis Sv.)
- vb. “extra muros” (microfoontjes) en camera’s die inkijk mogelijk maken van
buitenuit
9
Prof. R. Verstraeten
2024-2025
,VOORAF
1. Praktisch
- examen:
- theorievragen
- casussen
- lesmateriaal:
- leidraad (“cursus”), lesnotities en slides
- mijlpaalarresten (min. 4)
- doelstelling: verdieping in het basisvak met nieuwe thema’s
- werking in praktijk + strategische denkwijze
- overzicht: thema’s
- verdieping in basiscursus: vb. nietigheden, procedurefouten, antigoon → problemen
onder de loep nemen
- rechtsvergelijking: slechts bepaalde elementen
- hof van assisen: vergelijking met correctionele (rechterlijke) procedure
(oordeelvorming)
- rechtsmiddelen: cassatieberoep (naast HB en verzet)
- NSv. (?): ontwerp ingediend, maar nog niet in behandeling
- nieuw verjaringssysteem: Sv. → NSw. (overgeheveld)
2. Introductie
aantal problematische zaken mbt SPR (discussiepunten)
vb. probleem: gebrek aan nuance bij kritiek over SPR
- vb. zaak Julie Van Espen
- betrokkene die reeds vervolgd werd voor verkrachting, vrijgelaten voor behandeling
van zaak, deur geopend voor de moord op Julie owv vrijlating
- voor de moord: zaak die voor behandeling was
- probleem: kamer (bevoegd voor behandeling) had onvoldoende mensen tot
beschikking, dus kamer die de zaak in kwestie moest behandelen is afgeschaft →
puur organisatorisch (management van justitie)
- zaken die aan die kamer waren toevertrouwd moesten worden herverdeeld
tussen andere kamers
- probleem: afweging was noodzakelijk tussen zaken → recidivisten,
gevaarlijke personen… (niet correct gebeurd)
- gevolg: moord gepleegd wegens gebreken in organisatie van justitie
- ! Belgische staat aansprakelijk gesteld
- art. 1382 OBW: schadevergoeding toegekend aan ouders Julie Van Espen
- fout: verlies van kans dat dader in de gevangenis zou zitten
→ gebrek aan alertheid, scherpte bij justitie (door organisatorisch
probleem)
- verslag Hoge Raad voor Justitie (!)
- vb. zaak (operatie) Kelk
- documentaire: ‘godvergeten’ → misbruik binnen de kerk
1
, - genuanceerder perspectief voor procedurefouten door justitie
- probleem: feiten van 2010 die nu pas door RK behandeld worden (na 15 j.
onderzoek)
- zaak Abdeslam
- vedrdediging: onregelmatigheid, procedurefout door foutieve taal van document
- probleem:: dagenlange discussies in parlement (en maatschappelijke kritiek)
- vb. zaak Costa
- advocaat van Pablo Escobar uit de Kempen heeft wrakingsverzoek ingediend
- rechter moet meteen stoppen en zal niets meer doen met de zaak tot dat verzoek is
behandeld
- mogelijkheden:
- 1. terugtrekking rechter
- indien de rechter in kwestie wrakingsverzoek voldoende
verantwoord vindt, trekt de rechter zich spontaan terug
- nieuwe rechter moet zich inlezen in zaak dus zaak loopt enkele
maanden vertraging op
- in huidige zaak niet gebeurd
- 2. beoordeling van Kamer HvB
- HvB buigt zich over gegrondheid van het wrakingsverzoek
- gegrond: rechter vervangen
- ongegrond: rechter kan zaak opnieuw oppikken
- cassatieberoep tegen aan te tekenen
- ! vertraging van enkele maanden louter door indienen van
wrakingsverzoek
- advocaat kan zaak lamleggen adhv zulke strafprocesrechtelijke regels
- vb. zaak Reuzegommers
- probleem: rechterlijke uitspraak (discussiepunt)
- op papier: passende sanctie door de rechter, conform de wet (na afweging)
- in praktijk: hevige maatschappelijke kritiek
- (mogelijks) signaal naar tekortkoming van het strafrecht ( SPR)
INLEIDING
1. Evolutie Belgische Strafprocesrecht
grote ijkpunten in de geschiedenis, op 200 j. (vroeger) → hedendaagse stand van zaken (nu)
- voor Franse Revolutie:
- 1788: Déclaration des droits de l’homme et du citoyen
- 1791: Code Lepeletier
- afschaffing inquisitoir systeem
- invoering van jury naar Angelsaksisch model
- Franse Revolutie:
- 1808: Code d’instruction criminelle (wetboek) → hybride systeem (keuze)
- inquisitoir vooronderzoek
- accusatoire fase voor vonnisgerecht
- accusatoir vs. inquisitoir systeem
2
, - dominant accusatoire stelsels (vb. VK en VS)
- dominant inquisitoire stelsels
- België: hybride systeem
- onderzoeksfase: inquisitoir systeem vonnisfase: accusatoir
systeem
- 19de eeuw:
- commissie die zich buigt over nieuw wetboek SPR
- MAAR: nooit nieuw wetboek tot stand gebracht ondanks erkende, zwakke
niveau van code d’instruction criminelle
- wél: wet 18 april 1878 - voorafgaande titel wetboek strafvordering (= VT.Sv.)
