POLITIESTUDIES
VAKINFORMATIE
Examen:
- Mondeling (inschrijving op Canvas)
- 5 vragen:
o 4 vragen over de cursus
o 1 vraag over het zelfgekozen hoofdstuk (je mag geheugensteuntjes meenemen op
papier)
Leesopdracht:
- Kies een extra hoofdstuk in het handboek (interesse!)
- NIET:
• Hoofdstuk 7
• Hoofdstukken behandeld in de les
- Zoek een wetenschappelijk artikel dat bij het hoofdstuk hoort
• Enkel uit opgegeven tijdschriftenlijst (zie canvas)
- Examen:
• Reflecteer over de link tussen het hoofdstuk en wetenschappelijk artikel
• Max 5 min.
• Breng wetenschappelijke artikel mee naar het examen
Praktische info:
- Lessen beschikbaar vanaf 5 december
LES 1: HOOFDSTUK 3 DE MAATSCHAPPELIJKE OPDRACHT VAN DE POLITIE ALS TERUGKEREND
VRAAGSTUK
Er is een belangrijk onderscheid te maken over hoe je over politie praat en over hoe je het onderzoekt.
DISBAND, DISEMPOWER, AND DISARM THE POLICE
Disband, trek het weg van de samenleving, disempower, geef het geen macht en disarm neem de
wapens af van de politie.
In 2014 eerste keer rellen naar de politie toe in de US naar aanleiding van de BLM-bewegingen. Er
gebeuren heel veel rellen tegen de politie. Dit allemaal wegens ingebakken institutionele racisme bij
de politie.
Verhaal George Floyd was zo ingrijpend omdat de politie in de US niet meer het beeld heeft van de
‘hero’, ‘zij staan aan de kant van de burger’, ‘ze beschermen ons’. De politie duwen zwarte mensen in
een hoekje van onzekerheid. In amerika stuur je zwarte kinderen de straat op met het risico dat zij niet
levend terugkomen door de handen van politie. Politie niet meer als symbool van bescherming maar
van mogelijke dood, dit hebben witte mensen niet. De beschermende rol van politie staat onder druk.
De ‘defund the police’-beweging verspreid zich over heel Amerika.
1
,Heel veel wapengebruik in Amerika, 9/10 worden er wapens gebruikt tijdens een arrestatie of iets
dergelijke. Bijvoorbeeld Nigeriaanse man die 41 kogels door hem kreeg wegens een verkeerde
beschuldiging. Bij ons zijn er geen wapens maar andere wapens namelijk identiteitscontroles, vooral
bij jongeren. Deze controles lopen vaak ook uit tot mensen die sterven. Zaak Chauvanek bij ons.
Mensen beginnen zich te ergeren aan het gedrag van de politie. Meestal mensen die vaak in contact
komen met de politie. Dit zijn meestal jongens en specifieker jongens met een migratieachtergrond.
Ze krijgen het gevoel dat ze overpoliced worden. Hierdoor is er bij ons, in Europa, ook die defund the
police-beweging gekomen.
In Londen werd onderzoek gedaan naar mensen met migratieachtergrond. 1 generatie
migratieachtergrond werden niet sneller gecontroleerd. Naarmate de tijd vordert, de verdere
generaties wordt er meer gecontroleerd. Dit zou te maken hebben met het feit dat de politie hen
gewoon is geworden.
‘defund the police’-beweging stel institutionele functie van de politie in vraag. Wil hen ‘defunden’. Dit
is een heel extreme reactie want ze willen de politie eigenlijk afschaffen. Dit is onmogelijk! Dit is politie
abolitionisme.
Hoofdboodschap: kijk naar welke taken de politie beter niet meer uitvoert en geef deze aan andere
instanties, geef als overheid geld en verdeel het goed.
Police verus policing
Politie
Verwijst naar het instituut politie, politie als institutioneel gegeven. D.w.z. dat het meer is dan een
organisatie, het is iets dat iedereen kent en iedereen weet dat het bestaat. Het heeft een bepaalde
institutionele maatschappelijke functie die heel moeilijk te veranderen is.
Policing
Verwijst naar politiewerk, politiepraktijk = hoe werkt die politie? Wat doen die daar? Surveilleren is
een voorbeeld van. Het is het doen.
Policing gaat over de praktijk, het politiewerk doen, het surveilleren. Policing is iets dat kan gebeuren
door veel organisaties. In onze maatschappij zien wij meer en meer organisaties die aan de politietaken
doen. Ze hebben niet allemaal evenveel macht maar het surveilleren enz. Instanties die in het leven
geroepen worden om politiewerk te doen.
Belangrijk onderscheid!