- begonnen aan nieuw wetboek, maar nooit verder geraakt dan
preliminaire titel
- 20ste eeuw:
- groot aantal hervormingspogingen, MAAR geen enkele is erdoor gekomen
- jaren ’20: ideeën uit Angelsaksische systemen doorvoeren (vb. belang van
juryrechtspraak) → niet erdoor gekomen
- 1976: koninklijke commissaris tot hervorming strafprocesrecht (ontwerp-
Bekaert) → niet erdoor gekomen
- 1980-1990:
- Katalysatoren voor een hervorming van SPR (!): de “loden jaren” ’80 en ‘90
- Drie zaken: Bende van Nijvel, Cellule Communiste Combatente (CCC) en
Dutroux
- eerste parlementaire onderzoekscommissie “Bende van Nijvel” (1990)
- tweede parlementaire onderzoekscommissie “Bende van Nijvel” (1996-97)
- parlementaire onderzoekscommissie “Dutroux” (1996-97)
- “Octopusoverleg”: consensus van nood aan verandering
- parlementaire bereidheid (van justitie) om collectief op te treden, over
grenzen van partijen heen (“sense of urgency”)
- 1) demilitarisering van rijkswacht en eenmaking van de politie
- hertekening van politielandschap: lokale en federale politie
- 2) federaal parket (2001): optreden voor lappendeken van 27
arrondissementen met andere procureurs
- 1998:
- commissie Franchimont
- commissie tot hervorming van het Belgische SPR (modernisering)
- “Wet Franchimont”: Wet van 12 maart 1998 tot verbetering van de
strafrechtspleging in het stadium van het opsporingsonderzoek en het
gerechtelijk onderzoek
- een gedeeltelijke hervorming van strafprocesrecht, enkel hervorming van
onderzoeksfase (eerste fase)
→ slechts gedeeltelijke hervorming (“half-modern wetboek”)
- 2005:
- wetsontwerp Franchimont II
- Wetsontwerp houdende het Wetboek van strafprocesrecht (Parl.St. Kamer,
nr. 51-2138/001, 2/12/2005)
3
, - begin van een parlementaire behandeling die vakkundig getorpedeerd is
door lobbywerk en bepaalde stroming
- stroming: vind dat de slinger veel te snel doorsloeg in de richting van te veel
waarborgen, mogelijkheden, blokkeringsopties,… voor de verdediging
(discussiepunt)
- kritiek: tal van zaken werden geblokkeerd of vertraagd waardoor men daar
negatief naar begon te kijken
- gevolg: hervorming voor tweede fase wordt terzijde geschoven
- 2016:
- ! Potpourri-wetten
- minister van Justitie Koen Geens: Wet 5 februari 2016 (“Potpourri II”)
- behoorlijk aantal zogenaamde ‘punctuele’ hervormingen doorgevoerd
- 2019:
- Commissie tot hervorming van strafprocesrecht: Wetsontwerp houdende het
Wetboek van strafprocesrecht (Parl.St. Kamer 2019-2020, nr. 1239/001)
- oorspronkelijke idee: hervorming van Sw. en Sv. zou parallel moeten
verlopen
- doel: parallelle behandeling, inwerkingtreding… van hervormingen Sw. en Sv.
→ in praktijk: niet gebeurd
- nieuw strafrecht: vb. wijzigingen voor straftoemeting
- nieuw systeem: geënt op 8 strafniveaus
- screening van Sw. en evaluatie vanuit nieuwe zwaarwichtigheidsbeoordeling
- vroeger: bestond reeds op domein van sociaal strafrecht
- systeem: strafniveau 1 voorzien waar geen vrijheidsstraf / gevangenisstraf
voor kan worden opgelegd
- kritiek: enkele politieke partijen vonden het niet kunnen dat enkele
misdrijven werden ontdaan van sanctie van vrijheidsstraf
(discussiepunt)
- hervorming van strafprocesrecht: veel moeilijker → o.a. positie van
onderzoeksrechter (!)
- discussiepunt: onderzoeksrechter, vernieling van functie van
onderzoeksrechter als moeilijkheid (probleem)
- centrale vraag: “wat mag een onderzoeksrechter doen of zijn?”
- kritiek: verzet van veel onderzoeksrechters tegen de wijziging van statuutt
(functie / positie)
- gevolg: (gaandeweg) gevoel ontstaan dat hervorming niet zou doorgevoerd
worden, geen meerderheid zou behalen
→ twee hervormingsbewegingen van strafrecht, strafprocesrecht losgekoppeld
- 2020-2024:
- 2020: minister van Justitie Van Quickenborne (opvolger van Koen Geens)
- 2023-2024: punctuele hervormingen adhv MSS-wetten (// Potpourri-wetten)
- = wetten om jusititie menselijker, sneller en straffer te maken
- significante aanpassing van SPR: trage vooruitgang
- 2025
- nu: signalen van besef dat het huidige systeem niet goed is, dat hervormingen vereist
zijn, er noodzaak is voor hervorming
- Regeerakkoord 31 januari 2025
4
, - ! “voortbouwen op wat laatste 7 j. aan gewerkt is”
- vb. ongelijkheden die bestaan tussen de rechten moeten weggewerkt
worden
- Discussiepunt: debat positie burgerlijke partij / slachtoffer (!)
2. Drie centrale besturingsvragen over gerechtelijk onderzoeksfase
grondlijnen van het systeem (besturingsapparaat): grote (nieuwe) opties met wetsntwerp NSv.
centraal: onderzoeksfase → 3 grote vragen
- vraag 1: figuur van onderzoeksrechter en wenselijkheid van overstap naar rechter van het
onderzoekssysteem
- vraag 2: positie van het slachtoffer in het strafproces (burgerlijke partij) en
- vraag 3: overgang van opsporingsonderzoek naar gerechtelijk onderzoek:
- rechtstreekse dagvaarding
- oproeping bij proces-verbaal
DEEL I: EEN TOEKOMSTIG VERNIEUWD STRAFPROCESRECHT?
Hoofdsuk 1: De organisatie van het vooronderzoek
1. Tweedeling opsporingsonderzoek - gerechtelijk onderzoek
! situering in proces vereist: stappenplan
eerste vraag: “onderzoeksfase/ vonnisfase?” → steeds afvragen in welke onderzoeksfase we ons
bevinden: fase van onderzoek/ vonnisfase
tweede vraag: “opsporingsonderzoek/ gerechtelijk onderzoek?” → verschillen tussen
opsporingsonderzoek en gerechtelijk onderzoek, MAAR zijn steeds kleiner geworden (nu)
1.1 Evolutie
- Code d’instruction criminelle 1808: geen regeling van het OO behalve bij heterdaad
- wetboek: geen spoor te vinden van OO (begin 19de eeuw)
- uitz.: procedure bij heterdraad → aanknopingspunten voor procureur om onderzoek
te starten zonder onderzoeksrechter (art. 32 e.v. Sv.)
- wetboek ging uit van de idee dat alle reguliere onderzoeken zouden
gebeuren door een onderzoeksrechter, het enige geval waarin procureur
onderzoek mocht starten procedure bij heterdaad
- ! let op: nu 96-97% opsporingsonderzoek vs. 3-4% gerechtelijk onderzoek
- principe: onderzoeksrechter voert gerechtelijk onderzoek
- dubbele hoedanigheid: hoedanigheid van rechter én OGP (= officier van gerechtelijke
politie)
- vroeger: onderzoeksrechters nemen de centrale plaats in, maar hebben een
dubbel statuut (idee)
- ook OGP onder toezicht van PG
- in positie van OGP staat onderzoeksrechter onder het toezicht van de
procureurs-generaal (! geen volstrekte autonomie)
5
,- onhoudbaarheid in de praktijk (!): de spontane ontwikkeling van het opsporingsonderzoek
- eerst als “verkenner” voor een gerechtelijk onderzoek
- daarna als autonoom vooronderzoek
→ praktische natuurlijke evolutie: OO onstaat zonder in de wet voorzien te zijn, maar
wordt steeds vaker ingeschakeld ( systematisch)
- Wet 12 maart 1998: codificatie van het OO en behoud van de tweedeling (“wet
Franchimont”)
- ! let op: pas dan systematisch uitgewerkt (art. 20bis e.v. Sv.)