Er is maar 1 politie, maar 1 instituut. Als men gaat kijken naar policing ziet men dat er ook nog andere
organisaties zijn die aan politiewerk doen zonder dat ze behoren tot de politieorganisatie zoals
douane, securitas, bijzondere inspectiediensten, …
2
, Maatschappelijke opdracht van de politie
Wat weten we over de maatschappelijke opdracht van de politie en wat is dat?
De rol van de politie wordt gedefinieerd op verschillende manieren
- Politiemandaat
• Wie heeft er het mandaat gegeven aan de politie om politie te zijn?
§ De overheid! Politie is een verlengstuk van dat uitvoerende macht. Politie
mogen wetten afdwingen tegenover de burgers. Ze hebben een monopolie
van geweld, politie mag dwang gebruiken.
- Symbolische en maatschappelijke functie
• Symbolische functie = het uniform, ze hebben niet altijd hun wapen nodig om respect
af te dwingen of orde te brengen.
• Het brengt sociale orde en formele sociale controle
- Verwachtingen van de burger
• 24/7 beschikbaar
• Beschermen tegen bedreiging
• Gebruik van dwang
De burgers hebben politie nodig, maar politie heeft ook de burgers nodig voor informatie
De taak van de politie in de maatschappelijke opdracht is niet altijd duidelijk. Dit maakt dat de politie
met heel veel dilemma’s en tegenstellingen te maken heeft. Die tegenstellingen zitten vervat in:
- Mensenrechten discussies
• Beschermer én hoeder
- Dilemma tussen militairy policing en policing by consent
• Military policing
= een politie die puur en louter in het leven is geroepen en gedragen door de staat,
“wat de overheid zegt moet de politie doen”, geen rekening gehouden met de burger.
• Policing by consent
= aan politiewerk doen met consent/instemming van het volk
ð Het is een dilemma want zij doen beide taken op dit moment. Poltie heeft een
interventiedienst, wat een zeer militaire optreden is. Politie heeft ook een wijkdienst die
contact moet leggen met de burger. Dit kan zorgen voor spanning.
- Meerderheid versus minderheid
Meerderheid van de bevolking wil, rechtskiezend publiek, harde aanpak van de politie. Maar
we hebben minderheden in de samenleving die het moeilijk hebben en soms slachtoffer zijn
van dat politie optrede. Politie weet zelf niet meer welke aanpak ze moet volgen. Hoe ga je als
politie daar mee om?
- Zorg versus hard optreden
3
, De maatschappelijke opdracht heeft ook te maken met de identiteit van de politie:
- Normatieve functie van de politie
• Belangrijk zowel voor de bevolking als voor de staat, maar ook voor de politie zelf. Die
functie is niet altijd duidelijk en politie worselt hier mee.
• Dit is de makkelijkste identiteit die we aan de politie kunnen geven. Zeggen dat de
politie een instantie is die wetten moet afdwingen, geweld mag gebruiken en dat
volgens bepaalde regels doet.
• Politie gaat de ‘norm’ in de maatschappij bestendigen en trachten te bevestigen en te
handhaven.
- Handhaven openbare orde en bestrijden van de criminaliteit
• Meest gemakkelijke manier om politiewerk te beschrijven. Maar politie doet meer dan
dat.
- Afdwingen van wetgeving en zelf toepassen van wetgeving
- Gezag, staat, recht, … eenheid van natie
• Heeft veel te maken met politiewerk. In staten waar weinig vertrouwen is in de staat
door mensen, is ook weinig vertrouwen in de politie. De identiteit van de identiteit
van de staat.
De identiteit van de politie staat onder druk
- Maatschappelijke ontwikkelingen (individualisering, globalisering, …)
- Pluralisering van de politie
- Privatisering van de politie
- Legitimiteit van de politie is fragiel/staat onder druk
ð Reactie van de politie: pogingen om nieuwe identiteit te formuleren.
• Community oriented policing
§ Om als politie dichter bij de burger te staan.
• Verstrengen: zero tolerance policing en crime fighting
• New Public Managment – prioriteiten stellen via kerntaken en value for money
principe
4 dimensies: heel belangrijk voor de identiteit van de politie
De maatschappelijke opdracht van de politie heeft 4 dimensies die de identiteit van de politie.
1. Monopolie van geweld als unieke competentie
- Niemand mag je arresteren buiten de politie (artikel 1 van de Wet op het Politieambt, 1992).
De politie krijt mandaat van de overheid om geweld uit te oefenen.