- in praktijk: bestond lange tijd zonder formele codificatie
- + statuut van OGP geschrapt
- ! let op: pas in eind jaren ‘90 zijn onderzoeksrechters volstrekt onafhankelijk
geworden (“recent”)
- én invoering van de “mini-instructie” (!)
- Discussie: Onderzoeksrechter vs. rechter van het onderzoek
- wetsvoorstel: compromis tussen degene die ijverden voor het behoud van
de onderzoeksrechter en degene die ijverden voor een rechter van het
onderzoek
- resultaat: introductie van mini-instructie (>>)
- (oorspronkelijk) uitgangspunt: OO berust op vrijwilligheid dwangmaatregelen/inbreuken op
rechten en vrijheden enkel in GO
- Vroeger: OO: oorspronkelijk gebaseerd op vrijwilligheid, vrijwillige medewerking van
de betrokkene vs. GO: oorspronkelijk gebaseerd op dreiging van dwang waar en
wanneer nodig → MAAR: nuanceringen
- art. 28bis §3 Sv.: afwezigheid van dwang in OO “behoudens wettelijke
uitzonderingen”
- vrijwilligheid geldt onder voorbehoud van wettelijke uitzonderingen
- art. 28bis §3 Sv.: inbeslagneming
- beslag is mogelijk bij OO, wat een dwangmaatregel bij uitstek is
- bijkomende andere onderzoeksmaatregelen die een vorm van dwang inhouden en
mogelijk zijn in een OO (>>)
- bv. zoeking in inbeslaggenomen informaticasysteem (art. 39bis Sv.)
- vb. uitlezen van gsm
- bv. identificatie van elektronische communicatie (art. 46ter Sv.)
- vb. nagaan wie er achter een bepaald telefoonnummer is, welke
telefoonnummers iemand op zijn naam heeft staan, wie er achter e-
mailadressen zitten,…
- operatoren moeten opgevraagde informatie geven,
medewerkingsverplichtingen
- bv. onderscheppen en in beslag nemen van aan postoperator toevertrouwde
post (art. 46ter Sv.)
- ! let op: onderscheppen, niet openen
- bv. vorderen van financiële informatie (art. 46quater Sv.)
- opvragen van bankgegevens & bankbevriezing
- financieel onderzoek: voor de hand liggende onderzoeksmaatregel
- vb. vragen aan banken om overzicht te geven van alle rekeningen
waarvan iemand titularis/ volmachthouder is
- banken moeten opgevraagde informatie geven,
medewerkingsverplichtingen
- bv. observatie (art. 47sexies Sv.)
6
, - = BOM: bijzondere opsporingsmethode
- bv. infiltratie (art. 47octies Sv.)
- = BOM
- burgerinfiltratie: art. 47novies/1 Sv.
- gevaarlijke indringende operaties met graad van inmenging op
privacy is zeer groot
- ! let op: niet enkel rond de vraag naar dwang, maar ook naar de
inbreuk op grondrechten (oorspronkelijk: toegewezen aan GO)
- verregaande inmenging in privéleven van mensen, verdachten die
mogelijkerwijs crimineel zijn, maar nog steeds geacht worden
onschuldig te zijn tot het tegendeel bewezen is
- heterdaadprocedure: art. 32 e.v. Sv. (<<)
→ nu: nuancering mbt OO gebaseerd op vrijwilligheid, dwang mogelijk in
opsporingsonderzoek (!)
1.2 Overzicht: Onderzoeksmaatregelen in OO vs. GO
centraal: mogelijke onderzoeksmaatregel in opsporingsonderzoek vs. gerechtelijk onderzoek kan en
onder welke modaliteiten
- OO: mogelijke onderzoeksmaatregelen
- gewoon OO:
- arrestatie max. 48u (art. 1, 2 WVH)
- persmededeling door pdk/ advocaat (art. 28quinquies Sv.)
- vervreemding van in beslag genomen zaken (art. 28octies Sv.) (COIV)
- huiszoeking met toestemming & inbeslagname (art. 35-46 Sv.)
- bewarend onroerend beslag (art. 35bis Sv.)
- beslag bij equivalent / bij derden (art. 35ter-37 Sv.)
- informaticabeslag (art. 39bis Sv.)
- uitgestelde vatting of inbeslagneming (art. 40bis Sv.)
- deskundigenonderzoek (art. 43 Sv.)
- autopsie (art. 44 Sv.)
- afname celmateriaal met toestemming (art. 44quinquiessepties Sv.)
- identificatie abonnee telecommunicatie (art. 46bis Sv.)
- onderscheppen van post (art. 46ter Sv.)
- opvragen van bankgegevens & bankbevriezing (art. 46quater Sv.)
- inkijkoperatie private plaatsen (geen woning) (art. 46quinquies Sv.)
- infiltratie op het internet (art. 46sexies Sv.)
- observatie (BOM) (art. 47sexies Sv.)
- infiltratie en burgerinfiltratie (BOM) (art. 47octies Sv;. 47novies/1 Sv.)
- verhoor van getuigen en verdachten (art. 47bis Sv.)(zie ook 2bis WVH &
91bis Sv.)
- onderzoek a/h lichaam met toestemming 18+ (art. 90bis Sv.)
- audiovisuele opname verhoor minderjarig SO (art. 92 Sv.)
- verhoor op afstand (tele- & videoconferentie) (art. 112 Sv.)
- audiovisuele opname verhoor meerderjarigen (art. 112ter Sv.)
- getuigenbescherming (art. 105 Sv.)
- spijtoptanten (art. 216/1 Sv.)
- bijkomende onderzoeksmogelijkheden:
- a) betrapping op heterdaad (art. 41 Sv.)
- b) misdaad/ wanbedrijf gepleegd in huis/ aangifte (art. 46 Sv.)
7
, - plaatsbezoek & verhoor (bij misdaad) (art. 32-34 Sv.)
- huiszoeking woning verdachte & inbeslagneming (misdaad of wanbedrijf)
(art. 36-37 Sv.)
- bloedonderzoek (misdaad of wanbedrijf) (art. 44bis Sv.)
- opsporen & lokaliseren telecommunicatie (feiten telefoontaplijst) (art. 88bis
Sv.)
- openen van post (art. 88sexies Sv.)
- onderzoek aan het lichaam (art. 90bis Sv.)
- telefoontap, direct afluisteren & hacking (terrorisme, wederrechtelijke
vrijheidsberoving, afpersing of gijzeling) (art. 90ter Sv.)
- OO bij mini-instructie: art. 28septies Sv.
- inverdenkingstelling (art. 61bis Sv.)
- gedeeltelijke anonieme getuigenis (art. 75bis Sv.)
- opsporen & lokaliseren telecommunicatie (art. 88bis Sv.)
- openen van post (art. 88sexies Sv.)
- onderzoek aan het lichaam (art. 90bis Sv.)
- databeslag & netwerkzoeking (art. 88ter-quater Sv.)
- gedwongen afname van celmateriaal/ DNA (art. 90undecies Sv.)
- voorlopige maatregelen t.a.v. rechtspersonen (art. 91 Sv.)
- GO: mogelijke onderzoeksmaatregelen
- alle onderzoeksmaatregelen die mogelijk zijn in een opsporingsonderzoek (<<)
- bevel tot aanhouding (art. 16 WVH)
- observatie om zicht te verwerven in woning (art. 56bis Sv.)
- volledige anonieme getuigenis (art. 86bis Sv.)
- huiszoeking (en inbeslagneming) (art. 87-88 Sv.)
- inkijkoperatie in een woning (art. 89ter Sv.)
- telefoontap, direct afluisteren en hacking (art. 90ter Sv.)
- inverdenkingstelling (art. 61bis Sv.)
- gedeeltelijke anonieme getuigenis (art. 75bis Sv.)
- opsporen & lokaliseren telecommunicatie (art. 88bis Sv.)
- openen van post (art. 88sexies Sv.)
- onderzoek aan het lichaam (art. 90bis Sv.)
- databeslag & netwerkzoeking (art. 88ter-quater Sv.)