- Unieke competentie
- Leger is getraind om te doden; politie is getraind om te beschermen; enkel politie mag iemand
van vrijheid beroven
- Goed politiewerk = vermijden van geweld! Geweld toepassen als het echter niet anders kan
4
VAKINFORMATIE
Examen:
- Mondeling (inschrijving op Canvas)
- 5 vragen:
o 4 vragen over de cursus
o 1 vraag over het zelfgekozen hoofdstuk (je mag geheugensteuntjes meenemen op
papier)
Leesopdracht:
- Kies een extra hoofdstuk in het handboek (interesse!)
- NIET:
• Hoofdstuk 7
• Hoofdstukken behandeld in de les
- Zoek een wetenschappelijk artikel dat bij het hoofdstuk hoort
• Enkel uit opgegeven tijdschriftenlijst (zie canvas)
- Examen:
• Reflecteer over de link tussen het hoofdstuk en wetenschappelijk artikel
• Max 5 min.
• Breng wetenschappelijke artikel mee naar het examen
Praktische info:
- Lessen beschikbaar vanaf 5 december
LES 1: HOOFDSTUK 3 DE MAATSCHAPPELIJKE OPDRACHT VAN DE POLITIE ALS TERUGKEREND
VRAAGSTUK
Er is een belangrijk onderscheid te maken over hoe je over politie praat en over hoe je het onderzoekt.
DISBAND, DISEMPOWER, AND DISARM THE POLICE
Disband, trek het weg van de samenleving, disempower, geef het geen macht en disarm neem de
wapens af van de politie.
In 2014 eerste keer rellen naar de politie toe in de US naar aanleiding van de BLM-bewegingen. Er
gebeuren heel veel rellen tegen de politie. Dit allemaal wegens ingebakken institutionele racisme bij
de politie.
Verhaal George Floyd was zo ingrijpend omdat de politie in de US niet meer het beeld heeft van de
‘hero’, ‘zij staan aan de kant van de burger’, ‘ze beschermen ons’. De politie duwen zwarte mensen in
een hoekje van onzekerheid. In amerika stuur je zwarte kinderen de straat op met het risico dat zij niet
levend terugkomen door de handen van politie. Politie niet meer als symbool van bescherming maar
van mogelijke dood, dit hebben witte mensen niet. De beschermende rol van politie staat onder druk.
De ‘defund the police’-beweging verspreid zich over heel Amerika.
1
,Heel veel wapengebruik in Amerika, 9/10 worden er wapens gebruikt tijdens een arrestatie of iets
dergelijke. Bijvoorbeeld Nigeriaanse man die 41 kogels door hem kreeg wegens een verkeerde
beschuldiging. Bij ons zijn er geen wapens maar andere wapens namelijk identiteitscontroles, vooral
bij jongeren. Deze controles lopen vaak ook uit tot mensen die sterven. Zaak Chauvanek bij ons.
Mensen beginnen zich te ergeren aan het gedrag van de politie. Meestal mensen die vaak in contact
komen met de politie. Dit zijn meestal jongens en specifieker jongens met een migratieachtergrond.
Ze krijgen het gevoel dat ze overpoliced worden. Hierdoor is er bij ons, in Europa, ook die defund the
police-beweging gekomen.
In Londen werd onderzoek gedaan naar mensen met migratieachtergrond. 1 generatie
migratieachtergrond werden niet sneller gecontroleerd. Naarmate de tijd vordert, de verdere
generaties wordt er meer gecontroleerd. Dit zou te maken hebben met het feit dat de politie hen
gewoon is geworden.
‘defund the police’-beweging stel institutionele functie van de politie in vraag. Wil hen ‘defunden’. Dit
is een heel extreme reactie want ze willen de politie eigenlijk afschaffen. Dit is onmogelijk! Dit is politie
abolitionisme.
Hoofdboodschap: kijk naar welke taken de politie beter niet meer uitvoert en geef deze aan andere
instanties, geef als overheid geld en verdeel het goed.
Police verus policing
Politie
Verwijst naar het instituut politie, politie als institutioneel gegeven. D.w.z. dat het meer is dan een
organisatie, het is iets dat iedereen kent en iedereen weet dat het bestaat. Het heeft een bepaalde
institutionele maatschappelijke functie die heel moeilijk te veranderen is.
Policing
Verwijst naar politiewerk, politiepraktijk = hoe werkt die politie? Wat doen die daar? Surveilleren is
een voorbeeld van. Het is het doen.
Policing gaat over de praktijk, het politiewerk doen, het surveilleren. Policing is iets dat kan gebeuren
door veel organisaties. In onze maatschappij zien wij meer en meer organisaties die aan de politietaken
doen. Ze hebben niet allemaal evenveel macht maar het surveilleren enz. Instanties die in het leven
geroepen worden om politiewerk te doen.
Belangrijk onderscheid!