- gedwongen afname van celmateriaal/ DNA (art. 90undecies Sv.)
- voorlopige maatregelen t.a.v. rechtspersonen (art. 91 Sv.)
EXAMEN: evolutie - Wijze waarop OO en GO naar elkaar zijn toegegroeid en hoe wetgever
gedwongen werd om dit te volbrengen (! laatste 7 j.: verregaande wijzigingen)
2. Mini-instructie (art. 28septies Sv.)
- invoering “mini-instructie”: Wet 12 maart 1998 (wet Franchimont I) (<<)
- vroeger: een PdK in een OO is van oordeel dat hij bepaalde maatregelen wil zien
gebeuren die principieel thuishoren in een GO
- vraag (v OM): “bij vereiste punctuele maatregel en een rechterlijke tussenkomst zich
opdringt, moet die rechterlijke tussenkomst echt leiden tot een uithandengeving van
onderzoek aan onderzoeksrechter of volstaat een punctuele machtiging?” (ratio: OO
is veel eenvoudiger)
- commissie Franchimont: doorgevoerd met mini-instructie voor eenvoudigere,
snellere procedure van OO (geen raadkamer, KI,…)
8
, - idee: procureur kan OR vorderen om een bepaalde, punctuele onderzoeksmaatregel
te laten uitvoeren en de procureur later zelf zijn onderzoek verder kan uitvoeren
- ! nieuw: “rechter van het onderzoek”:
- mini-instructie heeft deur opengezet naar een rechter van het onderzoek
- = rechter die niet zelf het onderzoek doet, niet dagdagelijkse leiding waarneemt over
het onderzoek maar ogv rechterlijke functie punctuele opdrachten uitvoert in het
onderzoek (waar vereist)
- functie: rechter zal machtigingen leveren, maar moet niet zelf het volledige
onderzoek uitvoeren
- vgl. Paard van Troje (prof.):
- adhv mini-instructie (paard), wordt het figuur van rechter van het onderzoek
ingevoerd (soldaten in paard)
- meerwaarde van toevoeging tav het systeem
- nu: niemand betwist de meerwaarde van de toevoeging 25 j. later
- MAAR: wetgever maakt een afweging bij invoering → centrale vraag: “wat mogelijk maken
bij een mini-instructie en wat niet?”
- ! bedenkingen (>>)
- niet-toegelaten dwangmaatregelen: wat niet mag bij mini-instructie
- ratio: meest zwaarwichtige onderzoeksmaatregelen mogen niet bij OO met mini-
instructie, die zijn enkel mogelijk via GO
- ! afweging: welke onderzoeksmaatregelen zijn zodanig zwaarwichtig dat ze niet
mogen bij mini-instructie → altijd gerechtelijk onderzoek
- 1. bevel tot aanhouding (WVH)
- ! klassiek voorbeeld: vrijheidsberoving, voorlopige hechtenis (WVH)
- ! belangrijk: als men een onderscheid maakt tussen wat wel of niet zou
mogen bij mini-instructie, is dit een terechte onderzoeksmaatregel om enkel
bij GO te mogen uitvoeren
- ook geen vrijheid onder voorwaarden (= VOV)
- 2. volledige anonieme getuigenis (art. 86bis Sv.)
- volledige anonimiteit : alle mogelijke maatregelen genomen moo dat
identiteit van betrokken persoon niet gekend is ( gedeeltelijke
anonimiteit)
- ratio: stevige aantasting van recht van verdediging
- 3. onderscheppen, kennisnemen, doorzoeken en opnemen van niet voor publiek
toegankelijke communicatie of gegevens van een informaticasysteem (art. 90ter Sv.)
- ! klassiek voorbeeld: telefoontap
- andere vb.’en: kennisnemen, onderscheppen, afluisteren van privé telefoon/
e-mail,… (elektronische communicatie)
- ratio: verregaande inbreuk op privéleven
- 4. inkijkoperatie in woning of in lokaal voor beroepsdoeleinden van arts of advocaat
(art. 89ter Sv.)
- vb. betreden van woning om microfoons te installeren
- in praktijk: enkel heimelijk afluisteren, maar eerst het betreden van woning
(= inkijkoperatie)
- 5. observatie met technische hulpmiddelen om zicht te verwerven in woning (art.
56bis Sv.)
- vb. “extra muros” (microfoontjes) en camera’s die inkijk mogelijk maken van
buitenuit
9