Er is maar 1 politie, maar 1 instituut. Als men gaat kijken naar policing ziet men dat er ook nog andere
organisaties zijn die aan politiewerk doen zonder dat ze behoren tot de politieorganisatie zoals
douane, securitas, bijzondere inspectiediensten, …
2
, Maatschappelijke opdracht van de politie
Wat weten we over de maatschappelijke opdracht van de politie en wat is dat?
De rol van de politie wordt gedefinieerd op verschillende manieren
- Politiemandaat
• Wie heeft er het mandaat gegeven aan de politie om politie te zijn?
§ De overheid! Politie is een verlengstuk van dat uitvoerende macht. Politie
mogen wetten afdwingen tegenover de burgers. Ze hebben een monopolie
van geweld, politie mag dwang gebruiken.
- Symbolische en maatschappelijke functie
• Symbolische functie = het uniform, ze hebben niet altijd hun wapen nodig om respect
af te dwingen of orde te brengen.
• Het brengt sociale orde en formele sociale controle
- Verwachtingen van de burger
• 24/7 beschikbaar
• Beschermen tegen bedreiging
• Gebruik van dwang
De burgers hebben politie nodig, maar politie heeft ook de burgers nodig voor informatie
De taak van de politie in de maatschappelijke opdracht is niet altijd duidelijk. Dit maakt dat de politie
met heel veel dilemma’s en tegenstellingen te maken heeft. Die tegenstellingen zitten vervat in:
- Mensenrechten discussies
• Beschermer én hoeder
- Dilemma tussen militairy policing en policing by consent
• Military policing
= een politie die puur en louter in het leven is geroepen en gedragen door de staat,
“wat de overheid zegt moet de politie doen”, geen rekening gehouden met de burger.
• Policing by consent
= aan politiewerk doen met consent/instemming van het volk
ð Het is een dilemma want zij doen beide taken op dit moment. Poltie heeft een
interventiedienst, wat een zeer militaire optreden is. Politie heeft ook een wijkdienst die
contact moet leggen met de burger. Dit kan zorgen voor spanning.
- Meerderheid versus minderheid
Meerderheid van de bevolking wil, rechtskiezend publiek, harde aanpak van de politie. Maar
we hebben minderheden in de samenleving die het moeilijk hebben en soms slachtoffer zijn
van dat politie optrede. Politie weet zelf niet meer welke aanpak ze moet volgen. Hoe ga je als
politie daar mee om?
- Zorg versus hard optreden
3
, De maatschappelijke opdracht heeft ook te maken met de identiteit van de politie:
- Normatieve functie van de politie
• Belangrijk zowel voor de bevolking als voor de staat, maar ook voor de politie zelf. Die
functie is niet altijd duidelijk en politie worselt hier mee.
• Dit is de makkelijkste identiteit die we aan de politie kunnen geven. Zeggen dat de
politie een instantie is die wetten moet afdwingen, geweld mag gebruiken en dat
volgens bepaalde regels doet.
• Politie gaat de ‘norm’ in de maatschappij bestendigen en trachten te bevestigen en te
handhaven.
- Handhaven openbare orde en bestrijden van de criminaliteit
• Meest gemakkelijke manier om politiewerk te beschrijven. Maar politie doet meer dan
dat.
- Afdwingen van wetgeving en zelf toepassen van wetgeving
- Gezag, staat, recht, … eenheid van natie
• Heeft veel te maken met politiewerk. In staten waar weinig vertrouwen is in de staat
door mensen, is ook weinig vertrouwen in de politie. De identiteit van de identiteit
van de staat.
De identiteit van de politie staat onder druk
- Maatschappelijke ontwikkelingen (individualisering, globalisering, …)
- Pluralisering van de politie
- Privatisering van de politie
- Legitimiteit van de politie is fragiel/staat onder druk
ð Reactie van de politie: pogingen om nieuwe identiteit te formuleren.
• Community oriented policing
§ Om als politie dichter bij de burger te staan.
• Verstrengen: zero tolerance policing en crime fighting
• New Public Managment – prioriteiten stellen via kerntaken en value for money
principe
4 dimensies: heel belangrijk voor de identiteit van de politie
De maatschappelijke opdracht van de politie heeft 4 dimensies die de identiteit van de politie.
1. Monopolie van geweld als unieke competentie
- Niemand mag je arresteren buiten de politie (artikel 1 van de Wet op het Politieambt, 1992).
De politie krijt mandaat van de overheid om geweld uit te oefenen.
- Unieke competentie
- Leger is getraind om te doden; politie is getraind om te beschermen; enkel politie mag iemand
van vrijheid beroven
- Goed politiewerk = vermijden van geweld! Geweld toepassen als het echter niet anders kan
4
